Trả lời nhanh
Đáp án thường là cây thuộc nhóm cận nhiệt đới và ôn đới trên núi, như họ Dẻ, Mộc lan, Thông, Đỗ quyên. Các họ nhiệt đới tiêu biểu của rừng Việt Nam là họ Dầu, Đậu, Vang, Dâu tằm. Vì vậy, gặp câu hỏi dạng này, bạn hãy chọn phương án nằm ngoài bốn họ nhiệt đới đó.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi “Thành phần loài nào sau đây không phải thuộc các cây họ nhiệt đới?” nằm trong phần sinh vật Việt Nam của môn Địa lí. Do không có bản đề đầy đủ với bốn phương án, trang này giải theo cách phân nhóm kiến thức. Bạn chỉ cần đối chiếu từng phương án trong đề của mình với bảng dưới đây.
Ý chính của câu hỏi là: thiên nhiên nước ta mang tính nhiệt đới ẩm gió mùa, nên thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế. Tuy vậy, vẫn có các loài cận nhiệt và ôn đới ở vùng núi cao hoặc vùng lạnh phía Bắc.
Bảng phân nhóm thành phần loài thực vật
| Nhóm | Ví dụ thường gặp trong SGK | Phân bố |
|---|---|---|
| Nhiệt đới (chiếm ưu thế) | Họ Dầu, họ Đậu, họ Vang, họ Dâu tằm | Rừng nhiệt đới ẩm ở đồng bằng và đồi núi thấp |
| Cận nhiệt đới (á nhiệt đới) | Họ Dẻ, họ Mộc lan, họ Re (Long não) | Núi trung bình, độ cao khoảng 600–700 m trở lên ở miền Bắc |
| Ôn đới núi cao | Thông, Đỗ quyên, các loài lá kim | Núi cao, nhiều nhất ở Hoàng Liên Sơn |
Cách phân loại trên theo cách trình bày trong SGK Địa lí. Một số họ như Re cũng có loài phân bố ở vùng nhiệt đới. Tuy nhiên, khi làm đề, bạn cứ theo cách phân nhóm của SGK.
Cách loại trừ phương án
- Có tên Dầu, Đậu, Vang, Dâu tằm: đây là các họ nhiệt đới, không chọn khi câu hỏi hỏi “không thuộc”.
- Có tên Dẻ, Mộc lan, Re: thuộc nhóm cận nhiệt trên núi, nên có khả năng là đáp án.
- Có tên Thông, Đỗ quyên, lá kim: thuộc nhóm ôn đới núi cao, nên cũng là đáp án nếu có mặt trong đề.
- Nếu đề có cả cận nhiệt và ôn đới: hãy xem câu hỏi hỏi “không thuộc nhiệt đới” hay “thuộc cận nhiệt”. Nếu chỉ có một phương án nằm ngoài nhóm nhiệt đới, đó là đáp án.
Vì sao nhóm nhiệt đới chiếm ưu thế?
Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, nhiệt độ trung bình năm cao, lượng mưa lớn và độ ẩm dồi dào. Điều kiện này phù hợp nhất với các loài cây nhiệt đới. Nhóm cận nhiệt và ôn đới chỉ xuất hiện khi độ cao tăng làm nhiệt độ giảm, hoặc ở nơi có mùa đông lạnh rõ rệt.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ nhóm nhiệt đới bằng câu “Dầu – Đậu – Vang – Dâu”: bốn họ này bắt đầu bằng chữ D hoặc V, gắn với rừng thấp, nóng ẩm. Những cái tên còn lại như Dẻ, Mộc lan, Thông, Đỗ quyên thường gắn với “núi cao, mát lạnh”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm họ Dẻ với họ Dầu vì tên đọc gần giống nhau. Họ Dầu là nhiệt đới, họ Dẻ là cận nhiệt.
- Cho rằng cây có ở Việt Nam thì đều là cây nhiệt đới. Thực tế, nước ta có cả loài cận nhiệt và ôn đới ở vùng núi cao.
- Bỏ sót chữ “không” trong đề nên chọn nhầm họ nhiệt đới.
Bài luyện tập
- Hãy kể tên bốn họ thực vật nhiệt đới tiêu biểu của nước ta.
Đáp án: họ Dầu, họ Đậu, họ Vang, họ Dâu tằm. - Trong các loài sau, loài nào là cây ôn đới núi cao: lim, Đỗ quyên, vải, xoài?
Đáp án: Đỗ quyên. - Giải thích ngắn gọn vì sao ở Hoàng Liên Sơn có thể gặp cây ôn đới.
Gợi ý: núi cao nên nhiệt độ giảm theo độ cao, tạo điều kiện khí hậu mát lạnh phù hợp với loài ôn đới.
Câu hỏi thường gặp
Cây họ nhiệt đới tiêu biểu ở Việt Nam gồm những họ nào?
Theo cách trình bày trong SGK Địa lí, đó là họ Dầu, họ Đậu, họ Vang và họ Dâu tằm. Các họ này phân bố chủ yếu ở rừng nhiệt đới ẩm vùng thấp.
Họ Dẻ và họ Mộc lan thuộc nhóm nào?
Hai họ này thường được xếp vào nhóm cận nhiệt đới, phân bố ở núi trung bình miền Bắc, nên không thuộc nhóm nhiệt đới điển hình.
Vì sao Việt Nam vẫn có cây ôn đới dù nằm trong vùng nhiệt đới?
Vì nhiệt độ giảm theo độ cao. Ở vùng núi cao như Hoàng Liên Sơn, khí hậu mát lạnh nên xuất hiện các loài ôn đới như Thông, Đỗ quyên.
Làm sao làm nhanh câu hỏi dạng 'không thuộc cây nhiệt đới'?
Gạch tên các họ Dầu, Đậu, Vang, Dâu tằm trước. Phương án còn lại thuộc nhóm cận nhiệt hoặc ôn đới thường là đáp án.