Trả lời nhanh
Đáp án đúng là B. Máy tính điện tử. Nền văn minh thông tin lấy thông tin làm nguồn tài nguyên chính và máy tính điện tử là công cụ lao động tiêu biểu để thu thập, lưu trữ, xử lí và truyền thông tin. Máy phát điện và động cơ hơi nước gắn với văn minh công nghiệp; đồng hồ chỉ là dụng cụ đo thời gian.
Đề bài
Loại công cụ nào gắn liền với nền văn minh thông tin?
- A. Máy phát điện.
- B. Máy tính điện tử.
- C. Đồng hồ.
- D. Động cơ hơi nước.
Đáp án: B. Máy tính điện tử
Vì sao máy tính điện tử là công cụ của nền văn minh thông tin?
Mỗi giai đoạn phát triển của xã hội loài người gắn với một công cụ lao động đặc trưng, giúp con người khai thác loại tài nguyên quan trọng nhất của thời kì đó. Ở nền văn minh thông tin, tài nguyên quan trọng nhất không còn là đất đai hay than đá mà là thông tin và tri thức.
Máy tính điện tử đáp ứng đúng nhu cầu ấy vì nó có thể:
- Lưu trữ lượng dữ liệu rất lớn trong không gian nhỏ.
- Xử lí thông tin với tốc độ cao, chính xác, làm việc liên tục.
- Kết nối thành mạng để trao đổi thông tin gần như tức thời trên toàn cầu.
- Tự động hoá nhiều công việc trí óc như tính toán, thống kê, điều khiển.
Vì vậy, máy tính điện tử được xem là công cụ biểu tượng của thời đại thông tin, cũng như chiếc cày gắn với nông nghiệp hay động cơ hơi nước gắn với công nghiệp.
Phân tích các phương án sai
| Phương án | Gắn với giai đoạn nào? | Vì sao không chọn? |
|---|---|---|
| A. Máy phát điện | Văn minh công nghiệp (giai đoạn điện khí hoá) | Máy phát điện tạo ra năng lượng, phục vụ sản xuất cơ khí, không phải công cụ xử lí thông tin. |
| C. Đồng hồ | Không đặc trưng cho nền văn minh nào | Đồng hồ chỉ đo thời gian; đã có từ rất sớm dưới nhiều hình thức (đồng hồ mặt trời, đồng hồ nước, đồng hồ cơ). |
| D. Động cơ hơi nước | Văn minh công nghiệp (cách mạng công nghiệp lần thứ nhất) | Động cơ hơi nước thay sức người, sức kéo động vật bằng sức máy, khai thác năng lượng than đá. |
Bẫy thường gặp: một số em chọn A vì nghĩ “máy tính chạy bằng điện nên máy phát điện mới là gốc”. Hãy nhớ câu hỏi hỏi về công cụ đặc trưng của thời đại, tức công cụ trực tiếp làm việc với thông tin, chứ không hỏi về nguồn năng lượng.
Kiến thức cần nhớ: các nền văn minh và công cụ đặc trưng
Trong bài mở đầu môn Tin học 10, sách giáo khoa giới thiệu tin học như một ngành khoa học ra đời từ nhu cầu khai thác thông tin. Để thấy rõ vai trò của máy tính, em có thể hệ thống theo bảng sau:
| Nền văn minh | Tài nguyên chủ yếu | Công cụ lao động tiêu biểu |
|---|---|---|
| Nông nghiệp | Đất đai, sức người, sức kéo động vật | Cày, cuốc, liềm và các nông cụ thô sơ |
| Công nghiệp | Năng lượng (than, dầu, điện) | Động cơ hơi nước, máy phát điện, máy móc cơ khí |
| Thông tin (hậu công nghiệp) | Thông tin, tri thức | Máy tính điện tử và mạng máy tính |
Đặc điểm của nền văn minh thông tin:
- Thông tin trở thành hàng hoá, thành nguồn lực sản xuất quan trọng.
- Lao động trí óc, sáng tạo chiếm tỉ trọng ngày càng lớn.
- Máy tính được dùng rộng rãi trong mọi lĩnh vực: quản lí, giáo dục, y tế, giải trí, khoa học.
- Internet kết nối con người, tạo ra kho dữ liệu khổng lồ và các dịch vụ trực tuyến.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Em có thể nhớ theo chuỗi: “Cày – Hơi nước – Máy tính” tương ứng với “Nông nghiệp – Công nghiệp – Thông tin”. Khi gặp câu hỏi dạng “công cụ nào gắn với nền văn minh…”, em chỉ cần xác định nền văn minh đó khai thác tài nguyên gì, rồi chọn công cụ trực tiếp khai thác tài nguyên ấy.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Động cơ hơi nước là công cụ tiêu biểu của nền văn minh nào?
A. Nền văn minh nông nghiệp. B. Nền văn minh công nghiệp. C. Nền văn minh thông tin. D. Nền văn minh cổ đại.
Đáp án: B. Động cơ hơi nước mở đầu cuộc cách mạng công nghiệp, thay sức người bằng sức máy.
Câu 2. Trong nền văn minh thông tin, nguồn tài nguyên được coi là quan trọng nhất là
A. đất đai. B. than đá. C. thông tin. D. sức lao động cơ bắp.
Đáp án: C. Thông tin và tri thức là nguồn lực chủ yếu tạo ra giá trị trong xã hội thông tin.
Ôn thêm các câu hỏi Tin học khác: Đưa dữ liệu ra màn hình dùng thủ tục nào? và Có mấy loại phần mềm đồ hoạ?
Câu hỏi thường gặp
Nền văn minh thông tin gắn liền với công cụ nào?
Nền văn minh thông tin gắn liền với máy tính điện tử (cùng với mạng máy tính), công cụ giúp con người lưu trữ, xử lí và truyền thông tin.
Động cơ hơi nước gắn với nền văn minh nào?
Động cơ hơi nước là công cụ tiêu biểu của nền văn minh công nghiệp, mở đầu cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất.
Vì sao máy tính được gọi là công cụ lao động mới?
Vì máy tính không chỉ thay sức lao động chân tay mà còn hỗ trợ lao động trí óc: tính toán, lưu trữ, xử lí và trao đổi thông tin nhanh, chính xác.
Tài nguyên quan trọng nhất của nền văn minh thông tin là gì?
Là thông tin và tri thức; chúng trở thành nguồn lực sản xuất và hàng hoá có giá trị.