Trả lời nhanh
Tính chất ẩm của khí hậu nước ta thể hiện ở lượng mưa lớn (trung bình năm khoảng 1500–2000 mm) và độ ẩm không khí cao (thường trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương). Nguyên nhân là nước ta nằm gần Biển Đông, chịu ảnh hưởng của các khối khí và gió mùa mang nhiều hơi nước từ biển vào.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi “Tính chất ẩm của khí hậu nước ta thể hiện ở…” xuất hiện trong phần khí hậu của Địa lí Việt Nam. Chỗ trống cần điền là lượng mưa và độ ẩm không khí. Khi làm trắc nghiệm, em hãy chọn phương án nhắc đến cả hai ý này.
Lưu ý: nếu đề cho phương án nói về nhiệt độ (nóng quanh năm, tổng số giờ nắng lớn, nhiệt độ trung bình năm trên 20°C) thì đó là tính chất nhiệt đới, không phải tính chất ẩm.
Biểu hiện của tính chất ẩm
| Biểu hiện | Số liệu / đặc điểm cần nhớ |
|---|---|
| Lượng mưa lớn | Trung bình năm khoảng 1500–2000 mm; sườn núi đón gió có nơi trên 3000 mm |
| Độ ẩm không khí cao | Độ ẩm tương đối thường trên 80% |
| Cân bằng ẩm | Luôn dương, nghĩa là lượng mưa lớn hơn lượng bốc hơi |
Các vùng núi đón gió như Hoàng Liên Sơn, dãy Bạch Mã, khu vực sườn đón gió ở Tây Nguyên có mưa rất nhiều. Ngược lại, vùng khuất gió hoặc thung lũng sâu (như một số nơi ở Tây Bắc, Ninh Thuận – Bình Thuận) mưa ít hơn rõ rệt.
Vì sao khí hậu nước ta ẩm?
- Vị trí gần biển: nước ta tiếp giáp Biển Đông, là nguồn cung cấp hơi nước dồi dào quanh năm.
- Gió mùa: gió mùa mùa hạ (tây nam, đông nam) thổi từ đại dương vào mang theo nhiều hơi ẩm; gió mùa đông bắc đi qua biển trước khi vào miền Bắc nên gây ra thời tiết ẩm, mưa phùn vào cuối đông.
- Địa hình: núi cao chắn gió làm không khí ẩm bị đẩy lên cao, ngưng tụ thành mưa ở sườn đón gió.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: “Nhiệt – nóng; Ẩm – nước”. Thấy từ mưa, độ ẩm thì nghĩ đến tính chất ẩm; thấy nhiệt độ, giờ nắng thì nghĩ đến tính chất nhiệt đới.
- Lỗi 1: chọn phương án “mưa nhiều ở mọi nơi, mọi lúc”. Sai, vì mưa phân hoá theo mùa và theo vùng.
- Lỗi 2: nhầm cân bằng ẩm âm với dương. Nước ta ẩm nên cân bằng ẩm dương.
- Lỗi 3: cho rằng tính chất ẩm chỉ có ở miền Bắc. Thực tế cả nước đều ẩm, chỉ khác mức độ và mùa mưa.
Bài luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Khí hậu nước ta có tính chất ẩm vì lượng mưa trung bình năm … và độ ẩm không khí …”.
Đáp án: lớn (khoảng 1500–2000 mm); cao (trên 80%).
Câu 2. Biểu hiện nào sau đây thuộc tính chất nhiệt đới, không thuộc tính chất ẩm: nhiệt độ trung bình năm trên 20°C hay cân bằng ẩm luôn dương?
Đáp án: nhiệt độ trung bình năm trên 20°C thuộc tính chất nhiệt đới; cân bằng ẩm dương thuộc tính chất ẩm.
Câu 3. Giải thích vì sao sườn đón gió thường mưa nhiều hơn sườn khuất gió.
Đáp án: không khí ẩm bị núi chặn lại, bị đẩy lên cao, lạnh đi và ngưng tụ thành mưa ở sườn đón gió; khi xuống sườn khuất gió, không khí đã mất nhiều hơi nước và bị nóng lên nên mưa ít.
Câu hỏi thường gặp
Tính chất ẩm của khí hậu nước ta thể hiện ở những điểm nào?
Thể hiện ở lượng mưa lớn (trung bình khoảng 1500–2000 mm/năm), độ ẩm không khí cao (trên 80%) và cân bằng ẩm luôn dương.
Vì sao khí hậu Việt Nam có độ ẩm cao?
Do nước ta gần Biển Đông, gió mùa từ biển thổi vào mang nhiều hơi nước, cộng với địa hình núi làm hơi nước ngưng tụ thành mưa.
Cân bằng ẩm dương nghĩa là gì?
Là lượng mưa lớn hơn lượng bốc hơi, nên đất và không khí luôn có độ ẩm cao, thuận lợi cho cây trồng và sinh vật phát triển.
Tính chất ẩm khác tính chất nhiệt đới thế nào?
Tính chất nhiệt đới nói về nhiệt độ cao và nhiều ánh nắng; tính chất ẩm nói về lượng mưa và độ ẩm không khí.