Trả lời nhanh
Đáp án: A. 2. Phần mềm đồ hoạ được chia thành hai loại theo cách biểu diễn hình ảnh: phần mềm đồ hoạ điểm ảnh (raster/bitmap, ví dụ GIMP, Photoshop) và phần mềm đồ hoạ vectơ (ví dụ Inkscape, Illustrator). Ảnh điểm ảnh gồm lưới các điểm màu; ảnh vectơ được mô tả bằng các đối tượng hình học nên phóng to không bị vỡ.
Đề bài
Có mấy loại phần mềm đồ hoạ?
A. 2
B. 3
C. 4
D. 5
Đáp án: A. 2
Căn cứ để phân loại là cách phần mềm lưu trữ và xử lí hình ảnh. Máy tính chỉ có hai cách cơ bản để biểu diễn một bức ảnh:
- Chia ảnh thành lưới rất nhiều ô vuông nhỏ (điểm ảnh – pixel), mỗi ô lưu một màu. Phần mềm làm việc với kiểu ảnh này là phần mềm đồ hoạ điểm ảnh.
- Mô tả ảnh bằng các đối tượng hình học (đoạn thẳng, đường cong, hình chữ nhật, hình elip…) cùng thuộc tính như toạ độ, màu viền, màu tô. Phần mềm làm việc với kiểu ảnh này là phần mềm đồ hoạ vectơ.
Vì chỉ có hai cách biểu diễn này nên có hai loại phần mềm đồ hoạ.
Câu hỏi gần giống “Có mấy loại đồ hoạ cơ bản?” cũng có đáp án 2; bản chất từng loại hình ảnh được giải thích qua ví dụ cụ thể tại Có mấy loại đồ hoạ cơ bản?.
Vì sao các phương án khác sai?
- B. 3: sai. Một số bạn tính thêm “phần mềm đồ hoạ 3D” thành loại thứ ba. Tuy nhiên 3D là lĩnh vực ứng dụng (dựng hình không gian), không phải một cách biểu diễn ảnh mới; khi xuất ra, ảnh vẫn ở dạng điểm ảnh hoặc vectơ.
- C. 4 và D. 5: sai. Đây thường là do nhầm số loại phần mềm với số công dụng của đồ hoạ (thiết kế logo, chỉnh sửa ảnh, vẽ minh hoạ, thiết kế quảng cáo, dựng phim…) hoặc với số định dạng tệp ảnh (JPG, PNG, GIF, SVG…).
So sánh đồ hoạ điểm ảnh và đồ hoạ vectơ
| Tiêu chí | Đồ hoạ điểm ảnh (raster) | Đồ hoạ vectơ |
|---|---|---|
| Cách biểu diễn | Lưới các điểm ảnh, mỗi điểm một màu | Các đối tượng hình học mô tả bằng toán học |
| Phóng to | Bị vỡ hạt, răng cưa | Giữ nguyên độ sắc nét |
| Thế mạnh | Ảnh chụp, ảnh nhiều chi tiết, chuyển màu phức tạp | Logo, biểu tượng, sơ đồ, hình minh hoạ, bản in khổ lớn |
| Dung lượng tệp | Phụ thuộc kích thước và độ phân giải | Phụ thuộc số lượng đối tượng, thường nhỏ với hình đơn giản |
| Định dạng thường gặp | .jpg, .png, .gif, .bmp | .svg, .ai, .eps |
| Phần mềm ví dụ | GIMP, Adobe Photoshop, Paint | Inkscape, Adobe Illustrator, CorelDRAW |
Kiến thức cần nhớ: phần mềm thiết kế đồ hoạ
Phần mềm đồ hoạ là phần mềm giúp tạo mới, chỉnh sửa và lưu trữ hình ảnh trên máy tính. Trong chương trình Tin học 10, học sinh được làm quen với phần mềm thiết kế đồ hoạ, điển hình là Inkscape – phần mềm đồ hoạ vectơ miễn phí, mã nguồn mở, lưu tệp mặc định ở định dạng .svg.
Với đồ hoạ vectơ, mỗi hình là một đối tượng riêng biệt. Em có thể chọn, di chuyển, đổi kích thước, đổi màu tô (Fill) và màu nét viền (Stroke) của từng đối tượng mà không ảnh hưởng đến đối tượng khác. Các thao tác quan trọng cần nắm:
- Vẽ hình cơ bản: hình chữ nhật, hình elip, đa giác, ngôi sao, đường thẳng, đường cong.
- Thiết lập màu tô, màu viền, độ dày nét.
- Sắp xếp thứ tự lớp (đối tượng nằm trên, nằm dưới), căn chỉnh, nhóm đối tượng.
- Kết hợp các hình bằng phép hợp, hiệu, giao… để tạo hình mới.
- Làm việc với chữ (văn bản) và đường dẫn (path).
Mẹo nhớ: “Ảnh chụp – điểm ảnh; Logo – vectơ”. Bức ảnh em chụp bằng điện thoại là ảnh điểm ảnh; còn logo trường in lên băng rôn khổ lớn mà không bị mờ thì nên thiết kế bằng vectơ.
Nếu em đang ôn cả chương trình, có thể xem thêm Lí thuyết Tin học 10 Kết nối tri thức.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng Paint, Photoshop là phần mềm vectơ vì “dùng để vẽ”. Thực tế chúng chủ yếu xử lí ảnh điểm ảnh.
- Nghĩ ảnh .png là ảnh vectơ vì có nền trong suốt. PNG vẫn là ảnh điểm ảnh; nền trong suốt không quyết định loại ảnh.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Phần mềm nào sau đây là phần mềm đồ hoạ vectơ?
A. GIMP. B. Paint. C. Inkscape. D. Photoshop.
Đáp án: C. Inkscape thiết kế hình bằng các đối tượng hình học, lưu mặc định dạng .svg.
Câu 2. Khi phóng to nhiều lần, loại ảnh nào bị vỡ hạt?
A. Ảnh vectơ. B. Ảnh điểm ảnh. C. Cả hai loại. D. Không loại nào.
Đáp án: B. Ảnh điểm ảnh có số điểm cố định, phóng to làm mỗi điểm hiện thành ô vuông lớn.
Câu 3. Để thiết kế logo câu lạc bộ dùng in cả trên huy hiệu nhỏ lẫn băng rôn lớn, em nên chọn loại phần mềm nào? Vì sao?
Đáp án: Phần mềm đồ hoạ vectơ, vì ảnh vectơ thay đổi kích thước tuỳ ý mà vẫn sắc nét.
Câu hỏi thường gặp
Hai loại phần mềm đồ hoạ là gì?
Phần mềm đồ hoạ điểm ảnh (raster), xử lí ảnh dạng lưới điểm màu, và phần mềm đồ hoạ vectơ, mô tả hình bằng các đối tượng hình học.
Inkscape thuộc loại phần mềm đồ hoạ nào?
Inkscape là phần mềm đồ hoạ vectơ miễn phí, mã nguồn mở, lưu tệp mặc định dạng .svg.
Vì sao ảnh vectơ phóng to không bị vỡ?
Vì ảnh vectơ được mô tả bằng công thức hình học; khi phóng to, máy tính tính lại hình dạng theo kích thước mới nên vẫn sắc nét.
Đồ hoạ 3D có phải là loại phần mềm đồ hoạ thứ ba không?
Trong cách phân loại theo cách biểu diễn ảnh ở chương trình Tin học, chỉ có hai loại là điểm ảnh và vectơ; 3D là một lĩnh vực ứng dụng.