Trả lời nhanh
Câu gián tiếp đúng là: She asked her son what he had done to his hair. Động từ tường thuật “said to” đổi thành “asked” vì đây là câu hỏi. Ta giữ từ hỏi “what”, đưa về trật tự câu kể (what + chủ ngữ + động từ), đổi “you/your” thành “he/his” và lùi thì “have done” thành “had done”.
Đề bài và hướng làm
Đề gốc: “What have you done to your hair?” she said to her son. Yêu cầu quen thuộc là viết lại câu ở dạng lời nói gián tiếp (reported speech). Vì trang này không có sẵn các phương án A, B, C, D, thầy cô trình bày theo kiểu tự luận: em tự viết câu, rồi đối chiếu từng bước bên dưới.
Đây là câu hỏi Wh- (hỏi bằng what, where, why, how…), nên ta làm theo 4 bước.
Giải từng bước
- Đổi động từ tường thuật: “said to her son” → “asked her son”. Có thể dùng “wanted to know” hoặc “wondered” nếu không có người nghe cụ thể.
- Giữ từ để hỏi: what được giữ nguyên, nối trực tiếp sau “asked her son”.
- Đổi trật tự từ: bỏ trợ động từ đảo đầu câu, về dạng câu kể. “have you done” → “he had done”. Không dùng dấu “?” và không dùng “do/does/did”.
- Đổi đại từ, tính từ sở hữu và lùi thì: you → he (vì người nghe là con trai), your → his, present perfect (have done) → past perfect (had done).
Đáp án: She asked her son what he had done to his hair.
Bảng đổi nhanh trong câu này
| Câu trực tiếp | Câu gián tiếp | Lý do |
|---|---|---|
| said to her son | asked her son | Câu nói là câu hỏi |
| What have you done | what he had done | Trật tự câu kể, lùi thì |
| you | he | Chỉ người con trai |
| your hair | his hair | Tính từ sở hữu đổi theo ngôi |
| dấu “?” | dấu “.” | Câu gián tiếp là câu kể |
Vì sao phải lùi thì?
Khi động từ tường thuật ở quá khứ (asked, said), thời điểm nói đã lùi về trước. Hành động “đã làm gì với mái tóc” xảy ra trước lúc người mẹ hỏi, nên present perfect (have done) chuyển thành past perfect (had done).
Mẹo nhớ: “Hỏi xong là kể, kể thì lùi một nấc.”
Các cách viết khác cũng đúng
- She asked her son what he had done to his hair.
- She wanted to know what her son had done to his hair.
- She asked her son what he had done with his hair. (nghĩa gần tương tự, nhưng nên giữ “to” như đề gốc)
Lỗi sai thường gặp
- Giữ trật tự câu hỏi: “…what had he done to his hair” ✗. Phải là “what he had done” ✓.
- Quên đổi đại từ: “…what you had done to your hair” ✗ vì “you” lúc này là “he”.
- Dùng “said” thay “asked”: “She said her son what…” ✗. “Said” không đi với câu hỏi theo cách này.
- Không lùi thì: “what he has done” ✗ khi động từ tường thuật ở quá khứ.
- Thêm “if/whether”: chỉ dùng với câu hỏi Yes/No, không dùng với câu hỏi Wh-.
Lưu ý thêm: nếu người mẹ nói với giọng bất ngờ, giận dữ thì câu này gần với câu cảm thán. Khi đó có thể tường thuật bằng “She exclaimed in surprise at what her son had done to his hair”. Tuy nhiên, bài tập ngữ pháp thông thường chỉ yêu cầu dạng “asked… what…”.
Luyện tập (tự đặt)
Viết lại các câu sau ở dạng gián tiếp.
- “Where have you put my keys?” Tom said to his sister.
- “What are you doing with my phone?” she said to him.
- “Why did you cut your hair?” the barber said to me.
Đáp án:
- Tom asked his sister where she had put his keys.
- She asked him what he was doing with her phone. (Nếu cho rằng sự việc đã qua, có thể viết “what he was doing”; present continuous lùi thành past continuous.)
- The barber asked me why I had cut my hair. (past simple lùi thành past perfect)
Ở câu 1, “my” đổi thành “his” vì chủ nhân chùm chìa khoá là Tom. Em hãy luôn tự hỏi “ai nói, ai nghe, vật của ai” trước khi đổi đại từ.
Câu hỏi thường gặp
What have you done to your hair? chuyển sang câu gián tiếp như thế nào?
She asked her son what he had done to his hair. Đổi said to thành asked, giữ what, dùng trật tự câu kể, đổi you/your thành he/his và lùi have done thành had done.
Vì sao không viết "what had he done"?
Trong câu gián tiếp, mệnh đề hỏi trở thành mệnh đề danh từ nên dùng trật tự câu kể: từ hỏi + chủ ngữ + động từ. Không đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ.
Câu hỏi Wh- gián tiếp có cần if hoặc whether không?
Không. If/whether chỉ dùng cho câu hỏi Yes/No. Với câu hỏi Wh-, ta giữ nguyên từ để hỏi như what, where, why, how.
Present perfect lùi thành thì nào trong lời nói gián tiếp?
Present perfect (have/has done) lùi thành past perfect (had done) khi động từ tường thuật ở quá khứ như asked hoặc said.