Trả lời nhanh
Đáp án B: độ phì. Độ phì là khả năng cung cấp nước, nhiệt, khí và chất dinh dưỡng cho thực vật. Đó là điểm khác biệt cơ bản giữa đất với các thể tự nhiên khác như đá, cát khô hay xác sinh vật: chỉ đất mới nuôi được cây. Tơi xốp, độ ẩm hay vụn bở chỉ là những tính chất bề ngoài, không dùng để định nghĩa thổ nhưỡng.
Đề bài
Đặc trưng của đất (thổ nhưỡng) là: A. tơi xốp; B. độ phì; C. độ ẩm; D. vụn bở.
Phân tích từng phương án
| Phương án | Nhận xét | Kết luận |
|---|---|---|
| A. Tơi xốp | Là tính chất về cấu trúc, nhiều vật liệu khác như cát, tro cũng tơi xốp nhưng không phải đất trồng | Loại |
| B. Độ phì | Quyết định đất nuôi sống thực vật, chỉ có ở đất | Chọn |
| C. Độ ẩm | Chỉ là lượng nước trong đất, thay đổi theo mùa, theo thời tiết | Loại |
| D. Vụn bở | Là trạng thái của vật liệu đã bị phong hoá, đá vụn cũng vụn bở | Loại |
Vì sao độ phì là đặc trưng cơ bản?
Đất (thổ nhưỡng) là lớp vật chất mềm bở ở bề mặt lục địa, được hình thành do tác động tổng hợp của đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian và con người.
Trong các đặc điểm của đất, độ phì là đặc điểm “không thể thiếu”. Một lớp đá vụn do phong hoá cũng bở rời, nhưng chưa có mùn, chưa giữ được nước và dinh dưỡng thì chưa thể gọi là đất theo nghĩa thổ nhưỡng.
Chính vì độ phì mà đất trở thành tư liệu sản xuất đặc biệt trong nông nghiệp và lâm nghiệp.
Các nhân tố ảnh hưởng đến độ phì
- Đá mẹ: quyết định thành phần khoáng và thành phần cơ giới ban đầu.
- Khí hậu: nhiệt và mưa ảnh hưởng tốc độ phong hoá, rửa trôi, phân giải chất hữu cơ.
- Sinh vật: thực vật, động vật và vi sinh vật cung cấp xác hữu cơ để tạo mùn.
- Địa hình: vùng dốc dễ xói mòn, vùng trũng tích tụ phù sa.
- Con người: bón phân, tưới tiêu, canh tác có thể làm đất tốt lên hoặc suy thoái.
Mẹo nhớ
Gặp câu hỏi “đặc trưng cơ bản của đất” hay “điểm khác biệt giữa đất và đá”, hãy nghĩ đến chữ “phì” (màu mỡ). Ba phương án còn lại đều là tính chất vật lí có thể thay đổi, không dùng để phân biệt đất với vật chất khác.
Câu hỏi tương tự để luyện tập
- Nhân tố nào sau đây tạo ra lượng chất hữu cơ chủ yếu cho đất: sinh vật hay khí hậu? Đáp án: sinh vật, nhờ xác động thực vật phân huỷ thành mùn.
- Vì sao đất phù sa châu thổ thường có độ phì cao? Đáp án: vì được bồi đắp liên tục vật liệu mịn giàu khoáng, mùn từ thượng nguồn.
Em có thể tìm hiểu thêm khái niệm này ở bài viết về độ phì của đất để nắm cả độ phì tự nhiên lẫn nhân tạo.
Câu hỏi thường gặp
Đặc trưng của thổ nhưỡng là gì?
Là độ phì, tức khả năng cung cấp nước, nhiệt, khí và chất dinh dưỡng cho thực vật.
Vì sao tơi xốp không phải đặc trưng của đất?
Tơi xốp chỉ là tính chất cấu trúc; nhiều vật liệu như cát, tro cũng tơi xốp nhưng không nuôi được cây như đất.
Đất khác đá mẹ ở điểm nào?
Đất có độ phì, còn đá mẹ chưa có mùn và chưa cung cấp được đầy đủ nước, khí, dinh dưỡng cho thực vật.
Nhân tố nào làm tăng độ phì nhanh nhất?
Tác động của con người như bón phân hữu cơ, luân canh, tưới tiêu hợp lí có thể cải thiện độ phì trong thời gian ngắn.