Trả lời nhanh
Phần mềm ứng dụng là các chương trình máy tính được tạo ra để giúp người dùng thực hiện một công việc cụ thể như soạn thảo văn bản, tính toán, vẽ hình, nghe nhạc, học tập hay trò chuyện. Ví dụ: Microsoft Word, Excel, Google Chrome, Zalo, Photoshop. Chúng chạy trên nền hệ điều hành như Windows hay Android.
1. Phần mềm ứng dụng là gì?
Máy tính chỉ làm được việc khi có phần mềm. Trong đó, phần mềm ứng dụng (tiếng Anh: application software, gọi tắt là “app”) là loại phần mềm hướng tới nhu cầu trực tiếp của người dùng: viết, tính, vẽ, xem, nghe, học, chơi, liên lạc…
Cách nhớ đơn giản: nếu em mở một chương trình để làm ra một việc có ích cho mình thì đó thường là phần mềm ứng dụng. Còn những chương trình lo cho máy tính hoạt động trơn tru ở “hậu trường” thì thuộc nhóm khác (phần mềm hệ thống).
2. Các loại phần mềm ứng dụng thường gặp
| Nhóm | Công dụng | Ví dụ |
|---|---|---|
| Phần mềm văn phòng | Soạn văn bản, bảng tính, trình chiếu | Microsoft Word, Excel, PowerPoint; Google Docs, Sheets, Slides |
| Phần mềm đồ hoạ, thiết kế | Vẽ, chỉnh ảnh, dựng video | Paint, Photoshop, Canva, Premiere |
| Trình duyệt web | Truy cập và xem trang web | Chrome, Firefox, Microsoft Edge |
| Giao tiếp, họp trực tuyến | Nhắn tin, gọi thoại, học online | Zalo, Zoom, Google Meet |
| Đa phương tiện | Nghe nhạc, xem phim | VLC, Windows Media Player |
| Phần mềm học tập | Hỗ trợ học và làm bài | GeoGebra, Duolingo, phần mềm gõ phím |
| Phần mềm chuyên dụng | Phục vụ một nghề, một lĩnh vực | Phần mềm kế toán, quản lí bán hàng, quản lí điểm |
| Trò chơi | Giải trí | Cờ vua trên máy tính, game trên điện thoại |
3. Phân biệt phần mềm ứng dụng với phần mềm hệ thống
Đây là chỗ học sinh hay nhầm nhất, nên em cần nắm rõ sự khác nhau.
| Tiêu chí | Phần mềm hệ thống | Phần mềm ứng dụng |
|---|---|---|
| Nhiệm vụ | Quản lí, điều khiển phần cứng, tạo môi trường cho phần mềm khác chạy | Giải quyết công việc cụ thể của người dùng |
| Phụ thuộc | Làm việc trực tiếp với phần cứng | Chạy trên nền hệ điều hành |
| Ví dụ | Windows, Linux, macOS, Android, trình điều khiển (driver) | Word, Excel, Chrome, Zalo |
Hình dung như một toà nhà: hệ điều hành là phần móng, điện nước; các phần mềm ứng dụng là những căn phòng và đồ dùng để người ở sử dụng hằng ngày.
Lưu ý: một số phần mềm như diệt virus, nén tệp (WinRAR) thường được xếp vào nhóm phần mềm tiện ích. Tuỳ cách chia của từng tài liệu, chúng có thể được xếp chung vào phần mềm ứng dụng. Khi làm bài, em bám theo cách phân loại trong sách đang học.
4. Cách phân loại khác: theo nền tảng và theo giấy phép
- Theo nền tảng: phần mềm cài trên máy tính (Word), ứng dụng web chạy trên trình duyệt (Google Docs), ứng dụng di động (Zalo trên điện thoại).
- Theo cách phân phối: phần mềm thương mại (phải mua bản quyền), phần mềm miễn phí, phần mềm nguồn mở (mã nguồn công khai, ví dụ LibreOffice).
5. Vì sao cần dùng phần mềm ứng dụng hợp pháp?
- Cập nhật bản vá lỗi, an toàn hơn, ít nguy cơ dính mã độc.
- Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của tác giả.
- Nhiều phần mềm có bản miễn phí hoặc bản dành cho học sinh, sinh viên, em có thể chọn phần mềm nguồn mở nếu không muốn trả phí.
6. Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng hệ điều hành là phần mềm ứng dụng. Windows, Android thuộc phần mềm hệ thống.
- Nhầm trình duyệt với Internet. Chrome là phần mềm ứng dụng giúp truy cập Internet, bản thân nó không phải Internet.
- Nghĩ “app” chỉ có trên điện thoại. Máy tính để bàn cũng có rất nhiều ứng dụng.
7. Bài luyện tập có đáp án
Bài 1. Xếp các phần mềm sau vào hai nhóm “hệ thống” và “ứng dụng”: Windows, Excel, Linux, Chrome, Zalo.
Đáp án: Hệ thống: Windows, Linux. Ứng dụng: Excel, Chrome, Zalo.
Bài 2. Em cần làm bài thuyết trình cho tiết sinh hoạt lớp. Nên dùng loại phần mềm ứng dụng nào? Nêu ví dụ.
Đáp án: Phần mềm trình chiếu, ví dụ PowerPoint hoặc Google Slides (thuộc nhóm phần mềm văn phòng).
Bài 3. Một máy tính chưa cài hệ điều hành có chạy được Zalo không? Giải thích.
Đáp án: Không. Zalo là phần mềm ứng dụng, cần hệ điều hành làm môi trường để hoạt động và truy cập phần cứng.
Tóm tắt
- Phần mềm ứng dụng giúp người dùng làm công việc cụ thể.
- Gồm nhiều nhóm: văn phòng, đồ hoạ, trình duyệt, giao tiếp, đa phương tiện, học tập, chuyên dụng, trò chơi.
- Khác phần mềm hệ thống ở chỗ chạy trên nền hệ điều hành và phục vụ nhu cầu trực tiếp của người dùng.
Câu hỏi thường gặp
Phần mềm ứng dụng là gì? Cho ví dụ.
Là chương trình giúp người dùng thực hiện một công việc cụ thể. Ví dụ: Microsoft Word để soạn văn bản, Excel để tính toán, Chrome để duyệt web, Zalo để nhắn tin.
Phần mềm ứng dụng khác phần mềm hệ thống thế nào?
Phần mềm hệ thống (như Windows, Linux, Android) quản lí phần cứng và tạo môi trường cho các phần mềm khác chạy. Phần mềm ứng dụng chạy trên hệ điều hành đó để phục vụ công việc cụ thể của người dùng.
Hệ điều hành có phải phần mềm ứng dụng không?
Không. Hệ điều hành như Windows, macOS, Android thuộc nhóm phần mềm hệ thống.
Phần mềm ứng dụng có luôn phải trả tiền không?
Không. Có phần mềm thương mại phải mua bản quyền, nhưng cũng có phần mềm miễn phí và phần mềm nguồn mở như LibreOffice.