Trả lời nhanh
Quản lí tiền hiệu quả là biết sử dụng tiền hợp lí để đạt mục tiêu đã đặt ra. Ba nguyên tắc cốt lõi của Bài 6: xác định mục tiêu dựa trên khoản thu thực tế; tiết kiệm trước rồi mới chi tiêu, đều đặn; chỉ chi khoản cần thiết, tránh lãng phí. Học sinh có thể tăng thu nhập bằng cách an toàn, hợp pháp, phù hợp lứa tuổi như làm đồ thủ công, tái chế, học giỏi để nhận thưởng.
Bài viết này hướng dẫn em trả lời lần lượt các câu hỏi trong SGK Giáo dục công dân 7 (Cánh diều) Bài 6. Với những câu dựa vào hình ảnh, em hãy vừa đọc vừa đối chiếu với tranh trong sách. Em nên tự nghĩ trước rồi mới so với gợi ý, vì nhiều câu là liên hệ bản thân nên không có một đáp án duy nhất.
Em có thể xem thêm: Lý thuyết Bài 6, Sách bài tập Bài 6 và 20 câu trắc nghiệm Bài 6.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Quản lí tiền hiệu quả: lập kế hoạch thu – chi hợp lí để đạt mục tiêu (mua đồ dùng học tập, dành khoản dự phòng, giúp đỡ người khác…).
- Ý nghĩa: giúp đạt mục tiêu, có khoản dự phòng khi gặp việc bất ngờ, tránh lãng phí, biết sẻ chia với cộng đồng.
- Nguyên tắc: (1) xác định mục tiêu theo khoản thu thực tế; (2) tiết kiệm trước, chi tiêu sau; (3) chỉ chi cần thiết.
- Tạo thu nhập: bằng sức lao động và sáng tạo phù hợp lứa tuổi, không ảnh hưởng học tập, sức khoẻ và an toàn.
Mẹo nhớ: “M – T – C” = Mục tiêu → Tiết kiệm trước → Chi cần thiết.
Mở đầu (trang 28): Cách quản lí chi tiêu theo biểu đồ
Đề yêu cầu em trao đổi với bạn về cách chia chi tiêu theo biểu đồ gợi ý để tìm cách dùng tiền hợp lí.
Gợi ý trả lời: Em chia số tiền mình có thành nhiều phần theo mục đích sử dụng, rồi gắn mỗi phần với một tỉ lệ cụ thể. Ví dụ, em có thể chia: khoản thiết yếu (ăn uống, đồ dùng hằng ngày) khoảng một nửa; học tập khoảng 20%; tiết kiệm khoảng 20%; giải trí và chi phát sinh khoảng 10%. Tỉ lệ không cố định, miễn là có phần tiết kiệm và không chi vượt số tiền đang có.
Vì sao cách này hợp lí? Mỗi đồng tiền đều có “nhiệm vụ” riêng, nên em ít bị chi bột phát và luôn có phần dự phòng. Chi tiết lời giải: Mở đầu trang 28.
1. Ý nghĩa của quản lí tiền hiệu quả
Câu hỏi trang 29
a) Hình nào thể hiện ý nghĩa của quản lí tiền hiệu quả? Ba hình thể hiện rõ là hình 1, hình 3 và hình 4:
- Hình 1: bạn học sinh dành dụm đều đặn nên sắp đủ tiền mua chiếc xe đạp mới → quản lí tiền giúp đạt mục tiêu.
- Hình 3: người mẹ có sẵn khoản tiền dự phòng khi con ốm → quản lí tiền giúp chủ động ứng phó rủi ro.
- Hình 4: hai chị em tích góp được số tiền để ủng hộ người khó khăn → quản lí tiền giúp sẻ chia, sống có trách nhiệm.
b) Thế nào là quản lí tiền hiệu quả? Là biết sử dụng tiền một cách hợp lí, có kế hoạch, để đạt mục tiêu đã dự kiến.
Xem thêm: Câu hỏi trang 29 (ý nghĩa).
