Trả lời nhanh
Câu cần điền: «Vị trí trải dài từ xích đạo về chí tuyến Bắc là nhân tố chủ yếu làm cho Biển Đông có tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa». Biển nằm gần như trọn trong vùng nội chí tuyến nên nhận nhiều bức xạ Mặt Trời, nhiệt độ nước cao quanh năm. Biển lại chịu tác động của gió mùa nên có sự phân hoá theo mùa.
Đề bài và cách hiểu đúng
Đây là câu hỏi thường gặp trong phần Địa lí tự nhiên Việt Nam, bài về biển Đông và ảnh hưởng của biển đến thiên nhiên nước ta. Dạng câu này hay được ra dưới dạng điền vào chỗ trống hoặc trắc nghiệm. Trang này giải theo dạng điền khuyết để bạn nắm bản chất, rồi áp dụng cho bất kì bộ phương án nào.
Từ khoá của đề là «vị trí trải dài từ xích đạo về chí tuyến Bắc». Đây là yếu tố về vĩ độ, nên kết quả nó tạo ra phải là một tính chất liên quan đến nhiệt – ẩm, tức tính chất nhiệt đới.
Vì sao vị trí này tạo nên tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa?
- Nhiệt đới: Biển Đông nằm trong vùng nội chí tuyến, Mặt Trời lên thiên đỉnh trong năm và góc chiếu lớn. Nhiệt độ nước tầng mặt cao, trung bình năm trên 23°C, biên độ nhiệt năm không lớn.
- Ẩm: Nước biển nóng bốc hơi mạnh, cung cấp nguồn ẩm dồi dào cho khí quyển. Nhờ đó độ ẩm không khí cao, mưa nhiều ở vùng ven biển và đất liền.
- Gió mùa: Biển nằm ở rìa lục địa châu Á, trong khu vực hoạt động của gió mùa. Gió đổi hướng theo mùa làm hướng dòng biển, nhiệt độ và độ muối thay đổi theo mùa.
Tính chất này là nền để biển ảnh hưởng ngược lại đến thiên nhiên nước ta. Khí hậu vì thế điều hoà hơn, độ ẩm cao, và sinh vật biển phong phú theo hướng nhiệt đới.
Phân biệt với các tính chất khác của Biển Đông
| Đặc điểm của Biển Đông | Nhân tố chủ yếu quyết định |
|---|---|
| Nhiệt đới ẩm gió mùa | Vị trí vĩ độ (từ xích đạo đến chí tuyến Bắc) kết hợp hoàn lưu gió mùa |
| Tương đối khép kín | Hình dạng biển, được bao quanh bởi lục địa và các quần đảo, vòng cung đảo |
| Diện tích rộng, độ sâu lớn | Vị trí kiến tạo và nguồn gốc hình thành biển (là biển rìa lục địa) |
| Độ muối thấp hơn đại dương (khoảng 30–33‰) | Lượng nước sông đổ ra nhiều, mưa lớn |
Cách loại trừ khi gặp trắc nghiệm
- Phương án nói về «khép kín», «bao quanh bởi các đảo»: sai, vì đó là do hình dạng và vị trí tương đối so với lục địa, không do vĩ độ.
- Phương án nói về «rộng và sâu»: sai, vì liên quan đến nguồn gốc hình thành chứ không phải vĩ độ.
- Phương án có cụm «nhiệt đới», «nóng ẩm», «gió mùa»: đúng hướng, vì đúng hệ quả của vĩ độ thấp.
Mẹo nhớ: thấy chữ «vĩ độ / nội chí tuyến» thì nghĩ ngay đến «nhiệt đới». Thấy chữ «bao quanh» thì nghĩ đến «khép kín».
Lỗi sai thường gặp
- Chọn «khép kín» vì thấy từ «vị trí». Hãy phân biệt vị trí theo vĩ độ với vị trí tương đối so với lục địa.
- Chỉ viết «nhiệt đới» mà bỏ «ẩm gió mùa». Khi đề hỏi tính chất của biển, đáp án đầy đủ là «nhiệt đới ẩm gió mùa».
- Nhầm rằng gió mùa chỉ ảnh hưởng đất liền. Thực ra gió mùa còn chi phối hướng sóng, dòng biển và nhiệt độ nước biển.
Luyện tập
Câu 1. Vì sao nhiệt độ nước biển tầng mặt của Biển Đông cao và biên độ nhiệt năm nhỏ?
Đáp án: Biển nằm trong vùng nội chí tuyến nên quanh năm nhận lượng bức xạ lớn, nước biển có nhiệt dung lớn nên nhiệt độ biến đổi chậm.
Câu 2. Nhân tố nào làm cho Biển Đông có tính chất tương đối khép kín?
Đáp án: Biển được bao bọc bởi lục địa châu Á và các vòng cung đảo, quần đảo ở phía đông và đông nam.
Câu 3. Nêu một biểu hiện cho thấy gió mùa ảnh hưởng đến Biển Đông.
Đáp án: Gió đổi hướng theo mùa làm hướng chảy của dòng biển mặt thay đổi theo mùa, độ muối và nhiệt độ nước cũng biến động theo mùa.
Câu hỏi thường gặp
Đáp án của câu «Vị trí trải dài từ xích đạo về chí tuyến Bắc là nhân tố chủ yếu làm cho Biển Đông có…» là gì?
Là tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa, vì biển nằm gần như trọn trong vùng nội chí tuyến nên nóng, ẩm và chịu tác động của gió mùa.
Vì sao không chọn «tính chất khép kín» làm đáp án?
Tính chất tương đối khép kín do biển được bao quanh bởi lục địa và các vòng cung đảo, không phải do vĩ độ.
Nhiệt độ nước biển Biển Đông có đặc điểm gì?
Nhiệt độ nước tầng mặt cao, trung bình năm trên 23°C, biên độ nhiệt năm nhỏ và có thay đổi theo mùa do gió mùa.