Trả lời nhanh
Phương pháp khoanh vùng cho biết sự phân bố của các đối tượng, hiện tượng địa lí xảy ra ở những vùng lãnh thổ nhất định, tức là chúng không có mặt khắp nơi. Trên bản đồ, người ta vẽ đường viền khép kín quanh vùng đó rồi tô màu, kẻ vạch hoặc đặt kí hiệu để phân biệt các đối tượng.
Hiểu đúng phương pháp khoanh vùng
Trong bài các phương pháp biểu hiện đối tượng địa lí trên bản đồ, mỗi phương pháp trả lời một kiểu câu hỏi. Với khoanh vùng, câu hỏi là: đối tượng này tập trung ở khu vực nào?
Điểm mấu chốt là đối tượng chỉ xuất hiện ở một số vùng, còn các vùng khác thì không có hoặc rất ít. Vì vậy bản đồ cần vẽ ranh giới vùng để người đọc thấy phạm vi phân bố.
Cách thể hiện trên bản đồ
- Đường viền khép kín: bao quanh từng vùng có đối tượng phân bố.
- Tô màu hoặc kẻ vạch: mỗi đối tượng (hoặc mỗi loại) dùng một màu hay một kiểu nét riêng.
- Kí hiệu hoặc chữ ghi chú: đặt trong vùng để nói rõ đó là đối tượng nào.
- Bảng chú giải: giải thích màu và nét vẽ.
Ví dụ thường gặp
- Vùng phân bố các loại cây trồng, vật nuôi chính (vùng trồng lúa, vùng trồng cà phê, vùng chăn nuôi bò sữa).
- Vùng phân bố các dân tộc.
- Vùng phân bố các loại đất, kiểu rừng, các kiểu khí hậu.
- Vùng phân bố một số loài động vật quý hiếm.
Điểm chung của các ví dụ trên: đối tượng trải ra thành từng mảng có ranh giới tương đối rõ, chứ không nằm ở một điểm cụ thể.
Phân biệt với các phương pháp khác
| Phương pháp | Cho biết | Dạng đối tượng |
|---|---|---|
| Kí hiệu | Vị trí và loại của từng đối tượng | Phân bố tại điểm cụ thể (mỏ, nhà máy, thành phố) |
| Kí hiệu đường chuyển động | Hướng di chuyển, khối lượng di chuyển | Gió, dòng biển, luồng hàng hoá, luồng di cư |
| Chấm điểm | Sự phân tán và số lượng (mỗi chấm ứng với một giá trị) | Dân cư nông thôn, gia súc, các điểm dân cư |
| Khoanh vùng | Phạm vi phân bố theo vùng | Đối tượng tập trung ở vùng nhất định |
| Bản đồ – biểu đồ | Giá trị tổng cộng của đối tượng ở mỗi đơn vị lãnh thổ | Sản lượng, dân số theo tỉnh, quốc gia |
Mẹo nhớ
Hãy nhớ cụm “vùng nào – có gì“. Thấy bản đồ có những mảng màu bao bởi đường viền kèm chú giải loại cây, loại đất, loại khí hậu thì đó là khoanh vùng. Thấy chấm nhỏ rải rác thì là chấm điểm. Thấy mũi tên thì là đường chuyển động.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm với chấm điểm: khoanh vùng không cho biết số lượng chính xác, chỉ cho biết đối tượng nằm ở đâu.
- Nhầm với bản đồ – biểu đồ: phương pháp này dùng biểu đồ đặt trong từng đơn vị hành chính để thể hiện giá trị, khác với việc vẽ vùng phân bố.
- Cho rằng đối tượng phủ khắp lãnh thổ: nếu đối tượng có ở mọi nơi thì không cần khoanh vùng.
Luyện tập
- Để thể hiện vùng trồng chè và vùng trồng cao su trên bản đồ Việt Nam, nên dùng phương pháp nào?
Đáp án: Khoanh vùng, vì hai cây này chỉ tập trung ở một số vùng nhất định. - Muốn thể hiện hướng và cường độ của luồng xuất khẩu gạo từ Việt Nam đi các nước thì dùng phương pháp nào?
Đáp án: Kí hiệu đường chuyển động, vì đối tượng là luồng di chuyển, không phải vùng phân bố. - Bản đồ có các mảng màu khác nhau ứng với kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa, khí hậu ôn đới núi cao… dùng phương pháp nào?
Đáp án: Khoanh vùng, vì mỗi kiểu khí hậu chiếm một vùng có ranh giới.
Lưu ý: nếu đề trắc nghiệm của bạn có sẵn bốn phương án, hãy chọn phương án nói về “sự phân bố của đối tượng ở những vùng nhất định”. Loại các phương án nói về số lượng chính xác, hướng di chuyển hay vị trí điểm cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Phương pháp khoanh vùng dùng để thể hiện đối tượng địa lí nào?
Dùng cho những đối tượng, hiện tượng phân bố ở các vùng nhất định, không phổ biến khắp lãnh thổ, như vùng trồng cây, vùng khí hậu, vùng phân bố dân tộc, các loại đất, kiểu rừng.
Phương pháp khoanh vùng khác phương pháp chấm điểm thế nào?
Khoanh vùng cho biết phạm vi phân bố theo vùng, bằng đường viền và màu sắc. Chấm điểm cho biết sự phân tán và số lượng, mỗi chấm đại diện cho một giá trị nhất định.
Phương pháp khoanh vùng có cho biết số lượng chính xác không?
Không. Phương pháp này chủ yếu cho biết đối tượng nằm ở vùng nào. Muốn biết số lượng, ta dùng chấm điểm hoặc bản đồ – biểu đồ.