Trả lời nhanh
“Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ” (Ngữ văn 6, Cánh Diều) là văn bản thông tin thuật lại chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 theo trình tự thời gian, kết hợp chữ viết với sơ đồ, số liệu, mốc thời gian. Văn bản giúp người đọc nắm được ba đợt tấn công của quân ta (từ 13/3 đến 7/5/1954), kết quả và ý nghĩa của chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Thông tin chung về văn bản
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Văn bản thông tin (thuật lại một sự kiện lịch sử) |
| Vị trí | Sách Ngữ văn 6 bộ Cánh Diều, tập hai, trong bài học về văn bản thông tin cùng “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập”, “Giờ Trái Đất” |
| Nguồn | Văn bản được biên soạn từ tư liệu lịch sử; em xem chú thích nguồn in dưới văn bản trong SGK |
| Đối tượng thông tin | Chiến dịch Điện Biên Phủ (13/3 – 7/5/1954), trận quyết chiến chiến lược của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp |
| Cách trình bày | Theo trình tự thời gian; kết hợp phương tiện ngôn ngữ (chữ) và phi ngôn ngữ (sơ đồ, hình ảnh, số liệu) |
Khác với truyện hay thơ, văn bản thông tin không nhằm kể chuyện hư cấu hay bộc lộ cảm xúc mà cung cấp thông tin chính xác, khách quan. Vì vậy, khi đọc, em chú ý mốc thời gian, địa điểm, số liệu và mối quan hệ nguyên nhân – kết quả giữa các sự kiện.
Bối cảnh lịch sử của chiến dịch
Năm 1953, thực dân Pháp (được Mỹ giúp sức) đề ra kế hoạch Na-va, mong giành thắng lợi quân sự quyết định để “kết thúc chiến tranh trong danh dự”. Điện Biên Phủ, một thung lũng lòng chảo rộng ở vùng núi Tây Bắc, được Pháp xây dựng thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, gồm 49 cứ điểm chia thành ba phân khu: phân khu Bắc, phân khu Trung tâm và phân khu Nam, với khoảng 16.200 quân.
Đầu tháng 12/1953, Bộ Chính trị Trung ương Đảng quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, được giao trực tiếp làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng uỷ Mặt trận. Sau khi cân nhắc kĩ, phương châm tác chiến được chuyển từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc“. Cả nước dồn sức cho chiến trường: hàng vạn dân công gùi, thồ lương thực, vũ khí qua núi cao, vực sâu; bộ đội kéo pháo vào trận địa trong điều kiện vô cùng gian khổ.
Diễn biến ba đợt tấn công
| Đợt | Thời gian | Hoạt động chính | Kết quả |
|---|---|---|---|
| Đợt 1 | 13/3 – 17/3/1954 | Tấn công cứ điểm Him Lam và toàn bộ phân khu Bắc (đồi Độc Lập, Bản Kéo) | Tiêu diệt Him Lam, làm chủ phân khu Bắc, mở cửa vào trung tâm |
| Đợt 2 | 30/3 – 26/4/1954 | Đồng loạt tấn công các cứ điểm phía đông phân khu Trung tâm (các đồi E, D, C, A1…) | Chiếm phần lớn các cứ điểm, siết chặt vòng vây, khống chế sân bay, hạn chế tiếp tế của địch |
| Đợt 3 | 1/5 – 7/5/1954 | Đồng loạt tấn công phân khu Trung tâm và phân khu Nam; đồi A1 bị tiêu diệt | Chiều 7/5/1954, tướng Đờ Cát-xtơ-ri cùng Ban Tham mưu bị bắt sống; đêm 7/5 phân khu Nam bị tiêu diệt |
Lưu ý: một số tài liệu ghi mốc kết thúc đợt 2 khác nhau (cuối tháng 4/1954). Khi làm bài trên lớp, em ghi theo mốc trong văn bản SGK.
Hình ảnh đáng nhớ nhất là lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng Đờ Cát-xtơ-ri chiều ngày 7/5/1954, khép lại 56 ngày đêm chiến đấu.
Kết quả và ý nghĩa
- Kết quả: quân ta loại khỏi vòng chiến đấu 16.200 quân địch, bắn rơi và phá huỷ 62 máy bay, thu toàn bộ vũ khí, phương tiện chiến tranh.
- Ý nghĩa trong nước: đập tan kế hoạch Na-va, giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, tạo điều kiện cho cuộc đấu tranh ngoại giao, dẫn tới Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí ngày 21/7/1954.
- Ý nghĩa quốc tế: cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc của các dân tộc bị áp bức trên thế giới.
Chiến thắng có được nhờ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, tinh thần chiến đấu dũng cảm của bộ đội, sự chi viện to lớn của hậu phương. Nhiều tấm gương hi sinh anh dũng đã trở thành biểu tượng, như anh hùng Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai ở Him Lam, anh hùng Tô Vĩnh Diện hi sinh để cứu khẩu pháo.
Bố cục văn bản (gợi ý)
- Phần mở: giới thiệu chiến dịch: thời gian, địa điểm, lực lượng hai bên.
- Phần chính: thuật lại ba đợt tấn công theo trình tự thời gian.
- Phần kết: kết quả và ý nghĩa của chiến thắng.
Vì văn bản có thể trình bày dưới dạng sơ đồ, đồ hoạ thông tin, các phần có thể không tách đoạn rõ như văn xuôi. Em hãy dựa vào mốc thời gian và tiêu đề từng khối thông tin để chia bố cục.
