Trả lời nhanh
Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở băng hà (băng, tuyết ở hai cực và núi cao). Đây là nguồn chứa khoảng hai phần ba lượng nước ngọt của Trái Đất, nhiều hơn hẳn nước ngầm, hồ và sông. Nước ở thể rắn nên ít khi chảy ra, vì vậy con người khó khai thác.
Hiểu đúng câu hỏi
Câu hỏi này hay bị nhầm với câu “Nước trên Trái Đất tập trung nhiều nhất ở đâu?”. Hai câu có đáp án khác nhau:
- Nước trên Trái Đất nói chung: tập trung ở biển và đại dương, khoảng 97% tổng lượng nước, là nước mặn.
- Nước trên lục địa (nước ngọt): chỉ khoảng 2,5–3% tổng lượng nước, và phần lớn nằm trong băng hà.
Trong đề trắc nghiệm, nếu chủ ngữ là “nước trên lục địa” hay “nước ngọt” thì hãy nghĩ đến băng hà trước tiên.
Lượng nước ngọt phân bố thế nào?
Số liệu dưới đây là giá trị làm tròn, các tài liệu có thể chênh nhau đôi chút, nhưng thứ tự lớn – nhỏ luôn giống nhau.
| Nơi chứa nước ngọt | Tỉ lệ ước tính trong tổng nước ngọt | Nhận xét |
|---|---|---|
| Băng hà, băng tuyết vĩnh cửu | khoảng 68–69% | Nhiều nhất, tập trung ở Nam Cực, Greenland, núi cao |
| Nước ngầm (nước dưới đất) | khoảng 30% | Nhiều thứ hai, nằm trong các tầng đất đá |
| Hồ, sông, đầm lầy, hơi ẩm trong đất… | chỉ khoảng 1% | Rất ít nhưng con người dùng nhiều nhất |
Vì sao đáp án là băng hà?
- Ở hai cực và trên núi cao, nhiệt độ thấp quanh năm nên tuyết rơi xuống không tan hết mà tích tụ qua hàng nghìn năm, nén thành băng dày.
- Lớp băng phủ Nam Cực và Greenland dày hàng km, vì thế khối lượng nước chứa trong đó rất lớn.
- Ngược lại, sông và hồ thường xuyên chảy ra biển hoặc bốc hơi, nên tại mỗi thời điểm lượng nước chứa trong chúng nhỏ.
Loại trừ các phương án hay gặp
- Sông, suối: sai. Đây là nguồn nước dễ dùng nhất nhưng lượng chứa tại một thời điểm rất nhỏ.
- Ao, hồ, đầm: sai. Hồ lớn trông nhiều nước nhưng cộng lại vẫn chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ.
- Nước ngầm: gần đúng nhưng chưa phải nhiều nhất, đứng thứ hai sau băng hà.
- Biển và đại dương: không thuộc “trên lục địa”, và là nước mặn.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ dãy “Băng – Ngầm – Sông hồ” theo thứ tự từ nhiều đến ít của nước ngọt. Có thể liên tưởng: nước ngọt giống như một chiếc tủ lạnh khổng lồ, hai phần ba bị đóng băng, một phần ba giấu dưới đất, chỉ còn một chút xíu ở sông hồ để chúng ta dùng.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “sông, hồ” vì thấy chúng quen thuộc trong đời sống. Đừng nhầm lượng nước ta nhìn thấy với lượng nước thực có.
- Nhầm giữa “nước trên Trái Đất” (nhiều nhất ở đại dương) và “nước ngọt/nước trên lục địa” (nhiều nhất ở băng hà).
- Quên rằng nước ngầm đứng thứ hai, dẫn đến lẫn lộn thứ tự.
Luyện tập
- Điền vào chỗ trống: Nước ngọt chiếm khoảng …% tổng lượng nước trên Trái Đất. Đáp án: khoảng 2,5–3%.
- Sắp xếp theo lượng nước ngọt giảm dần: sông hồ, băng hà, nước ngầm. Đáp án: băng hà → nước ngầm → sông hồ.
- Giải thích: Vì sao loài người vẫn thiếu nước ngọt dù nước ngọt chiếm tỉ lệ khá lớn trong băng hà? Gợi ý: nước đó ở thể rắn, nằm ở vùng cực và núi cao rất xa nơi dân cư sinh sống, khai thác khó và tốn kém; nguồn dễ dùng như sông hồ, nước ngầm nông chỉ chiếm phần nhỏ.
Ghi nhớ
Trên lục địa, nước ngọt chủ yếu tập trung ở băng hà, tiếp đó là nước ngầm, còn sông hồ chiếm tỉ lệ rất nhỏ. Vì vậy bảo vệ nguồn nước sạch và dùng nước tiết kiệm là việc cần làm mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở đâu?
Ở băng hà, tức băng và tuyết phủ quanh năm ở hai cực và núi cao, chiếm khoảng hai phần ba lượng nước ngọt.
Nước trên Trái Đất tập trung nhiều nhất ở đâu?
Ở biển và đại dương, chiếm khoảng 97% tổng lượng nước và là nước mặn.
Nước ngầm chiếm bao nhiêu trong nước ngọt?
Khoảng 30%, đứng thứ hai sau băng hà và nhiều hơn rất nhiều so với sông, hồ.
Vì sao sông hồ ít nước nhưng lại quan trọng nhất với con người?
Vì đây là nguồn nước ở thể lỏng, nằm gần nơi dân cư, được bổ sung liên tục nhờ mưa nên dễ khai thác cho sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp.