Các dòng biển nóng thường chạy về hướng nào? Giải thích và ví dụ

Phân biệt dòng biển nóng và dòng biển lạnh

Dòng biển (hải lưu) là những dòng nước chảy tương đối ổn định trong đại dương, giống như những “con sông” nằm giữa biển. Chữ “nóng” hay “lạnh” ở đây chỉ là so sánh với vùng nước xung quanh nó, không phải so với nhiệt độ cố định nào.

Vì sao dòng biển nóng chảy về phía cực?

Có ba yếu tố cùng tác động. Thứ nhất, vùng nhiệt đới nhận nhiều nhiệt nên nước biển ở đây ấm nhất; khi bị đẩy đi, khối nước này mang nhiệt theo. Thứ hai, các loại gió thường xuyên như tín phong và gió tây là “động cơ” kéo nước biển chuyển động. Thứ ba, do Trái Đất tự quay, dòng chảy bị lệch hướng: bán cầu Bắc lệch sang phải, bán cầu Nam lệch sang trái.

Kết quả là trong mỗi đại dương hình thành những vòng hoàn lưu khổng lồ. Ở bán cầu Bắc vòng này quay theo chiều kim đồng hồ: nước ấm đi lên phía bắc ở rìa phía tây đại dương, còn nước lạnh đi xuống phía nam ở rìa phía đông. Ở bán cầu Nam thì ngược lại.

Ví dụ các dòng biển nóng và lạnh nổi tiếng

• Dòng biển nóng: Gơn-xtrim (Đại Tây Dương), Cư-rô-si-ô (Thái Bình Dương, chảy qua phía đông Nhật Bản), dòng biển nóng Bra-xin, dòng biển nóng Đông Úc.
• Dòng biển lạnh: Ca-li-phoóc-ni-a, Pê-ru (Thái Bình Dương), Ben-ghê-la, Ca-na-ri (Đại Tây Dương), Lap-ra-đo (bờ đông Canada).

Dòng biển ảnh hưởng thế nào đến thiên nhiên?

Nhờ dòng Gơn-xtrim mang nước ấm, nhiều vùng Tây Âu có mùa đông ôn hòa hơn hẳn những nơi cùng vĩ độ ở Canada. Ngược lại, dòng biển lạnh chạy sát bờ khiến hơi nước khó ngưng tụ thành mưa, nên ở ven biển Pê-ru, Chi-lê hay Nam Phi có những hoang mạc ven biển như A-ta-ca-ma, Na-mip. Dòng biển cũng đưa cá và sinh vật phù du đi xa, tạo ra các ngư trường lớn, nhất là nơi nước lạnh trồi lên.

Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp

• Mẹo nhớ: “Nóng đi lên, lạnh đi xuống” – nóng chạy lên phía cực, lạnh chạy xuống phía xích đạo.
• Lỗi 1: nghĩ rằng dòng biển nóng chạy từ cực về xích đạo vì cho rằng “nóng thì phải về nơi nóng”. Thực ra nước nóng được mang từ nơi nóng tới nơi lạnh hơn.
• Lỗi 2: nhầm nóng, lạnh với nhiệt độ tuyệt đối. Một dòng biển lạnh ở xích đạo vẫn có thể ấm hơn dòng biển nóng ở gần cực.
• Lỗi 3: chỉ nhìn tên mà không xem hướng mũi tên trên bản đồ. Khi làm bài, hãy xác định mũi tên đi từ vĩ độ nào đến vĩ độ nào.

Luyện tập

1. Dòng Pê-ru là dòng biển nóng hay lạnh? Đáp án: dòng biển lạnh, chạy từ vĩ độ cao về vĩ độ thấp dọc bờ tây Nam Mỹ.
2. Điền vào chỗ trống: dòng biển nóng làm khí hậu ven bờ trở nên ________ và mưa ________. Đáp án: ấm, nhiều.
3. Vì sao hoang mạc A-ta-ca-ma nằm sát biển mà vẫn rất khô? Đáp án gợi ý: có dòng biển lạnh chạy ven bờ, không khí lạnh khó bốc hơi và ngưng tụ thành mưa.