Tóm tắt văn bản
Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra từ ngày 13/3 đến 7/5/1954 tại tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của thực dân Pháp ở Đông Dương. Đợt 1, quân ta tiêu diệt cứ điểm Him Lam và phân khu Bắc. Đợt 2, ta đánh chiếm các cứ điểm phía đông phân khu Trung tâm, siết chặt vòng vây. Đợt 3, ta tổng công kích, chiều 7/5/1954 bắt sống tướng Đờ Cát-xtơ-ri cùng Ban Tham mưu. Chiến thắng đập tan kế hoạch Na-va, góp phần quyết định đưa tới Hiệp định Giơ-ne-vơ, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nội dung chính và đặc điểm văn bản thông tin
Nội dung
Văn bản cung cấp thông tin chính xác, ngắn gọn về diễn biến chiến dịch Điện Biên Phủ; qua đó giúp người đọc hiểu tầm vóc của chiến thắng và tự hào về truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc.
Đặc điểm hình thức
- Trình tự thời gian: các sự kiện sắp xếp theo mốc ngày tháng, giúp người đọc theo dõi dễ dàng.
- Số liệu cụ thể: số cứ điểm, số quân, số máy bay bị bắn rơi tạo độ tin cậy.
- Phương tiện phi ngôn ngữ: sơ đồ, bản đồ, hình ảnh, kí hiệu màu sắc giúp hình dung vị trí các phân khu và hướng tấn công, tiết kiệm lời giải thích.
- Ngôn ngữ khách quan: câu văn ngắn, ít yếu tố biểu cảm, đúng đặc trưng văn bản thông tin.
Mẹo nhận biết tác dụng của sơ đồ: hãy thử hình dung nếu bỏ sơ đồ đi, em sẽ cần bao nhiêu câu chữ để mô tả vị trí ba phân khu và hướng tiến công? Câu trả lời cho thấy sơ đồ giúp thông tin trực quan, dễ nhớ, dễ so sánh.
Dàn ý tìm hiểu văn bản
- Mở bài: giới thiệu văn bản “Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ” là văn bản thông tin về một sự kiện lịch sử trọng đại năm 1954.
- Thân bài:
- Thông tin khái quát: thời gian 56 ngày đêm, địa điểm, lực lượng.
- Diễn biến ba đợt: mốc thời gian, mục tiêu, kết quả từng đợt.
- Kết quả và ý nghĩa của chiến thắng.
- Cách trình bày: theo trình tự thời gian, kết hợp chữ với sơ đồ, số liệu.
- Kết bài: khẳng định giá trị của văn bản; cảm nghĩ, lòng biết ơn thế hệ cha ông và trách nhiệm của học sinh hôm nay.
Gợi ý trả lời các câu hỏi đọc hiểu thường gặp
1. Văn bản thuật lại sự kiện gì, theo trình tự nào?
Văn bản thuật lại chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 theo trình tự thời gian, từ khi mở màn (13/3) đến khi kết thúc thắng lợi (7/5).
2. Các đợt tấn công liên hệ với nhau như thế nào?
Mỗi đợt tạo tiền đề cho đợt sau: đợt 1 phá vỡ “cánh cửa” phía bắc, đợt 2 siết chặt vòng vây quanh trung tâm, đợt 3 tổng công kích tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm. Đây là biểu hiện cụ thể của phương châm “đánh chắc, tiến chắc”.
3. Sơ đồ, hình ảnh có tác dụng gì?
Giúp người đọc hình dung trực quan vị trí, quy mô chiến trường và hướng tấn công; làm thông tin ngắn gọn, sinh động, dễ ghi nhớ.
4. Em có suy nghĩ gì sau khi đọc văn bản?
Em có thể nêu: niềm tự hào về chiến thắng vĩ đại của dân tộc; lòng biết ơn các anh hùng, liệt sĩ và nhân dân đã đóng góp sức người, sức của; ý thức học tập tốt để xứng đáng với thế hệ đi trước.
Lỗi sai thường gặp khi học bài
- Nhầm thể loại thành truyện hoặc kí: đây là văn bản thông tin.
- Nhớ sai năm: chiến dịch diễn ra năm 1954, không phải 1953 (năm 1953 là thời điểm Pháp đề ra kế hoạch Na-va và ta quyết định mở chiến dịch).
- Bỏ qua phần phân tích sơ đồ, hình ảnh: đây là nội dung trọng tâm của bài học về văn bản thông tin.
Tài liệu liên quan
- Soạn bài Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ (đầy đủ)
- Soạn bài Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ (ngắn gọn)
- Các mẫu tóm tắt Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
- Bố cục bài Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
- Nội dung chính bài Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
- Đoạn văn suy nghĩ về chiến dịch Điện Biên Phủ
- Trắc nghiệm Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ lớp 6
- Soạn bài Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập
- Giờ Trái Đất: bố cục, tóm tắt, nội dung chính
- Soạn bài Thực hành tiếng Việt trang 96–97 (Cánh Diều)
Câu hỏi thường gặp
Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ thuộc thể loại gì?
Thuộc thể loại văn bản thông tin, thuật lại một sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian, kết hợp chữ viết với sơ đồ, số liệu.
Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra trong bao lâu?
Từ ngày 13/3 đến ngày 7/5/1954, kéo dài 56 ngày đêm, chia làm ba đợt tấn công.
Ai chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ?
Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, trực tiếp làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng uỷ Mặt trận Điện Biên Phủ.
Ý nghĩa lớn nhất của chiến thắng Điện Biên Phủ là gì?
Đập tan kế hoạch Na-va, giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, tạo điều kiện cho việc kí Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954.
Sơ đồ trong văn bản có tác dụng gì?
Giúp người đọc hình dung trực quan vị trí các phân khu, hướng tấn công và diễn biến; làm thông tin ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ.