Trả lời nhanh
Sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức với cuộc sống) gồm ba chuyên đề: nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam; sân khấu hoá tác phẩm văn học; đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học. Sách thiên về thực hành, nên bạn học bằng cách làm ra sản phẩm cụ thể: báo cáo, kịch bản, bài giới thiệu.
Sách chuyên đề Ngữ văn 10 dùng để làm gì?
Khác với sách giáo khoa Ngữ văn 10 chia theo bài đọc hiểu, viết, nói và nghe, sách chuyên đề đào sâu một vài hướng và đòi hỏi bạn tự làm việc nhiều hơn. Mỗi chuyên đề kết thúc bằng một sản phẩm học tập, ví dụ một bản báo cáo nghiên cứu hay một buổi trình diễn ngắn.
Theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018, chuyên đề học tập là nội dung dành cho học sinh có hứng thú với môn Ngữ văn, giúp mở rộng kiến thức, rèn kĩ năng nghiên cứu và chuẩn bị cho các định hướng học tiếp. Thời lượng thường được chia cho cả ba chuyên đề trong một năm học, nên nhà trường có thể sắp xếp khác nhau. Bạn nên hỏi giáo viên bộ môn xem lớp mình học chuyên đề nào và vào học kì nào.
Ba chuyên đề trong sách: nhìn nhanh
| Chuyên đề | Bạn học gì | Sản phẩm thường gặp |
|---|---|---|
| 1. Nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam | Cách chọn đề tài, thu thập tư liệu, lập đề cương, lập luận và trình bày kết quả | Báo cáo nghiên cứu ngắn, bài thuyết trình |
| 2. Sân khấu hoá tác phẩm văn học | Chuyển một truyện, thơ hoặc đoạn trích thành kịch bản, dàn dựng và biểu diễn | Kịch bản ngắn, buổi diễn trên lớp |
| 3. Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học | Tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp, phong cách; viết và nói về tác giả | Bài viết, bài giới thiệu, poster hoặc bài trình bày |
Tên gọi và thứ tự chuyên đề bạn cần đối chiếu với cuốn sách mà trường đang dùng. Phần dưới là cách làm chung, áp dụng được cho từng chuyên đề.
Chuyên đề 1: Nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại
Các bước làm báo cáo
- Chọn đề tài vừa sức. Đề tài càng hẹp càng dễ làm tốt. “Thơ trung đại” là quá rộng, còn “Hình ảnh thiên nhiên trong một số bài thơ Nôm trung đại” thì khả thi hơn.
- Đặt câu hỏi nghiên cứu. Ví dụ: thiên nhiên được miêu tả để làm gì, tình cảm nào ẩn sau cảnh vật?
- Thu thập và ghi nguồn tư liệu. Dùng văn bản tác phẩm, lời giới thiệu trong sách, tài liệu của thư viện. Ghi lại tên sách, tác giả, năm xuất bản để dẫn nguồn.
- Lập đề cương. Mỗi ý lớn có luận điểm, dẫn chứng và nhận xét.
- Viết báo cáo, rồi rà soát. Kiểm tra bố cục, lỗi dẫn nguồn, lỗi diễn đạt.
- Trình bày. Chuẩn bị 3–5 ý chính, nói không đọc nguyên văn.
Đề cương mẫu (ví dụ tự đặt)
Đề tài: Hình ảnh thiên nhiên trong một số bài thơ Nôm trung đại.
- Mở đầu: lí do chọn đề tài, phạm vi, phương pháp.
- Nội dung: (1) thiên nhiên gần gũi, bình dị; (2) thiên nhiên gắn với tâm trạng, nhân cách của nhà thơ; (3) nét riêng trong nghệ thuật miêu tả.
- Kết luận: tóm tắt phát hiện, nêu ý nghĩa với việc đọc thơ trung đại hôm nay.
- Tài liệu tham khảo.
