Trả lời nhanh
Truyện Kiều của Nguyễn Du thuộc thể loại truyện thơ Nôm (truyện thơ Nôm bác học). Tác phẩm viết bằng chữ Nôm, theo thể thơ lục bát, gồm 3254 câu, kể lại cuộc đời nhân vật Thúy Kiều bằng hình thức văn vần có cốt truyện, nhân vật và diễn biến rõ ràng.
Vì sao gọi Truyện Kiều là truyện thơ Nôm?
Cụm “truyện thơ Nôm” gồm ba yếu tố. Bạn chỉ cần tách từng yếu tố là hiểu ngay.
- Truyện: tác phẩm có cốt truyện, có nhân vật chính (Thúy Kiều, Kim Trọng, Từ Hải, Thúc Sinh, Hoạn Thư…) và chuỗi sự kiện nối tiếp từ đầu đến cuối.
- Thơ: toàn bộ lời kể được viết bằng văn vần, cụ thể là thể lục bát (câu 6 chữ xen câu 8 chữ).
- Nôm: viết bằng chữ Nôm, thứ chữ do người Việt sáng tạo trên cơ sở chữ Hán để ghi tiếng Việt. Vì vậy tác phẩm là thành tựu của văn học viết bằng tiếng Việt.
Truyện Kiều còn được xếp vào dòng truyện thơ Nôm bác học, vì tác giả là nhà nho có học vấn sâu rộng, sử dụng nhiều điển cố, thi liệu cổ và ngôn ngữ rất trau chuốt. Đây là điểm khác với các truyện Nôm bình dân thường đơn giản hơn về ngôn từ.
Những thông tin nền cần nhớ
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Tác giả | Nguyễn Du (1765 – 1820), đại thi hào dân tộc |
| Tên gốc | Đoạn trường tân thanh (nghĩa là tiếng kêu mới về nỗi đau đứt ruột) |
| Thời gian sáng tác | Đầu thế kỷ XIX |
| Nguồn cốt truyện | Dựa trên Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc), nhưng Nguyễn Du sáng tạo lại rất nhiều |
| Thể thơ | Lục bát |
| Quy mô | 3254 câu thơ |
| Bố cục | Ba phần: Gặp gỡ và đính ước – Gia biến và lưu lạc – Đoàn tụ |
Phân biệt với các thể loại dễ nhầm
Trong bài trắc nghiệm hay bài kiểm tra, đề thường đưa thêm các phương án gây nhiễu. Hãy loại trừ như sau:
- Tiểu thuyết chương hồi: sai, vì tiểu thuyết viết bằng văn xuôi. Truyện Kiều viết bằng thơ. Chỉ nguồn gốc Trung Quốc của cốt truyện là tiểu thuyết.
- Truyện ngắn: sai, vì vừa là văn xuôi vừa có dung lượng nhỏ; Truyện Kiều là tác phẩm thơ dài hơn ba nghìn câu.
- Thơ Đường luật: sai, vì thơ Đường luật có quy định chặt chẽ về số câu (tứ tuyệt, bát cú), chữ Hán hoặc Nôm. Truyện Kiều dùng lục bát, không giới hạn số câu.
- Ngâm khúc: sai, vì ngâm khúc (như Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc) thiên về trữ tình, dùng thể song thất lục bát. Truyện Kiều thiên về tự sự kết hợp trữ tình.
- Truyện thơ Nôm: đúng.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ công thức: Truyện Kiều = truyện + thơ lục bát + chữ Nôm. Khi gặp câu hỏi thể loại, bạn nghĩ ngay “kể chuyện bằng thơ” thì sẽ chọn đúng. Nếu đề hỏi thể thơ thì đáp lục bát; hỏi thể loại văn học thì đáp truyện thơ Nôm.
Lỗi sai thường gặp
- Trả lời “thể thơ lục bát” khi đề hỏi “thể loại”. Lục bát là hình thức thơ, còn thể loại là truyện thơ Nôm. Hai khái niệm này khác nhau.
- Nhầm tên tác phẩm là “Kim Vân Kiều truyện”. Đó là tên tiểu thuyết Trung Quốc làm nguồn tham khảo.
- Cho rằng Truyện Kiều là tác phẩm chữ Hán. Thực tế tác phẩm viết bằng chữ Nôm, còn Nguyễn Du có các tập thơ chữ Hán riêng như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục.
- Viết thiếu từ “Nôm” khi trả lời, dễ mất điểm trong bài tự luận.
Bài luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Truyện Kiều là một ___ viết bằng chữ ___, theo thể thơ ___.”
Đáp án: truyện thơ; Nôm; lục bát.
Câu 2. Vì sao không thể xếp Truyện Kiều vào thể loại tiểu thuyết?
Đáp án gợi ý: Tiểu thuyết là thể loại văn xuôi, còn Truyện Kiều được viết bằng văn vần (lục bát). Dù có cốt truyện và nhân vật giống tiểu thuyết, hình thức ngôn ngữ của nó là thơ nên thuộc truyện thơ.
Câu 3. Chọn đáp án đúng: Tác phẩm nào sau đây cùng thể loại với Truyện Kiều? A. Chinh phụ ngâm; B. Lục Vân Tiên; C. Bình Ngô đại cáo; D. Truyện Kiều là thơ Đường luật.
Đáp án: B. Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) cũng là truyện thơ Nôm viết bằng lục bát; Chinh phụ ngâm là ngâm khúc, Bình Ngô đại cáo là văn chính luận.
Giá trị nổi bật của thể loại truyện thơ Nôm trong Truyện Kiều
Nhờ thể loại này, Nguyễn Du vừa kể chuyện vừa bộc lộ cảm xúc, vừa miêu tả ngoại hình, nội tâm nhân vật. Truyện Kiều được xem là đỉnh cao của truyện thơ Nôm, thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc: thương cảm người phụ nữ tài hoa bạc mệnh, lên án xã hội bất công và ca ngợi khát vọng tự do, công lý.
Câu hỏi thường gặp
Truyện Kiều thuộc thể loại gì?
Truyện Kiều là truyện thơ Nôm (truyện thơ Nôm bác học) của Nguyễn Du, viết bằng chữ Nôm theo thể thơ lục bát, gồm 3254 câu.
Truyện Kiều viết theo thể thơ gì?
Truyện Kiều viết theo thể thơ lục bát, tức cặp câu sáu chữ và tám chữ nối tiếp nhau.
Truyện Kiều có phải tiểu thuyết không?
Không. Tiểu thuyết là văn xuôi, còn Truyện Kiều là tác phẩm văn vần. Cốt truyện được Nguyễn Du lấy từ tiểu thuyết Kim Vân Kiều truyện của Trung Quốc nhưng sáng tạo lại bằng thơ Nôm.
Truyện Kiều có bao nhiêu câu thơ và chia mấy phần?
Tác phẩm có 3254 câu thơ lục bát, thường chia thành ba phần: Gặp gỡ và đính ước, Gia biến và lưu lạc, Đoàn tụ.