Trả lời nhanh
Trên bảng điện trong gia đình thường lắp ba nhóm thiết bị chính: thiết bị đóng cắt (cầu dao, công tắc, aptomat), thiết bị bảo vệ (cầu chì, aptomat) và thiết bị lấy điện (ổ cắm). Bảng điện lớn hơn còn có thiết bị đo lường như công tơ điện, đèn báo. Vì vậy, nếu đề cho phương án “thiết bị đóng cắt” thì đó là một đáp án đúng, và nếu có phương án gộp tất cả các nhóm trên thì chọn phương án gộp.
Bảng điện là gì và dùng để làm gì?
Bảng điện là tấm gỗ, nhựa hoặc hộp kim loại dùng để gắn các thiết bị điện lại với nhau. Nó nằm giữa nguồn điện và các đồ dùng điện trong nhà. Nhờ bảng điện, ta có thể điều khiển, bảo vệ và phân phối điện cho từng khu vực một cách gọn gàng, an toàn.
Hiểu đơn giản: bảng điện giống “trạm điều hành” của mạng điện trong nhà. Mọi thứ cần bật – tắt, cần che chắn sự cố, cần lấy điện ra đều tập trung ở đó.
Các nhóm thiết bị thường lắp trên bảng điện
| Nhóm thiết bị | Ví dụ | Chức năng |
|---|---|---|
| Thiết bị đóng cắt | Cầu dao, công tắc, aptomat | Đóng (cho dòng điện chạy) hoặc cắt (ngắt dòng điện) mạch điện |
| Thiết bị bảo vệ | Cầu chì, aptomat, thiết bị chống giật | Tự ngắt mạch khi quá tải, ngắn mạch hoặc rò điện |
| Thiết bị lấy điện | Ổ cắm điện | Cấp điện cho đồ dùng điện thông qua phích cắm |
| Thiết bị đo lường và báo hiệu | Công tơ điện, vôn kế, ampe kế, đèn báo | Đo điện năng, điện áp, dòng điện; báo mạch có điện |
Giải thích từng nhóm
1. Thiết bị đóng cắt
Đây là nhóm không thể thiếu. Cầu dao thường đặt ở đầu bảng điện để đóng, cắt điện cho cả mạng nhà. Công tắc điều khiển từng đèn, quạt. Aptomat vừa đóng cắt bằng tay vừa tự ngắt khi có sự cố nên được xếp vào cả nhóm bảo vệ.
2. Thiết bị bảo vệ
Cầu chì có dây chảy, khi dòng điện quá lớn dây sẽ nóng chảy và làm hở mạch. Aptomat làm việc tương tự nhưng không phải thay dây, chỉ cần gạt lại sau khi khắc phục sự cố. Thiết bị chống giật (chống rò) ngắt điện khi có dòng điện rò qua người hoặc vỏ thiết bị.
3. Thiết bị lấy điện
Ổ cắm gắn cố định trên bảng điện hoặc trên tường. Phích cắm thì gắn ở đầu dây của đồ dùng điện, nên phích cắm không phải thiết bị lắp trên bảng điện.
4. Thiết bị đo lường
Công tơ điện đo điện năng tiêu thụ, thường đặt ở bảng điện tổng của gia đình. Bảng điện nhỏ ở từng phòng thường không có nhóm này, vì vậy ta nói “có thể có”.
Thiết bị nào không phải của bảng điện?
- Bóng đèn, quạt, tivi, nồi cơm…: là đồ dùng điện (tải), không gắn trên bảng điện.
- Phích cắm: nằm ở đầu dây của đồ dùng điện.
- Dây dẫn điện: chỉ dùng để nối các thiết bị với nhau, không được xếp vào các nhóm thiết bị chức năng ở trên.
Cách làm dạng câu hỏi này
- Xác định chức năng mà đề hỏi: đóng cắt, bảo vệ, lấy điện hay đo lường.
- Loại những phương án là đồ dùng điện (đèn, quạt…) hoặc phụ kiện ngoài bảng (phích cắm).
- Nếu có phương án “tất cả các thiết bị trên” mà các phương án còn lại đều là thiết bị của bảng điện thì chọn phương án đó.
Mẹo nhớ
Em nhớ câu “Đóng – Bảo – Lấy – Đo“: Đóng cắt, Bảo vệ, Lấy điện, Đo lường. Chỉ cần nhớ bốn chữ này là liệt kê được gần đủ thiết bị trên bảng điện.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng công tắc chỉ dùng cho đèn nên không thuộc bảng điện. Thực tế công tắc là thiết bị đóng cắt và thường được lắp trên bảng điện.
- Nhầm ổ cắm với phích cắm.
- Quên aptomat vừa là thiết bị đóng cắt vừa là thiết bị bảo vệ.
Bài luyện tập
- Kể tên hai thiết bị đóng cắt và hai thiết bị bảo vệ có thể lắp trên bảng điện.
Đáp án gợi ý: đóng cắt: cầu dao, công tắc; bảo vệ: cầu chì, aptomat. - Bóng đèn sợi đốt có phải thiết bị lắp trên bảng điện không? Vì sao?
Đáp án: Không, vì đó là đồ dùng điện (tải tiêu thụ điện), được nối vào mạch sau bảng điện. - Thiết bị nào vừa đóng cắt, vừa bảo vệ mạch điện?
Đáp án: Aptomat.
Câu hỏi thường gặp
Trên bảng điện thường lắp những thiết bị nào?
Thường gồm thiết bị đóng cắt (cầu dao, công tắc, aptomat), thiết bị bảo vệ (cầu chì, aptomat), thiết bị lấy điện (ổ cắm) và có thể có thiết bị đo lường như công tơ điện, đèn báo.
Aptomat thuộc nhóm thiết bị nào?
Aptomat thuộc cả nhóm đóng cắt lẫn nhóm bảo vệ, vì có thể đóng cắt bằng tay và tự ngắt khi quá tải hoặc ngắn mạch.
Bóng đèn có được lắp trên bảng điện không?
Không. Bóng đèn là đồ dùng điện, được nối vào mạch điện sau bảng điện và điều khiển qua công tắc.
Phích cắm có phải thiết bị lấy điện trên bảng điện không?
Không. Ổ cắm mới là thiết bị lấy điện lắp trên bảng điện. Phích cắm gắn ở đầu dây của đồ dùng điện.