Lỗi thường gặp: chép lại bài giảng có sẵn mà không có phát hiện riêng; nêu nhận định mà không có dẫn chứng; quên ghi nguồn.
Chuyên đề 2: Sân khấu hoá tác phẩm văn học
Sân khấu hoá là chuyển nội dung tác phẩm thành lời thoại, hành động và không gian biểu diễn. Điều quan trọng nhất là trung thành với tinh thần tác phẩm nhưng được sáng tạo về hình thức.
Quy trình gợi ý
- Đọc kĩ tác phẩm, xác định nhân vật, xung đột, cao trào.
- Chia thành các cảnh: mỗi cảnh một không gian, thời gian, một biến chuyển.
- Chuyển lời kể thành lời thoại và chỉ dẫn sân khấu (hành động, nét mặt, âm thanh, ánh sáng).
- Phân vai, tập luyện, chuẩn bị đạo cụ đơn giản.
- Biểu diễn, rồi nhận xét xem tinh thần tác phẩm có được giữ nguyên không.
Ví dụ minh hoạ (tự viết)
Giả sử bạn chuyển một truyện dân gian về hai anh em tranh nhau chiếc bánh. Lời kể “Người anh nhường em, người em lại giấu bánh” có thể thành cảnh như sau:
Cảnh 1 – Sân nhà, buổi chiều. Người anh đặt chiếc bánh lên bàn, đẩy về phía em.
Anh (cười hiền): Em ăn đi, anh no rồi.
Em (cúi đầu, lén bẻ đôi chiếc bánh): Em… em để dành cho anh một nửa.
Chú ý: chỉ dẫn trong ngoặc đơn giúp diễn viên hiểu tâm lí. Lời thoại ngắn, hành động rõ, nên sân khấu lớp học vẫn diễn được.
Lỗi thường gặp: lời thoại dài như văn kể; quá nhiều nhân vật; thay đổi cốt truyện đến mức mất ý nghĩa gốc.
Chuyên đề 3: Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học
Mục tiêu là biết nhìn một tác giả như một chỉnh thể: con người, hoàn cảnh sáng tác, tác phẩm tiêu biểu, phong cách. Khi chọn tác giả, nên chọn người có đủ tư liệu để bạn kiểm chứng.
Khung bài giới thiệu
- Con người và thời đại: những dấu mốc quan trọng ảnh hưởng đến sáng tác.
- Sự nghiệp: các thể loại, tác phẩm tiêu biểu.
- Đặc điểm nội dung và nghệ thuật: đề tài, cảm hứng, giọng điệu.
- Đóng góp và vị trí: tác giả đã để lại gì cho văn học và bạn đọc.
- Cảm nhận cá nhân: một câu thơ, một chi tiết khiến bạn nhớ.
Nếu chỉ nhớ năm sinh, năm mất và danh sách tác phẩm thì bài giới thiệu sẽ khô khan. Hãy gắn mỗi thông tin với một nhận định: “Hoàn cảnh này khiến ông viết ra những tác phẩm mang giọng điệu…”.
Mẹo nhớ: dùng sơ đồ chữ “TÁC”: Thời đại – Ánh nhìn riêng (phong cách) – Công trình (tác phẩm).
Cách học sách chuyên đề hiệu quả
- Đọc mục tiêu trước khi đọc nội dung. Mỗi chuyên đề nêu yêu cầu cần đạt, đó là thước đo sản phẩm của bạn.
- Lập kế hoạch ngược từ ngày nộp sản phẩm. Chia mốc: chọn đề tài, thu thập, nháp, hoàn thiện.
- Làm việc nhóm có phân công. Ghi tên người phụ trách từng phần để tránh một người làm hết.
- Tự chấm bằng bảng kiểm. Có luận điểm rõ không? Có dẫn chứng không? Có ghi nguồn không? Có đúng thời gian không?
- Lưu lại bản nháp. Giáo viên thường đánh giá cả quá trình, không chỉ kết quả cuối cùng.
