Nội dung đầy đủ của học thuyết tế bào là gì?

Trả lời nhanh

Nội dung đầy đủ của học thuyết tế bào gồm ba ý: (1) mọi sinh vật đều cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào; (2) tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của sự sống; (3) tế bào chỉ được sinh ra từ sự phân chia của tế bào có trước. Khi làm trắc nghiệm, em hãy chọn phương án nêu đủ hoặc đúng các ý này.

Ba nội dung cốt lõi của học thuyết tế bào

Ý	Nội dung	Hiểu như thế nào?
1	Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ một hay nhiều tế bào	Vi khuẩn, nấm men, trùng giày chỉ có 1 tế bào; cây lúa, con gà, con người gồm rất nhiều tế bào.
2	Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của sự sống	Mọi hoạt động sống (trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản, cảm ứng…) đều diễn ra ở tế bào hoặc do tế bào thực hiện.
3	Tế bào chỉ được sinh ra từ sự phân chia của tế bào có trước	Không có tế bào tự sinh ra từ chất vô cơ; cơ thể lớn lên nhờ tế bào phân chia.

Học thuyết này được xây dựng dần qua công trình của nhiều nhà khoa học: Schleiden nghiên cứu thực vật, Schwann nghiên cứu động vật, sau đó Virchow bổ sung ý tế bào sinh ra từ tế bào có trước.

Vì sao cần nhớ đủ ba ý?

Đề thi thường cho một phương án chỉ nêu một phần học thuyết hoặc thêm vào một ý sai. Nếu đề hỏi “nội dung đầy đủ”, em cần kiểm tra phương án có bao quát cả cấu tạo, chức năng và nguồn gốc của tế bào hay không.

Mẹo nhớ ngắn gọn: Cấu tạo – Đơn vị – Sinh ra.

Cấu tạo: sinh vật do tế bào cấu tạo nên.
Đơn vị: tế bào là đơn vị cơ bản về cấu trúc và chức năng.
Sinh ra: tế bào mới đến từ tế bào cũ.

Các phương án gây nhiễu thường gặp

Đề gốc của câu hỏi này có dạng “Nội dung cơ bản của học thuyết tế bào là: A. tế bào là đơn vị…”. Vì phương án cụ thể có thể khác nhau giữa các đề, em hãy dùng bảng loại trừ sau để xử lý nhanh.

Cách diễn đạt	Đúng/Sai	Lý do
Tế bào là đơn vị cấu tạo và chức năng của mọi sinh vật	Đúng (một phần)	Đúng ý 1 và 2, nhưng thiếu ý 3 nếu đề yêu cầu “đầy đủ”.
Tế bào mới sinh ra từ chất vô cơ	Sai	Trái với ý 3: tế bào chỉ sinh ra từ tế bào có trước.
Chỉ động vật và thực vật mới có cấu tạo tế bào	Sai	Vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật cũng cấu tạo từ tế bào.
Mọi cơ thể đều gồm nhiều tế bào	Sai	Có sinh vật đơn bào như vi khuẩn, trùng roi.

Lỗi sai thường gặp

Nhầm “một hay nhiều tế bào” thành “nhiều tế bào”. Sinh vật đơn bào vẫn là sinh vật và có cấu tạo tế bào.
Quên ý nguồn gốc tế bào. Đây là ý thường bị bỏ khi đề hỏi “đầy đủ”.
Nhầm với virus. Virus không có cấu tạo tế bào nên không thuộc phạm vi “sinh vật” trong ý 1. Chúng chỉ nhân lên khi sống trong tế bào chủ.

Luyện tập

Tại sao nói tế bào là “đơn vị chức năng” của sự sống? Đáp án: vì các hoạt động sống như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản đều diễn ra trong tế bào; một tế bào riêng lẻ (như vi khuẩn) đã có thể thực hiện đủ các hoạt động đó.
Một học sinh nói: “Da bị xước rồi liền lại là do tế bào mới sinh ra từ chất dinh dưỡng.” Nhận xét. Đáp án: sai. Tế bào mới được tạo ra do các tế bào có sẵn phân chia, chất dinh dưỡng chỉ cung cấp nguyên liệu và năng lượng (ý 3).
Trùng giày chỉ có một tế bào. Điều này có mâu thuẫn với học thuyết tế bào không? Đáp án: không, vì ý 1 nói “một hay nhiều tế bào”.

Câu hỏi thường gặp

Học thuyết tế bào có mấy nội dung chính?

Có ba nội dung chính: mọi sinh vật cấu tạo từ một hay nhiều tế bào; tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của sự sống; tế bào chỉ sinh ra từ tế bào có trước.

Virus có phù hợp với học thuyết tế bào không?

Virus không có cấu tạo tế bào và chỉ nhân lên trong tế bào chủ, nên thường không được xếp vào nhóm sinh vật có cấu tạo tế bào mà học thuyết nói tới.

Ai là người bổ sung ý tế bào sinh ra từ tế bào có trước?

Nhà khoa học Virchow bổ sung ý này, hoàn thiện học thuyết tế bào sau các nghiên cứu của Schleiden về thực vật và Schwann về động vật.

Khi đề hỏi nội dung đầy đủ, nên chọn phương án nào?

Chọn phương án bao quát được cả cấu tạo, vai trò đơn vị cơ bản của sự sống và nguồn gốc tế bào. Loại phương án có ý tế bào sinh ra từ chất vô cơ hoặc chỉ nói đến một nhóm sinh vật.