Trả lời nhanh
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô kiên trì chính sách đối ngoại hòa bình và quan hệ hữu nghị với các nước; đồng thời ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cách mạng thế giới và giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu là bảo vệ hòa bình, an ninh thế giới và củng hộ hệ thống xã hội chủ nghĩa.
Nội dung chính sách đối ngoại của Liên Xô sau năm 1945
Câu hỏi này thường xuất hiện trong bài “Liên Xô và các nước Đông Âu (1945–1991)”. Khi gặp dạng điền khuyết “Chính sách đối ngoại của Liên Xô sau chiến tranh là…”, em cần nhớ ba ý cốt lõi:
- Kiên trì hòa bình: chủ trương hòa bình, chung sống hòa bình, đấu tranh chống chiến tranh, chống chạy đua vũ trang.
- Quan hệ hữu nghị: mở rộng quan hệ hợp tác với các nước, tham gia các tổ chức quốc tế, trước hết là Liên hợp quốc.
- Ủng hộ cách mạng: ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi, Mĩ Latinh và giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa.
Biểu hiện cụ thể
| Phương diện | Biểu hiện tiêu biểu |
|---|---|
| Bảo vệ hòa bình thế giới | Là một trong năm uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc; nhiều lần đưa ra đề nghị giải trừ quân bị, cấm vũ khí hạt nhân. |
| Giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa | Thành lập Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) tháng 1/1949; kí Hiệp ước Vácsava (5/1955) lập liên minh phòng thủ. |
| Hợp tác với Trung Quốc | Kí Hiệp ước hữu nghị, liên minh và tương trợ Xô – Trung (2/1950). |
| Ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc | Giúp đỡ về chính trị, vật chất cho nhiều nước; công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (đầu năm 1950) và ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam. |
Vì sao Liên Xô theo đuổi chính sách này?
- Liên Xô chịu tổn thất rất nặng nề trong chiến tranh, cần môi trường hòa bình để khôi phục và xây dựng kinh tế.
- Sau chiến tranh, Liên Xô trở thành thành trì của hệ thống xã hội chủ nghĩa, nên có trách nhiệm hỗ trợ các nước bạn.
- Bối cảnh Chiến tranh lạnh buộc Liên Xô phải đối trọng với Mĩ và các nước phương Tây, nên một mặt đấu tranh vì hòa bình, mặt khác củng cố khối đồng minh.
Ý nghĩa
Chính sách này góp phần giữ thế cân bằng lực lượng trên thế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào giải phóng dân tộc phát triển và giúp hệ thống xã hội chủ nghĩa lớn mạnh. Tuy nhiên, trong cuộc đối đầu của Chiến tranh lạnh, Liên Xô cũng phải dành nhiều nguồn lực cho quốc phòng và chạy đua vũ trang, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội về lâu dài.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm với chính sách của Mĩ: “chiến lược toàn cầu”, “ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản” là của Mĩ, không phải của Liên Xô.
- Nhầm với đối nội: khôi phục kinh tế, kế hoạch 5 năm (1946–1950) là đường lối đối nội. Chính sách đối ngoại phải nói về quan hệ với nước khác.
- Chỉ ghi “ủng hộ cách mạng” mà quên ý “hòa bình” – đây là ý đứng đầu, nên ghi đủ cả hai.
Mẹo nhớ
Nhớ cụm “Hòa bình – Hữu nghị – Ủng hộ“: hòa bình với thế giới, hữu nghị với các nước, ủng hộ cách mạng và các nước xã hội chủ nghĩa.
Luyện tập
Câu 1. Tổ chức nào do Liên Xô cùng các nước Đông Âu lập ra năm 1949 để hợp tác kinh tế?
Đáp án: Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV, còn gọi là Mátxcơva). Đây là biểu hiện giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa.
Câu 2. Hiệp ước Vácsava (1955) mang tính chất gì?
Đáp án: Liên minh phòng thủ chính trị – quân sự của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa châu Âu, đối trọng với khối NATO.
Câu 3. Nêu hai biểu hiện cho thấy Liên Xô ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc.
Đáp án gợi ý: Giúp đỡ về chính trị, vật chất cho nhiều nước thuộc địa; công nhận và ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam (từ năm 1950).
Câu hỏi thường gặp
Chính sách đối ngoại của Liên Xô sau Chiến tranh thế giới thứ hai là gì?
Liên Xô kiên trì hòa bình, quan hệ hữu nghị với các nước, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc và giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa.
Liên Xô giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa bằng những tổ chức nào?
Bằng Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV, 1949) về kinh tế và Hiệp ước Vácsava (1955) về quân sự – phòng thủ.
Chính sách đối ngoại của Liên Xô khác Mĩ ở điểm nào?
Liên Xô đề cao hòa bình, ủng hộ cách mạng và hệ thống xã hội chủ nghĩa; Mĩ triển khai chiến lược toàn cầu nhằm ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản.
Liên Xô có vai trò gì trong Liên hợp quốc?
Liên Xô là một trong năm uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an, góp phần duy trì hòa bình và an ninh thế giới.