Trả lời nhanh
Sao lưu dữ liệu thường được chia thành 3 loại chính: sao lưu toàn bộ (full backup), sao lưu tăng dần (incremental backup) và sao lưu chênh lệch (differential backup). Điểm khác nhau nằm ở phạm vi dữ liệu được sao chép mỗi lần: toàn bộ, chỉ phần thay đổi từ lần sao lưu gần nhất, hoặc phần thay đổi từ lần sao lưu toàn bộ gần nhất.
Sao lưu dữ liệu là gì?
Sao lưu (backup) là tạo ra một bản sao của dữ liệu và cất ở nơi khác để khi bản gốc bị mất, hỏng hoặc bị mã hoá đòi tiền chuộc, ta vẫn khôi phục được. Việc đưa dữ liệu từ bản sao trở lại gọi là phục hồi (restore).
Câu hỏi “gồm có mấy loại” thường được hiểu theo cách phân loại theo cách sao chép dữ liệu, tức 3 loại nêu ở trên. Một số tài liệu nói thêm “sao lưu gương” (mirror) nên bạn có thể gặp đáp án 4; khi làm bài hãy bám theo cách chia của tài liệu đang học.
Ba loại sao lưu dữ liệu chính
| Loại | Sao chép những gì | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Sao lưu toàn bộ (Full) | Tất cả dữ liệu được chọn | Phục hồi nhanh, đơn giản, chỉ cần một bản | Tốn thời gian và dung lượng |
| Sao lưu tăng dần (Incremental) | Phần thay đổi kể từ lần sao lưu gần nhất (bất kể loại nào) | Nhanh nhất, ít tốn chỗ nhất | Phục hồi phức tạp, cần cả chuỗi bản sao |
| Sao lưu chênh lệch (Differential) | Phần thay đổi kể từ lần sao lưu toàn bộ gần nhất | Phục hồi nhanh hơn tăng dần (chỉ cần 2 bản) | Dung lượng bản sao tăng dần theo ngày |
Mẹo nhớ: “Tăng dần = so với lần trước; chênh lệch = so với lần đầy đủ“. Chữ “chênh lệch” gợi sự so sánh với một mốc cố định là bản đầy đủ.
Ví dụ minh hoạ: sao lưu một tuần
Giả sử (số liệu tự đặt) thứ Hai sao lưu toàn bộ 100 GB. Các ngày sau, dữ liệu mới thay đổi lần lượt là 5 GB (thứ Ba), 3 GB (thứ Tư), 4 GB (thứ Năm), và các thay đổi không trùng file nhau.
| Ngày | Tăng dần | Chênh lệch |
|---|---|---|
| Thứ Hai | 100 GB (full) | 100 GB (full) |
| Thứ Ba | 5 GB | 5 GB |
| Thứ Tư | 3 GB | 5 + 3 = 8 GB |
| Thứ Năm | 4 GB | 5 + 3 + 4 = 12 GB |
| Tổng dung lượng | 112 GB | 125 GB |
Nếu sự cố xảy ra sau khi sao lưu xong thứ Năm:
- Tăng dần: phải nạp bản full + bản thứ Ba + thứ Tư + thứ Năm (4 bản). Thiếu một bản giữa chừng là phục hồi không trọn vẹn.
- Chênh lệch: chỉ cần bản full + bản thứ Năm (2 bản).
Cách chọn loại sao lưu phù hợp
- Dữ liệu ít, cần đơn giản (máy cá nhân, ảnh gia đình): sao lưu toàn bộ định kỳ.
- Dữ liệu lớn, thay đổi nhỏ mỗi ngày, muốn tiết kiệm chỗ: tăng dần.
- Cần cân bằng giữa dung lượng và tốc độ phục hồi: chênh lệch.
- Thực tế thường kết hợp: full vào cuối tuần, tăng dần hoặc chênh lệch vào các ngày trong tuần.
Một cách phân loại khác: theo nơi lưu trữ
Ngoài 3 loại trên, đề đôi khi hỏi sao lưu theo nơi lưu: sao lưu cục bộ (ổ cứng ngoài, USB, NAS) và sao lưu trên đám mây (cloud). Đây là tiêu chí phân loại khác, đừng trộn lẫn với 3 loại ở trên. Nguyên tắc 3-2-1 được khuyến nghị: 3 bản sao dữ liệu, trên 2 loại phương tiện khác nhau, trong đó 1 bản đặt ở nơi khác (ví dụ đám mây).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm tăng dần với chênh lệch vì cả hai đều “chỉ sao chép phần thay đổi”. Hãy hỏi: thay đổi so với mốc nào?
- Nghĩ chép file sang thư mục khác trên cùng ổ đĩa là đã sao lưu an toàn. Ổ hỏng thì mất cả hai.
- Quên kiểm tra khả năng phục hồi: bản sao chưa từng thử khôi phục thì chưa chắc dùng được.
Bài luyện tập
- Loại sao lưu nào phục hồi nhanh nhất nhưng tốn dung lượng nhất?
Đáp án: Sao lưu toàn bộ. - Thứ Hai sao lưu full 80 GB; thứ Ba thay đổi 2 GB; thứ Tư thay đổi thêm 6 GB (không trùng). Dung lượng bản thứ Tư theo kiểu chênh lệch và theo kiểu tăng dần là bao nhiêu?
Đáp án: Chênh lệch: 2 + 6 = 8 GB; tăng dần: 6 GB. - Vì sao nên lưu một bản sao ở nơi khác với máy tính chính?
Đáp án: Để khi máy bị cháy, mất cắp, hỏng ổ hay nhiễm mã độc thì bản sao không bị ảnh hưởng cùng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Sao lưu dữ liệu gồm có mấy loại?
Thường chia thành 3 loại: sao lưu toàn bộ (full), sao lưu tăng dần (incremental) và sao lưu chênh lệch (differential). Một số tài liệu có thêm sao lưu gương (mirror).
Sao lưu tăng dần khác sao lưu chênh lệch ở điểm nào?
Tăng dần chỉ chép phần thay đổi kể từ lần sao lưu gần nhất; chênh lệch chép phần thay đổi kể từ lần sao lưu toàn bộ gần nhất nên bản sao lớn dần nhưng phục hồi chỉ cần 2 bản.
Loại sao lưu nào tiết kiệm dung lượng nhất?
Sao lưu tăng dần, vì mỗi lần chỉ lưu phần dữ liệu mới thay đổi so với lần sao lưu liền trước.
Sao lưu trên đám mây có phải một loại trong 3 loại trên không?
Không. Đó là cách phân loại theo nơi lưu trữ (cục bộ hay đám mây). Bạn vẫn có thể sao lưu toàn bộ, tăng dần hay chênh lệch lên đám mây.