2. Các nguyên tắc quản lí tiền hiệu quả
Câu hỏi trang 29 (về các khoản thu)
a) Bạn trong ảnh 1 đang tính các khoản thu như tiền lì xì, tiền thưởng khi đạt kết quả học tập tốt và tiền tiêu vặt bố mẹ cho.
b) Em liệt kê khoản thu của chính mình: tiền tiêu vặt, tiền mừng tuổi, tiền thưởng, tiền bán đồ cũ hoặc giấy vụn… Phần lớn học sinh THCS nhận tiền từ bố mẹ, người thân; vì vậy em cần biết ơn và dùng tiền cho đúng mục đích. Xem: Câu hỏi trang 29 (khoản thu).
Câu hỏi trang 30 (hình 2)
a) Cách dùng tiền hợp lí là tiết kiệm trước, chi tiêu sau và chỉ mua thứ cần thiết. Cách mua theo sở thích nhất thời là chưa hợp lí, vì cuộc sống có thể phát sinh việc bất ngờ; nếu tiêu hết thì sẽ không còn tiền xoay xở.
b) Phân biệt khoản chi:
| Thiết yếu | Không thiết yếu |
|---|---|
| Ăn uống, đồ dùng sinh hoạt, đồ dùng học tập, đóng góp ủng hộ, quà ý nghĩa cho người thân | Đồ chơi, mua quần áo – giày dép liên tục khi vẫn còn dùng được, đồ ăn vặt quá nhiều |
Lưu ý: ranh giới thiết yếu hay không còn tuỳ hoàn cảnh. Giày hỏng thì mua giày là thiết yếu; có sẵn vài đôi mà vẫn mua thêm vì thấy “đẹp” thì không. Xem: Câu hỏi trang 30 (hình 2).
Câu hỏi trang 30 (hình 3)
a) Bạn ở hình 3 lập phương án chi tiêu có tỉ lệ cụ thể: khoảng 35% cho khoản thiết yếu, 30% cho học tập, 10% cho giải trí, 20% tiết kiệm và 5% góp quỹ, ủng hộ (tổng 100%).
b) Nguyên tắc cần thực hiện:
- Xác định rõ mục tiêu quản lí tiền dựa trên các khoản thu thực tế.
- Tiết kiệm trước khi chi tiêu, tiết kiệm thường xuyên và đều đặn.
- Chỉ chi các khoản cần thiết, tránh lãng phí.
Xem: Câu hỏi trang 30 (hình 3).
3. Cách tạo nguồn thu nhập cá nhân
Câu hỏi trang 31
a) Các bạn trong hình tạo thêm thu nhập bằng cách: nuôi gà để bán; tự làm đồ thủ công để bán; thu gom và bán giấy vụn.
b) Một số cách khác phù hợp lứa tuổi: làm bánh, làm thiệp hoặc hoa giấy bán vào dịp lễ (có sự đồng ý của bố mẹ); bán lại sách vở, đồ dùng còn tốt; giúp việc nhà theo thoả thuận với gia đình; cố gắng học tốt để nhận học bổng, phần thưởng. Xem: Câu hỏi trang 31.
Luyện tập (trang 31–32)
Luyện tập 1: Đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến?
Em đối chiếu từng ý kiến trong SGK với ba nguyên tắc ở trên:
- Ý kiến cho rằng “có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu, thừa mới tiết kiệm” → không đồng tình, vì phải tiết kiệm trước.
- Ý kiến cho rằng cần đặt mục tiêu và lập kế hoạch thu – chi → đồng tình.
- Ý kiến cho rằng “quản lí tiền chỉ dành cho người có nhiều tiền” → không đồng tình, vì ai có thu nhập, dù ít, cũng cần quản lí.
Khi làm bài, em chép đúng ý kiến trong sách rồi vận dụng cách lập luận này. Xem: Luyện tập 1.
Luyện tập 2: Việc làm của bạn nào thể hiện nguyên tắc quản lí tiền hiệu quả?
Em chọn bạn nào có mục tiêu rõ, trích tiền tiết kiệm đều đặn, chỉ mua đồ cần thiết và giải thích đúng nguyên tắc tương ứng. Bạn mua theo trào lưu, chi hết ngay khi có tiền hoặc vay mượn để mua thứ không cần thiết là chưa đạt. Xem: Luyện tập 2.
