Trả lời nhanh
Ý nghĩa của hồ, đầm đối với sông là điều hoà chế độ nước sông (đáp án A). Mùa lũ, hồ đầm chứa bớt nước sông, giúp mực nước sông không dâng quá cao; mùa cạn, nước từ hồ đầm chảy trở lại sông, giúp sông không bị cạn kiệt. Nhờ đó, lưu lượng nước sông giữa các mùa chênh lệch ít hơn.
Đề bài
Ý nghĩa của hồ, đầm đối với sông là
- A. điều hoà chế độ nước sông.
- B. làm giảm tốc độ dòng chảy.
- C. giảm lưu lượng nước sông.
- D. tăng lượng phù sa cho sông.
Đáp án: A. điều hoà chế độ nước sông
Ghi chú: phương án A, B, C theo dạng đề phổ biến; phương án D ở một số đề có thể diễn đạt khác. Dù thứ tự hay cách viết thay đổi, em luôn chọn phương án “điều hoà chế độ nước sông”.
Hồ, đầm điều hoà nước sông như thế nào?
Có thể hình dung hồ, đầm nối với sông giống như một “bể chứa dự phòng”:
| Thời kì | Điều xảy ra | Kết quả đối với sông |
|---|---|---|
| Mùa lũ | Nước sông dâng cao, tràn vào hồ đầm và được giữ lại | Đỉnh lũ thấp hơn, giảm ngập lụt ở hạ lưu |
| Mùa cạn | Nước sông xuống thấp, hồ đầm trả nước dần ra sông | Sông vẫn duy trì được lượng nước, ít cạn kiệt |
Ví dụ điển hình là Biển Hồ (Tôn-lê Sáp) ở Cam-pu-chia. Mùa lũ, nước sông Mê Công chảy ngược vào Biển Hồ làm hồ mở rộng; mùa cạn, nước từ hồ chảy trở lại sông Mê Công. Nhờ vậy, chế độ nước ở hạ lưu sông Mê Công, trong đó có vùng Đồng bằng sông Cửu Long, điều hoà hơn.
Ở Việt Nam, các hồ chứa nhân tạo như hồ thuỷ điện Hoà Bình trên sông Đà cũng có vai trò cắt lũ vào mùa mưa và bổ sung nước cho hạ lưu vào mùa khô.
Giải thích từng phương án sai
- B. Làm giảm tốc độ dòng chảy: tốc độ dòng chảy phụ thuộc chủ yếu vào độ dốc lòng sông và lượng nước. Hồ đầm có thể làm nước chảy chậm lại ở đoạn hồ, nhưng đó không phải ý nghĩa chính đối với cả con sông.
- C. Giảm lưu lượng nước sông: hồ đầm chỉ giữ nước tạm thời rồi trả lại cho sông. Tổng lượng nước không bị giảm đi mà được phân phối đều hơn giữa các mùa. Đây là bẫy dễ nhầm vì mùa lũ lưu lượng có giảm, nhưng mùa cạn lại tăng.
- D. Tăng lượng phù sa cho sông: ngược lại, khi nước vào hồ chảy chậm, phù sa thường lắng đọng ở lòng hồ, nên hồ không làm tăng phù sa cho sông.
Kiến thức cần nhớ: các nhân tố ảnh hưởng tới chế độ nước sông
Chế độ nước sông (sự thay đổi lưu lượng nước trong năm) chịu tác động của nhiều nhân tố. Quan trọng nhất là chế độ mưa, băng tuyết và nước ngầm: ở vùng khí hậu nóng, chế độ nước sông phụ thuộc chủ yếu vào chế độ mưa; ở vùng ôn đới lạnh và núi cao, sông còn nhận nước băng tuyết tan. Địa thế (độ dốc) ảnh hưởng tới tốc độ dòng chảy: sông miền núi chảy nhanh, lũ lên nhanh. Thực vật, nhất là rừng đầu nguồn, giữ nước, giảm lũ. Hồ, đầm có vai trò điều hoà chế độ nước sông. Khi trả lời các câu hỏi dạng “ý nghĩa của …” em nên gắn mỗi nhân tố với một tác dụng đặc trưng để không nhầm. Xem thêm bài cùng nhóm: Ở miền núi nước sông chảy nhanh hơn đồng bằng là do có và Nước trên lục địa gồm nước ở đâu?
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Ở vùng khí hậu nóng, chế độ nước sông phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào?
Đáp án: chế độ mưa.
Câu 2. Vì sao rừng đầu nguồn giúp giảm lũ cho sông?
Đáp án: vì tán cây và lớp thảm mục giữ nước mưa, tăng lượng nước thấm xuống đất, làm nước chảy về sông chậm và đều hơn.
Câu 3. Hồ nào ở Đông Nam Á có vai trò điều hoà nước cho sông Mê Công?
Đáp án: Biển Hồ (Tôn-lê Sáp) ở Cam-pu-chia.
Câu hỏi thường gặp
Hồ đầm có làm giảm lượng nước của sông không?
Không. Hồ đầm chỉ giữ nước tạm thời vào mùa lũ rồi trả lại cho sông vào mùa cạn, nên tổng lượng nước không giảm mà được phân phối đều hơn.
Biển Hồ có vai trò gì với sông Mê Công?
Mùa lũ Biển Hồ nhận nước từ sông Mê Công, mùa cạn trả nước lại cho sông, giúp điều hoà dòng chảy ở hạ lưu, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long.
Chế độ nước sông là gì?
Là sự thay đổi lưu lượng nước của sông trong một năm, thể hiện qua mùa lũ và mùa cạn.
Hồ thuỷ điện có điều hoà nước sông không?
Có. Hồ chứa nhân tạo như hồ Hoà Bình giữ nước, cắt lũ vào mùa mưa và xả nước bổ sung cho hạ lưu vào mùa khô.