Tripeptit là hợp chất gì? Đáp án và giải thích

Trả lời nhanh

Đáp án đúng: tripeptit là hợp chất mà mỗi phân tử có 3 gốc α-amino axit liên kết với nhau bằng 2 liên kết peptit. Peptit tạo từ n gốc α-amino axit thì có (n − 1) liên kết peptit, nên tripeptit (n = 3) chỉ có 2 liên kết peptit, không phải 3.

Đề bài

Câu hỏi thường gặp trong đề kiểm tra phần peptit – protein (Hoá học 12):

Tripeptit là hợp chất

A. mà mỗi phân tử có 3 liên kết peptit.
B. mà mỗi phân tử có 3 gốc amino axit giống nhau.
C. mà mỗi phân tử có 3 gốc amino axit khác nhau.
D. mà mỗi phân tử có 3 gốc α-amino axit liên kết với nhau bằng 2 liên kết peptit.

Đáp án: D.

Vì sao chọn D?

Liên kết peptit là liên kết –CO–NH– hình thành giữa nhóm –COOH của amino axit này với nhóm –NH₂ của amino axit kế tiếp, đồng thời tách ra 1 phân tử H₂O. Muốn nối 3 gốc amino axit thành một mạch thẳng thì cần nối 2 “mắt xích” giữa chúng: gốc 1 với gốc 2, gốc 2 với gốc 3.

Ví dụ tripeptit Gly–Ala–Gly:

H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–CO–NH–CH₂–COOH

Đếm nhóm –CO–NH– trong công thức trên, ta thấy đúng 2 nhóm. Phản ứng tạo thành: Gly + Ala + Gly → tripeptit + 2H₂O (có xúc tác, đun nóng trong điều kiện thích hợp), tức là mất 2 phân tử nước, khớp với 2 liên kết peptit.

Loại trừ các phương án sai

Phương án	Nhận xét
A	Sai. Tripeptit chỉ có 2 liên kết peptit. Đây là “bẫy” hay gặp vì học sinh nhầm “tri” = 3 liên kết.
B	Sai. Tripeptit có thể gồm các gốc giống nhau hoặc khác nhau, đề không bắt buộc giống nhau (ví dụ Gly–Gly–Gly và Gly–Ala–Val đều là tripeptit).
C	Sai vì cùng lý do: không bắt buộc 3 gốc khác nhau (Gly–Ala–Gly vẫn là tripeptit).
D	Đúng. Nêu đủ: 3 gốc α-amino axit và 2 liên kết peptit.

Mẹo nhớ

Số liên kết peptit = số gốc α-amino axit − 1 (với peptit mạch hở, không vòng).
Đipeptit: 2 gốc, 1 liên kết; tripeptit: 3 gốc, 2 liên kết; tetrapeptit: 4 gốc, 3 liên kết.
Khi thuỷ phân hoàn toàn peptit n gốc cần (n − 1) phân tử H₂O.

Lỗi sai thường gặp

Đếm số liên kết peptit bằng số gốc amino axit (chọn nhầm A).
Cho rằng dipeptit cũng làm phản ứng màu biure. Thực tế phản ứng biure (tạo phức màu tím với Cu(OH)₂) cần từ 2 liên kết peptit trở lên, nên tripeptit trở lên mới cho phản ứng, đipeptit thì không.
Quên điều kiện “α”: các gốc trong peptit của protein là α-amino axit.

Bài luyện tập

Bài 1. Từ hai amino axit Gly và Ala, có thể tạo được tối đa bao nhiêu tripeptit khác nhau?

Giải: Mỗi vị trí trong 3 vị trí có 2 cách chọn gốc, nên có 2³ = 8 tripeptit (kể cả loại chỉ chứa một loại gốc như Gly–Gly–Gly).

Bài 2. Có bao nhiêu tripeptit mà phân tử chứa đồng thời cả 3 gốc Gly, Ala, Val (mỗi gốc 1 lần)?

Giải: Hoán vị 3 gốc khác nhau: 3! = 6 tripeptit.

Bài 3. Thuỷ phân hoàn toàn 1 mol tripeptit mạch hở cần bao nhiêu mol H₂O?

Giải: 3 − 1 = 2 mol H₂O, thu được 3 mol α-amino axit.

Câu hỏi thường gặp

Tripeptit có mấy liên kết peptit?

Tripeptit có 2 liên kết peptit, vì peptit mạch hở tạo từ n gốc α-amino axit có (n − 1) liên kết peptit.

Tripeptit có phản ứng màu biure không?

Có. Phản ứng màu biure xảy ra với peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên, nên tripeptit hoà tan Cu(OH)2 tạo phức màu tím; đipeptit thì không.

Từ 3 amino axit khác nhau tạo được bao nhiêu tripeptit chứa cả 3 gốc?

Có 3! = 6 tripeptit khác nhau nếu mỗi amino axit xuất hiện đúng một lần.

Thuỷ phân hoàn toàn 1 mol tripeptit cần bao nhiêu mol nước?

Cần 2 mol H2O, tạo ra 3 mol α-amino axit.