Sông nào sau đây có mùa lũ vào thu đông? Đáp án và giải thích

Cách làm câu hỏi này

Đề thường cho bốn tên sông ở các vùng khác nhau. Em không cần học thuộc từng sông, chỉ cần xác định sông đó chảy ở vùng nào, rồi nhớ mùa lũ của vùng ấy. Nếu trong đáp án chỉ có một sông thuộc Trung Bộ (nhất là từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa) thì đó là đáp án đúng.

Lưu ý: bản đề gốc có thể có bốn tên sông khác với ví dụ trong bài này. Vì vậy bài trình bày theo hướng phân loại vùng để em áp dụng cho mọi phương án.

Bảng mùa lũ của sông ngòi theo vùng

Em thấy mùa lũ lệch dần từ bắc vào nam: Bắc Bộ lũ sớm nhất, Duyên hải Nam Trung Bộ lũ muộn nhất, rơi đúng vào thu đông.

Vì sao sông miền Trung lũ vào thu đông?

1. Mưa lệch về cuối năm: vào thu đông, bão và dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh ở Trung Bộ; gió mùa đông bắc thổi qua biển mang ẩm vào, gặp sườn đông Trường Sơn gây mưa lớn.
2. Địa hình dốc, sông ngắn: đồng bằng hẹp, núi sát biển nên nước tập trung nhanh, lũ lên nhanh, đỉnh lũ cao rồi rút nhanh.
3. Mùa khô kéo dài: mùa hè sông thiếu nước, nên mùa lũ và mùa cạn tách biệt rõ.

Loại trừ các phương án thường gặp

• Sông Hồng, sông Thái Bình, sông Đà: lũ vào hạ – thu (khoảng tháng 6–10) do mưa mùa hạ, không phải thu đông.
• Sông Mê Công, sông Đồng Nai: lũ theo mùa mưa Nam Bộ (khoảng tháng 7–11), có đỉnh lũ vào khoảng tháng 9–10 nhưng không đặc trưng “thu đông” như sông miền Trung.
• Sông Sê San, Srêpôk (Tây Nguyên): lũ theo mùa mưa Tây Nguyên, thường từ giữa năm đến khoảng tháng 11.
• Sông Thu Bồn, Trà Khúc, Đà Rằng: thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ, lũ vào thu đông. Đây là nhóm đáp án đúng.

Mẹo nhớ nhanh

Hãy nhớ câu: “Càng vào nam Trung Bộ, lũ càng về cuối năm”. Thấy tên sông có chữ Thu Bồn, Trà Khúc, Kôn, Đà Rằng, Cái (Nha Trang)… thì nghĩ ngay đến lũ thu đông, lũ lên nhanh, gây ngập lụt miền Trung.

Lỗi sai thường gặp

• Cho rằng sông nào ở miền Trung cũng lũ cùng lúc. Thực tế càng vào nam lũ càng muộn.
• Nhầm “mùa lũ” với “mùa mưa” của cả nước (mùa hạ). Mưa miền Trung lệch về thu đông nên lũ cũng lệch theo.
• Chọn sông Mê Công vì thấy lũ kéo dài đến tháng 11; đó là lũ mùa mưa Nam Bộ, không phải đặc trưng thu đông.

Bài luyện tập

1. Điền khuyết: Sông ngòi Duyên hải Nam Trung Bộ có mùa lũ vào ……, lũ lên ……, nguyên nhân chủ yếu do ……
   Đáp án: thu đông; nhanh và đột ngột; mưa lớn do bão, dải hội tụ nhiệt đới, gió đông bắc gặp địa hình Trường Sơn.
2. Chọn sông có mùa lũ sớm nhất trong các sông: Thu Bồn, Hồng, Đà Rằng.
   Đáp án: sông Hồng (lũ từ khoảng tháng 6).
3. Giải thích vì sao lũ ở sông Trà Khúc rút nhanh.
   Đáp án: sông ngắn, dốc, lưu vực hẹp nên nước đổ nhanh ra biển.