Trả lời nhanh
Vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta là Tây Nguyên, với khoảng hơn 100 người/km², thấp hơn nhiều so với mức trung bình cả nước. Lí do: địa hình cao nguyên, đồi núi, đất đỏ bazan chủ yếu dành cho cây công nghiệp, đô thị còn ít và lịch sử khai thác lãnh thổ muộn hơn đồng bằng.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi “Vùng nào sau đây có mật độ dân số thấp nhất nước ta?” thường cho bốn vùng trong số sáu vùng kinh tế – xã hội để chọn. Vì bản đề gốc có thể xáo trộn thứ tự phương án, em hãy nhớ tên vùng chứ đừng nhớ chữ cái A, B, C, D.
Nếu trong các phương án có Tây Nguyên thì đáp án gần như chắc chắn là Tây Nguyên. Nếu đề không có Tây Nguyên, em so sánh tiếp: Trung du và miền núi Bắc Bộ thường thấp hơn Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.
Bảng so sánh mật độ dân số sáu vùng (số liệu làm tròn)
| Vùng | Mật độ (người/km², xấp xỉ) | Nhận xét |
|---|---|---|
| Đồng bằng sông Hồng | hơn 1 000 | Cao nhất cả nước |
| Đông Nam Bộ | hơn 700 | Đô thị hoá và công nghiệp phát triển |
| Đồng bằng sông Cửu Long | khoảng 430 | Đồng bằng châu thổ rộng, nông nghiệp lúa nước |
| Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ | khoảng 200 | Dân cư tập trung ở dải đồng bằng ven biển |
| Trung du và miền núi Bắc Bộ | khoảng 130 | Núi cao, chia cắt, nhiều dân tộc ít người |
| Tây Nguyên | khoảng 110 | Thấp nhất cả nước |
Đây là số liệu làm tròn để so sánh thứ bậc; khi làm bài, em chỉ cần nhớ thứ tự từ cao xuống thấp như trên.
Vì sao Tây Nguyên thưa dân nhất?
- Địa hình: các cao nguyên xếp tầng, núi và sơn nguyên, ít đồng bằng rộng để tập trung dân cư đông đúc như châu thổ.
- Khí hậu: mùa khô kéo dài, thiếu nước vào mùa khô, gây khó khăn cho sinh hoạt và sản xuất.
- Cơ cấu kinh tế: chủ yếu trồng cây công nghiệp lâu năm (cà phê, hồ tiêu, cao su…) và lâm nghiệp, cần đất rộng nhưng không cần mật độ lao động quá dày.
- Lịch sử khai thác: vùng được khai thác mạnh muộn hơn, hệ thống đô thị và công nghiệp chưa dày như Đông Nam Bộ hay đồng bằng sông Hồng.
Mẹo nhớ và loại trừ khi làm trắc nghiệm
- Cao nhất: Đồng bằng sông Hồng (châu thổ nhỏ, dân đông, lúa nước lâu đời). Gặp vùng này thì loại ngay.
- Đông Nam Bộ có TP. Hồ Chí Minh và các khu công nghiệp lớn, nên mật độ cao, loại.
- Đồng bằng sông Cửu Long là đồng bằng lớn, dân đông, loại.
- Còn lại hai vùng đồi núi: nhớ “cao nguyên thưa hơn miền núi phía Bắc” – Tây Nguyên là vùng thưa nhất.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “diện tích lớn” với “dân đông”. Tây Nguyên có diện tích khá rộng nhưng dân số thuộc nhóm thấp, nên mật độ nhỏ.
- Chọn Trung du và miền núi Bắc Bộ vì nghĩ miền núi phía Bắc “heo hút” hơn. Thực tế vùng này vẫn đông hơn Tây Nguyên.
- Nhầm mật độ dân số (người/km²) với số dân. Mật độ = số dân ÷ diện tích.
Luyện tập nhanh
Câu 1. Mật độ dân số của một vùng có 5,5 triệu dân, diện tích 55 000 km² là bao nhiêu?
Đáp án: 5 500 000 ÷ 55 000 = 100 người/km² (đây là ví dụ tự đặt).
Câu 2. Hãy sắp xếp ba vùng sau theo mật độ giảm dần: Tây Nguyên, Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long.
Đáp án: Đồng bằng sông Hồng → Đồng bằng sông Cửu Long → Tây Nguyên.
Câu 3. Nêu hai nguyên nhân khiến mật độ dân số Tây Nguyên thấp.
Gợi ý: địa hình cao nguyên, đồi núi; đô thị và công nghiệp chưa phát triển mạnh, kinh tế chủ yếu dựa vào cây công nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta?
Tây Nguyên, với mật độ khoảng hơn 100 người/km², thấp nhất trong sáu vùng kinh tế – xã hội.
Vùng nào có mật độ dân số cao nhất nước ta?
Đồng bằng sông Hồng, với mật độ hơn 1 000 người/km², cao gấp nhiều lần mức trung bình cả nước.
Mật độ dân số được tính như thế nào?
Mật độ dân số = số dân (người) chia cho diện tích (km²), đơn vị là người/km².
Vì sao Tây Nguyên thưa dân hơn Trung du và miền núi Bắc Bộ?
Tây Nguyên đô thị hoá còn thấp, kinh tế chủ yếu là cây công nghiệp cần đất rộng, vùng được khai thác mạnh muộn hơn nên dân cư chưa đông bằng.