Trong các chất sau, chất nào là amin bậc 2? Cách xác định bậc amin
Lớp 12Hóa học

Trong các chất sau, chất nào là amin bậc 2? Cách xác định bậc amin

Trả lời nhanh

Amin bậc 2 là amin trong phân tử có nguyên tử N liên kết với hai gốc hiđrocacbon và còn một nguyên tử H, tức có dạng R–NH–R’. Ví dụ điển hình là đimetylamin CH3–NH–CH3. Khi làm trắc nghiệm, em chỉ cần đếm số gốc hiđrocacbon gắn trực tiếp vào N: có hai gốc thì đó là amin bậc 2.

Bậc của amin được tính thế nào?

Amin là dẫn xuất của amoniac (NH3) khi thay thế một hay nhiều nguyên tử H bằng gốc hiđrocacbon. Bậc của amin bằng số nguyên tử H trong NH3 đã bị thay thế, cũng chính là số gốc hiđrocacbon liên kết với N.

  • Bậc 1: R–NH2 (thay 1 H), ví dụ CH3NH2, C2H5NH2, C6H5NH2.
  • Bậc 2: R–NH–R’ (thay 2 H), ví dụ CH3NHCH3, CH3NHC2H5.
  • Bậc 3: R–N(R’)–R” (thay 3 H), ví dụ (CH3)3N.
Sơ đồ phân biệt amin bậc 1, amin bậc 2 và amin bậc 3 theo số gốc hiđrocacbon gắn với N
Hình 1. Bậc của amin bằng số gốc hiđrocacbon liên kết với nguyên tử N.

Cách nhận biết nhanh trong bài trắc nghiệm

  1. Tìm nguyên tử N trong công thức.
  2. Đếm số nguyên tử C (gốc hiđrocacbon) nối trực tiếp với N.
  3. Có 1 gốc → bậc 1; 2 gốc → bậc 2; 3 gốc → bậc 3.

Với công thức viết dạng gọn, hãy nhìn vào số H gắn với N: nhóm –NH2 là bậc 1, nhóm –NH– nằm giữa hai gốc là bậc 2, N không còn H là bậc 3.

Một số amin bậc 2 thường gặp

Công thức Tên gọi
CH3–NH–CH3 Đimetylamin
CH3–NH–C2H5 Etylmetylamin
C2H5–NH–C2H5 Đietylamin
C6H5–NH–CH3 N-metylanilin

Phân biệt bậc amin với bậc cacbon

Đây là bẫy kinh điển. Bậc của amin chỉ tính theo nguyên tử N, không liên quan đến bậc của cacbon gắn với nhóm amino. Ví dụ isopropylamin (CH3)2CH–NH2 có cacbon bậc 2 nhưng vẫn là amin bậc 1, vì N chỉ nối với một gốc hiđrocacbon.

Tương tự, tert-butylamin (CH3)3C–NH2 có cacbon bậc 3 nhưng vẫn là amin bậc 1. Ngược lại, ancol được xếp bậc theo cacbon chứa nhóm –OH, nên em đừng áp dụng cách đếm của ancol cho amin.

Mẹo nhớ

  • Bậc = số gốc hiđrocacbon trên N.
  • Nhìn thấy “–NH–” kẹp giữa hai gốc thì đó là amin bậc 2.
  • Amin bậc 2 có đúng một liên kết N–H.

Lỗi sai thường gặp

  1. Chọn amin bậc 2 vì thấy “2” trong công thức NH2. Nhóm –NH2 thật ra là bậc 1.
  2. Nhầm bậc của cacbon với bậc của amin như ví dụ isopropylamin ở trên.
  3. Cho rằng anilin C6H5NH2 là amin bậc 2 vì có vòng benzen. Thực tế anilin chỉ có một gốc phenyl nên là bậc 1.

Bài tập luyện tập

Bài 1. Xác định bậc của: CH3NHC2H5; (CH3)2CHNH2; C6H5NHCH3.
Đáp án: bậc 2; bậc 1; bậc 2.

Bài 2. Có bao nhiêu amin bậc 2 có công thức phân tử C4H11N?
Đáp án: 3 chất gồm CH3NHCH2CH2CH3, CH3NHCH(CH3)2 và C2H5NHC2H5.

Bài 3. Cho 0,1 mol đimetylamin tác dụng vừa đủ với HCl. Tính khối lượng muối.
Đáp án: (CH3)2NH + HCl → (CH3)2NH2Cl; m = 0,1 × 81,5 = 8,15 g.

Câu hỏi thường gặp

Amin bậc 2 có công thức chung thế nào?

Công thức chung của amin bậc 2 là R–NH–R', trong đó N liên kết với hai gốc hiđrocacbon và một nguyên tử H.

Đimetylamin là amin bậc mấy?

Đimetylamin CH3–NH–CH3 là amin bậc 2 vì N liên kết với hai gốc metyl.

Anilin là amin bậc mấy?

Anilin C6H5NH2 là amin bậc 1 vì nguyên tử N chỉ liên kết với một gốc phenyl.

Bậc của amin có phụ thuộc bậc của cacbon không?

Không. Bậc amin chỉ tính theo số gốc hiđrocacbon gắn với N, nên isopropylamin vẫn là amin bậc 1.

Bài học liên quan