Bài luyện tập có gợi ý
Bài 1
Em hãy viết 3 câu hỏi nghiên cứu cho đề tài “Hình tượng người anh hùng trong văn học trung đại”.
Gợi ý: (1) Người anh hùng được khắc hoạ qua những phẩm chất nào? (2) Hình tượng ấy khác nhau thế nào giữa các thể loại? (3) Vì sao hình tượng này có sức sống lâu dài? Câu hỏi tốt phải trả lời được bằng dẫn chứng từ tác phẩm.
Bài 2
Chuyển câu văn sau thành lời thoại và chỉ dẫn sân khấu: “Cô bé đứng ở cửa, đôi mắt ngấn lệ, nhưng vẫn gượng cười chào mẹ.”
Gợi ý: Cô bé (đứng ở cửa, mắt ngấn lệ, gượng cười): Con chào mẹ… Mẹ đi đường cẩn thận nhé. Lời thoại nên ngắn, còn nỗi buồn thể hiện bằng ánh mắt, giọng nói và cử chỉ.
Bài 3
Một bài giới thiệu tác giả chỉ liệt kê năm sinh, quê quán và tên tác phẩm. Hãy nêu hai chỗ cần bổ sung.
Gợi ý: (1) Nhận xét về đặc điểm nội dung, nghệ thuật, có dẫn chứng; (2) cảm nhận hoặc đánh giá về vị trí, đóng góp của tác giả.
Về việc tìm bản PDF
Nhiều bạn tìm “sách chuyên đề văn 10 Kết nối tri thức PDF”. Bạn nên dùng sách in hoặc sách điện tử do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành, vì nội dung đầy đủ, hình ảnh rõ và đúng bản quyền. Các file lưu truyền không rõ nguồn dễ thiếu trang hoặc sai nội dung. Trang này không cung cấp lại toàn bộ sách mà tóm lược nội dung và hướng dẫn cách làm, để bạn đọc sách gốc hiệu quả hơn.
Những lỗi nên tránh khi học chuyên đề
- Chọn đề tài quá rộng nên không đủ thời gian hoàn thành.
- Học thuộc bài mẫu thay vì tự làm sản phẩm.
- Chỉ chuẩn bị bài nói mà không tập nói trước bạn bè.
- Không tuân thủ phân công khi làm nhóm, dẫn đến sản phẩm rời rạc.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Sách giáo khoa lớp 10 Kết nối tri thức PDF đầy đủ các môn (có Lịch sử 10). Bài sau: Tin học 10 Kết nối tri thức PDF: cách đọc sách và học hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp
Sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 Kết nối tri thức có mấy chuyên đề?
Sách có ba chuyên đề: nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam; sân khấu hoá tác phẩm văn học; đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học. Bạn nên đối chiếu tên chuyên đề với cuốn sách trường đang dùng.
Chuyên đề học tập khác gì sách giáo khoa Ngữ văn 10?
Sách giáo khoa dạy kiến thức và kĩ năng đọc, viết, nói và nghe theo từng bài. Sách chuyên đề đào sâu một hướng và yêu cầu học sinh tự làm sản phẩm như báo cáo, kịch bản hoặc bài giới thiệu.
Học chuyên đề Ngữ văn 10 thế nào để đạt kết quả tốt?
Đọc kĩ yêu cầu cần đạt, lập kế hoạch theo mốc thời gian, chọn đề tài vừa sức, ghi nguồn tư liệu, phân công rõ khi làm nhóm và tự chấm sản phẩm bằng bảng kiểm trước khi nộp.
Nên tìm sách chuyên đề Văn 10 ở đâu cho đúng bản quyền?
Bạn nên mua sách in hoặc dùng sách điện tử chính thức của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, hoặc mượn ở thư viện trường. Cách này đảm bảo nội dung đầy đủ và chính xác.