Luyện tập 3: Giả sử có 1 triệu đồng
Đây là ví dụ để em tham khảo, em có thể thay bằng mục tiêu của mình.
- Mục tiêu: trong 3 tháng mua một bộ sách tham khảo và dành khoản dự phòng.
- Phân chia:
| Khoản | Số tiền | Tỉ lệ |
|---|---|---|
| Thiết yếu (ăn uống, đồ dùng) | 400.000 đồng | 40% |
| Học tập (sách, vở) | 250.000 đồng | 25% |
| Tiết kiệm | 200.000 đồng | 20% |
| Giải trí | 100.000 đồng | 10% |
| Ủng hộ, dự phòng nhỏ | 50.000 đồng | 5% |
| Tổng | 1.000.000 đồng | 100% |
Kiểm tra: 400 + 250 + 200 + 100 + 50 = 1.000 (nghìn đồng). Em luôn cộng lại để chắc các phần không vượt tổng số tiền. Xem: Luyện tập 3.
Luyện tập 4: Tình huống bạn H có tiền mừng tuổi
H định dùng tiền mừng tuổi mua máy tính cầm tay. Em tư vấn cho H theo các bước:
- Xác định máy tính đó có thực sự cần cho việc học không (có thể mượn hoặc dùng loại phù hợp với yêu cầu của trường).
- So sánh giá, chọn loại vừa đủ dùng, tránh chạy theo mẫu đắt tiền.
- Trao đổi với bố mẹ để được góp ý.
- Trích một phần tiền mừng tuổi tiết kiệm trước, phần còn lại mới dùng để mua.
Như vậy H vừa đạt mục tiêu, vừa tuân thủ nguyên tắc “tiết kiệm trước, chi cần thiết”. Xem: Luyện tập 4.
Luyện tập 5: Cách tăng thu nhập và tính khả thi với học sinh
| Cách | Khả thi? | Điều kiện |
|---|---|---|
| Làm đồ thủ công, thiệp, bánh để bán | Khả thi | Đảm bảo vệ sinh, an toàn; có bố mẹ hỗ trợ |
| Thu gom giấy vụn, chai lọ để bán | Khả thi | Giữ vệ sinh, không ảnh hưởng giờ học |
| Giúp việc nhà theo thoả thuận | Khả thi | Việc nhẹ, vừa sức |
| Học tốt để nhận thưởng, học bổng | Khả thi | Cần nỗ lực lâu dài |
| Đi làm thuê dài ngày, làm việc nặng nhọc | Không phù hợp | Ảnh hưởng học tập, sức khoẻ; trái quy định với trẻ em |
Xem: Luyện tập 5.
Vận dụng (trang 32)
Vận dụng 1: Xây dựng quỹ học tập hằng năm
Em lập hai cột “thu” và “chi” cho cả năm. Ví dụ tự đặt (em thay bằng số liệu của mình):
| Khoản thu | Số tiền | Khoản chi | Số tiền |
|---|---|---|---|
| Bố mẹ hỗ trợ | 600.000 | Vở, bút, dụng cụ | 600.000 |
| Tiền mừng tuổi dành ra | 500.000 | Sách tham khảo | 500.000 |
| Bán giấy vụn, đồ cũ | 200.000 | Hoạt động ngoại khoá | 200.000 |
| Thưởng học tập | 300.000 | Dự phòng | 300.000 |
| Tổng thu | 1.600.000 | Tổng chi | 1.600.000 |
Tổng thu bằng tổng chi là hợp lí; tốt hơn nữa là chi thấp hơn thu một chút. Xem: Vận dụng 1.
Vận dụng 2: Làm đồ dùng học tập từ vật liệu tái chế
Ví dụ: hộp đựng bút từ vỏ hộp sữa hoặc chai nhựa.
- Rửa sạch, phơi khô vỏ hộp; cắt gọn phần miệng.
- Dán giấy màu hoặc vẽ trang trí bên ngoài.
- Chia ngăn nhỏ bằng bìa cứng để đựng bút, thước.
