Việc làm đang là vấn đề nan giải ở Đồng bằng sông Hồng chủ yếu do

Đề bài và cách hiểu đúng

Câu hỏi “Việc làm đang là vấn đề nan giải ở Đồng bằng sông Hồng chủ yếu do…” hỏi về nguyên nhân gốc. Đó là sự mất cân đối giữa số người cần việc làm (cung lao động) và số chỗ làm việc mà nền kinh tế tạo ra (cầu lao động).

Vì chưa có bản đề gốc kèm phương án, bài này trình bày theo hướng điền khuyết. Em chỉ cần chọn phương án nào diễn đạt ý “dân số đông, lao động dồi dào, kinh tế chưa tạo đủ việc làm”.

Giải thích vì sao

1. Dân số đông, mật độ cao nhất cả nước. Mật độ dân số vùng này trên 1.000 người/km², gấp nhiều lần mức trung bình cả nước. Mỗi năm có thêm một lượng lớn người bước vào tuổi lao động.
2. Lao động nông thôn dư thừa. Bình quân đất nông nghiệp theo đầu người thấp, lại bị chuyển sang đất ở, khu công nghiệp, đô thị. Nhiều lao động nông nghiệp không đủ việc quanh năm, tình trạng thiếu việc làm ở nông thôn còn phổ biến.
3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chưa đủ nhanh để hấp thụ lao động. Công nghiệp và dịch vụ tập trung ở các đô thị lớn và hành lang kinh tế. Nhiều ngành đòi hỏi tay nghề cao, trong khi phần lớn lao động nông thôn chưa qua đào tạo.
4. Chất lượng lao động chưa phù hợp. Vùng có lực lượng lao động trình độ cao ở Hà Nội và một số trung tâm, nhưng tỉ lệ lao động qua đào tạo ở nông thôn còn thấp. Vì vậy có tình trạng vừa thiếu việc làm, vừa thiếu lao động có kĩ năng.

Tóm tắt bằng bảng “cung – cầu”

Loại trừ các cách diễn đạt dễ nhầm

• “Thiếu lao động”: sai. Vùng có lao động đông, vấn đề là thiếu việc làm, không phải thiếu người.
• “Chỉ do chất lượng lao động thấp”: chưa đủ. Chất lượng thấp là một nguyên nhân phụ, nguyên nhân chính vẫn là số lượng lao động quá lớn so với việc làm.
• “Do thiên tai, bão lũ liên tục”: không phải nguyên nhân chủ yếu của vấn đề việc làm trong vùng.
• “Do thiếu tài nguyên khoáng sản”: đây là hạn chế phát triển công nghiệp, nhưng không phải lí do trực tiếp nhất. Vùng vẫn phát triển công nghiệp dựa vào vị trí, thị trường, lao động.

Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp

Mẹo: gặp câu hỏi “vấn đề việc làm” của một vùng đông dân (Đồng bằng sông Hồng, Duyên hải Nam Trung Bộ…), em hãy nghĩ ngay đến công thức “dân đông + lao động dồi dào + kinh tế chưa tạo đủ việc”.

Lỗi hay gặp: nhầm vấn đề việc làm (thiếu việc) với vấn đề thiếu lao động như ở Tây Nguyên hay vùng núi. Hoặc chọn “trình độ lao động thấp” thay cho nguyên nhân gốc là mất cân đối cung – cầu.

Hướng giải quyết

• Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch.
• Phát triển ngành nghề, làng nghề ở nông thôn; đa dạng hoá hoạt động sản xuất nông nghiệp.
• Nâng cao chất lượng lao động bằng đào tạo nghề, gắn với nhu cầu doanh nghiệp.
• Thực hiện tốt chính sách dân số, đồng thời hợp lí hoá phân bố lao động và dân cư.

Luyện tập

1. Câu 1. Nêu hai biểu hiện cho thấy vấn đề việc làm ở nông thôn Đồng bằng sông Hồng.
   Đáp án gợi ý: lao động nông nghiệp thiếu việc làm theo mùa vụ; nhiều người rời quê đi làm ở đô thị, khu công nghiệp hoặc nơi khác.
2. Câu 2. Vì sao giảm tỉ lệ tăng dân số chưa thể giải quyết ngay vấn đề việc làm?
   Đáp án gợi ý: lực lượng lao động hiện có đã rất đông. Giảm sinh chỉ tác động đến số người vào tuổi lao động sau nhiều năm, nên cần đồng thời tạo thêm việc làm và đào tạo nghề.
3. Câu 3. Điền vào chỗ trống: “Việc làm là vấn đề nan giải ở Đồng bằng sông Hồng vì ……… trong khi ………”.
   Đáp án: dân số đông, lao động dồi dào, tăng nhanh / nền kinh tế chưa tạo đủ việc làm mới.