Chất nào sau đây có phản ứng màu biure? Đáp án

Trả lời nhanh

Trong các phương án tinh bột, chất béo, …, chất có phản ứng màu biure là protein (ví dụ lòng trắng trứng), hoặc peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên. Protein tác dụng với Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm tạo phức màu tím đặc trưng. Tinh bột và chất béo không có liên kết peptit nên không cho phản ứng này.

Đề bài và cách hiểu

Đề hỏi “Chất nào sau đây có phản ứng màu biure?”, hai phương án đầu là A. tinh bột và B. chất béo. Hai phương án còn lại có thể khác nhau tùy đề. Cách làm chung là tìm phương án là protein hoặc peptit từ tripeptit trở lên, ví dụ lòng trắng trứng, anbumin, Gly-Ala-Gly.

Phản ứng màu biure là gì?

Cho dung dịch protein (hoặc peptit) vào Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm (thường dùng CuSO₄ + NaOH). Các nhóm –CO–NH– trong chuỗi peptit kết hợp với ion Cu²⁺ tạo phức chất màu tím (tím đặc trưng, có khi tím xanh).

Thí nghiệm	Hiện tượng
Lòng trắng trứng + NaOH + vài giọt CuSO₄	Xuất hiện màu tím
Tripeptit (ví dụ Gly-Ala-Gly) + Cu(OH)₂/OH^–	Màu tím
Đipeptit (ví dụ Gly-Ala) + Cu(OH)₂/OH^–	Không có màu tím

Vì sao tinh bột và chất béo không có phản ứng màu biure?

A. Tinh bột là polisaccarit (C₆H₁₀O₅)_n, không có liên kết peptit. Phản ứng đặc trưng của nó là với dung dịch iot cho màu xanh tím.
B. Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, không có nhóm –CO–NH–. Đặc trưng của nó là phản ứng thủy phân (trong axit hoặc kiềm) và phản ứng cộng H₂ với gốc axit béo không no.

Hai chất này không có liên kết peptit nên không tạo được phức màu tím với Cu²⁺. Vì vậy cả A và B đều loại.

Phân biệt ba “màu” dễ nhầm với Cu(OH)₂ và iot

Chất	Thuốc thử	Hiện tượng
Protein, peptit (≥ 2 liên kết peptit)	Cu(OH)₂/OH^–	Màu tím (biure)
Glucozơ, glixerol, etylen glicol	Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường	Dung dịch xanh lam
Tinh bột	Dung dịch I₂	Màu xanh tím

Mẹo nhớ: “Tím là peptit, lam là rượu nhiều chức, xanh tím là hồ tinh bột”. Màu tím chỉ xuất hiện khi chuỗi có ít nhất 3 mắt xích α-amino axit (2 liên kết peptit).

Lỗi sai thường gặp

Chọn đipeptit: đipeptit chỉ có 1 liên kết peptit nên không có phản ứng biure. Đây là bẫy rất hay gặp.
Nhầm màu tím với xanh lam: glucozơ và glixerol cho phức xanh lam, không phải màu tím.
Nhầm với phản ứng màu của protein với HNO₃: phản ứng này cho kết tủa vàng (với gốc amino axit có vòng thơm), không phải biure.
Quên môi trường kiềm: biure xảy ra trong môi trường kiềm, nên cần có NaOH.

Bài luyện tập

Chất nào sau đây cho màu tím với Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm: glucozơ, Gly-Gly, Ala-Gly-Val, saccarozơ?
Đáp án: Ala-Gly-Val, vì là tripeptit có 2 liên kết peptit. Gly-Gly là đipeptit nên không có.
Có ba lọ mất nhãn: lòng trắng trứng, hồ tinh bột, glixerol. Dùng thuốc thử nào để nhận biết?
Đáp án: Dùng Cu(OH)₂/OH^–: lòng trắng trứng cho màu tím, glixerol cho dung dịch xanh lam, hồ tinh bột không hiện tượng.
Phát biểu nào đúng: “Mọi peptit đều có phản ứng màu biure”?
Đáp án: Sai, vì đipeptit không có phản ứng này.

Kết luận

Khi gặp câu hỏi về phản ứng màu biure, hãy chọn protein hoặc peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên. Tinh bột và chất béo luôn bị loại.

Câu hỏi thường gặp

Phản ứng màu biure xảy ra với những chất nào?

Xảy ra với protein và các peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên (tripeptit trở lên) khi tác dụng với Cu(OH)2 trong môi trường kiềm, tạo màu tím.

Đipeptit có phản ứng màu biure không?

Không. Đipeptit chỉ có 1 liên kết peptit nên không tạo phức màu tím với Cu(OH)2.

Hiện tượng của phản ứng màu biure là gì?

Dung dịch chuyển sang màu tím đặc trưng khi cho protein vào Cu(OH)2 hoặc CuSO4 và NaOH.

Phân biệt phản ứng biure với phản ứng của glucozơ với Cu(OH)2 thế nào?

Biure cho màu tím (protein, tripeptit trở lên), còn glucozơ hòa tan Cu(OH)2 cho dung dịch xanh lam ở nhiệt độ thường.