Khi hướng dẫn bạn, em nhấn mạnh hai lợi ích: tiết kiệm tiền và giảm rác thải, bảo vệ môi trường. Xem: Vận dụng 2.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “tiết kiệm” với “keo kiệt”: tiết kiệm là dùng đúng chỗ, vẫn có thể chi cho học tập, ủng hộ.
- Chỉ tiết kiệm “khi còn dư”: sai nguyên tắc, phải tiết kiệm trước.
- Liệt kê khoản chi mà không chia tỉ lệ hoặc tổng vượt 100%.
- Đề xuất cách kiếm tiền không phù hợp học sinh (làm việc nặng, nguy hiểm, bỏ học).
Bài tập tự luyện (có đáp án)
Bài 1. Mỗi tháng Lan có 200.000 đồng tiêu vặt và muốn mua đôi giày giá 480.000 đồng sau 4 tháng. Mỗi tháng Lan cần tiết kiệm tối thiểu bao nhiêu? Còn lại bao nhiêu để chi tiêu?
Đáp án: 480.000 : 4 = 120.000 đồng/tháng cần tiết kiệm; còn 200.000 − 120.000 = 80.000 đồng để chi tiêu hằng tháng.
Bài 2. Minh vừa nhận tiền mừng tuổi và mua ngay ba món đồ chơi giống nhau về công dụng vì “đang giảm giá”. Em nhận xét việc làm này.
Đáp án: Chưa hợp lí. Minh chưa xác định mục tiêu, chi vào khoản không thiết yếu và không tiết kiệm trước. Nên trích một phần tiết kiệm, chỉ mua thứ thật sự cần.
Bài 3. Nêu hai cách tạo thu nhập phù hợp với học sinh lớp 7 và một điều cần tránh.
Đáp án: Làm đồ thủ công bán có sự hỗ trợ của người lớn; bán giấy vụn, đồ cũ. Cần tránh việc làm ảnh hưởng học tập, sức khoẻ hoặc không an toàn.
Các bài khác trong sách GDCD 7 Cánh diều
- Bài 5: Giữ chữ tín
- Bài 7: Ứng phó với tâm lí căng thẳng
- Bài 8: Bạo lực học đường
- Bài 9: Ứng phó với bạo lực học đường
Cùng chuyên đề: Mục lục khác cùng môn, lớp: Lý thuyết GDCD 7 Bài 1: Tự hào về truyền thống quê hương (KNTT); Giải SGK GDCD 7 Cánh diều: Đủ 12 bài, hướng dẫn trả lời chi tiết; Giải SGK GDCD 7 Chân trời sáng tạo: Mục lục 12 bài và cách học.
Câu hỏi thường gặp
Quản lí tiền hiệu quả là gì?
Là biết lập kế hoạch và sử dụng tiền hợp lí, tiết kiệm trước, chi tiêu có chọn lọc để đạt mục tiêu đã đề ra như mua đồ dùng học tập, có khoản dự phòng hay giúp đỡ người khác.
Bài 6 GDCD 7 Cánh diều có những nguyên tắc quản lí tiền nào?
Có ba nguyên tắc: xác định mục tiêu dựa trên khoản thu thực tế; tiết kiệm trước khi chi tiêu và tiết kiệm đều đặn; chỉ chi các khoản cần thiết, tránh lãng phí.
Học sinh lớp 7 có thể tạo thêm thu nhập bằng cách nào?
Có thể làm đồ thủ công, thiệp, bánh để bán với sự hỗ trợ của gia đình, thu gom giấy vụn, bán lại đồ còn tốt, giúp việc nhà theo thoả thuận hoặc học tốt để nhận phần thưởng. Cần bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng học tập.
Khoản chi nào là thiết yếu, khoản nào không thiết yếu?
Thiết yếu gồm ăn uống, đồ dùng sinh hoạt và học tập, ủng hộ, quà ý nghĩa. Không thiết yếu gồm đồ chơi, quần áo hay giày dép mua liên tục, đồ ăn vặt quá mức. Ranh giới còn tuỳ hoàn cảnh cụ thể.