Tơ nào sau đây thuộc loại tơ nhân tạo? Đáp án

Trả lời nhanh

Hai tơ nhân tạo (bán tổng hợp) cần nhớ là tơ visco và tơ xenlulozơ axetat. Chúng được tạo ra bằng cách xử lí hoá học xenlulozơ có sẵn trong tự nhiên (gỗ, tre, nứa) rồi kéo thành sợi. Vì vậy, nếu đề cho tơ visco hoặc tơ axetat trong các phương án, đó chính là đáp án đúng.

Tơ nhân tạo là gì?

Tơ nhân tạo (còn gọi là tơ bán tổng hợp) xuất phát từ một polime thiên nhiên là xenlulozơ. Người ta không tạo polime mới từ monome, mà chỉ biến đổi hoá học xenlulozơ để hoà tan được, sau đó kéo thành sợi.

Ghi nhớ: nguyên liệu thiên nhiên + chế biến hoá học = tơ nhân tạo.

Phân loại tơ: bảng so sánh dễ nhớ

Loại tơ	Nguồn gốc	Ví dụ
Tơ thiên nhiên	Có sẵn trong tự nhiên (thực vật, động vật)	Bông, len, tơ tằm
Tơ nhân tạo (bán tổng hợp)	Từ xenlulozơ, chế biến hoá học	Tơ visco, tơ xenlulozơ axetat
Tơ tổng hợp	Trùng hợp hoặc trùng ngưng các monome	Nilon-6,6, capron (nilon-6), nitron (olon), lapsan

Vì sao visco và axetat là tơ nhân tạo?

Tơ visco

Xenlulozơ được xử lí với NaOH đặc và CS₂ để thành dung dịch keo nhớt (dung dịch visco). Dung dịch này được ép qua lỗ nhỏ vào dung dịch axit, xenlulozơ tái tạo thành sợi mảnh. Thành phần sợi vẫn là xenlulozơ, chỉ khác hình dạng.

Tơ xenlulozơ axetat (tơ axetat)

Xenlulozơ phản ứng với anhiđrit axetic (xúc tác H₂SO₄ đặc) tạo xenlulozơ triaxetat:

[C₆H₇O₂(OH)₃]_n + 3n(CH₃CO)₂O → [C₆H₇O₂(OCOCH₃)₃]_n + 3nCH₃COOH

Sản phẩm hoà tan trong dung môi thích hợp (như axeton) rồi được kéo thành sợi tơ axetat.

Loại trừ các nhóm tơ còn lại

Tơ tằm, len: bản chất là protein, có sẵn trong tự nhiên, nên là tơ thiên nhiên, không phải nhân tạo.
Bông: thành phần là xenlulozơ nhưng dùng trực tiếp, không qua chế biến hoá học, nên vẫn là tơ thiên nhiên.
Nilon-6,6: điều chế bằng trùng ngưng hexametylenđiamin với axit ađipic, thuộc tơ tổng hợp (poliamit).
Capron (nilon-6): trùng hợp caprolactam, là tơ tổng hợp.
Nitron (olon): trùng hợp acrilonitrin, là tơ tổng hợp.
Lapsan: trùng ngưng axit terephtalic với etylen glicol, là tơ tổng hợp (poliete).

Mẹo nhớ nhanh

Thấy tên có visco hoặc axetat → nhân tạo.
Thấy nilon, capron, nitron, lapsan → tổng hợp.
Thấy bông, len, tơ tằm → thiên nhiên.

Lỗi sai thường gặp

Chọn bông vì “cũng là xenlulozơ”. Hãy nhớ tiêu chí là có chế biến hoá học hay không.
Nhầm “nhân tạo” với “tổng hợp”. Tơ tổng hợp được tạo từ monome, còn tơ nhân tạo xuất phát từ polime có sẵn.
Cho rằng tơ axetat và tơ visco là protein. Cả hai đều có gốc xenlulozơ.

Bài luyện tập

Xếp các tơ sau vào ba nhóm: bông, tơ visco, nilon-6,6, tơ tằm, tơ axetat, nitron.
Đáp án: thiên nhiên: bông, tơ tằm; nhân tạo: tơ visco, tơ axetat; tổng hợp: nilon-6,6, nitron.
Nguyên liệu chính để sản xuất tơ visco là gì?
Đáp án: xenlulozơ (từ gỗ, tre, nứa…).
Tơ nào sau đây là tơ nhân tạo: tơ capron, tơ lapsan, tơ axetat?
Đáp án: tơ axetat, vì chế biến từ xenlulozơ; hai tơ còn lại là tơ tổng hợp.

Câu hỏi thường gặp

Tơ visco thuộc loại tơ gì?

Tơ visco thuộc loại tơ nhân tạo (bán tổng hợp) vì được sản xuất từ xenlulozơ qua xử lí với NaOH và CS2 rồi kéo thành sợi.

Tơ nhân tạo khác tơ tổng hợp ở điểm nào?

Tơ nhân tạo chế biến từ polime thiên nhiên (xenlulozơ). Tơ tổng hợp được tạo ra từ các monome bằng phản ứng trùng hợp hoặc trùng ngưng.

Tơ tằm có phải tơ nhân tạo không?

Không. Tơ tằm là tơ thiên nhiên, bản chất là protein do con tằm nhả ra.

Có những tơ nhân tạo nào cần nhớ ở chương trình Hoá học 12?

Cần nhớ hai loại: tơ visco và tơ xenlulozơ axetat (tơ axetat).