Phenylamin là amin bậc mấy: bậc I, công thức C6H5NH2
Lớp 12Hóa học

Phenylamin là amin bậc mấy? Đáp án và giải thích chi tiết

Trả lời nhanh

Đáp án đúng là B. bậc I. Phenylamin (anilin) có công thức C6H5–NH2, trong đó nguyên tử nitơ chỉ liên kết trực tiếp với một gốc hiđrocacbon (gốc phenyl C6H5–). Bậc của amin được tính bằng số gốc hiđrocacbon gắn với nguyên tử N, nên phenylamin là amin bậc I.

Bậc của amin được xác định như thế nào?

Amin có thể xem là sản phẩm thay thế nguyên tử H trong phân tử NH3 bằng gốc hiđrocacbon. Bậc của amin bằng số nguyên tử H trong NH3 đã bị thay thế, tức là số gốc hiđrocacbon liên kết trực tiếp với nguyên tử N.

Bậc amin Số gốc R gắn với N Dạng tổng quát Ví dụ
Bậc I 1 R–NH2 CH3NH2, C6H5NH2
Bậc II 2 R–NH–R’ CH3NHCH3
Bậc III 3 R3N (CH3)3N

Vận dụng vào phenylamin

Phenylamin có cấu tạo C6H5–NH2. Nguyên tử N liên kết với một gốc phenyl và hai nguyên tử H. Chỉ có một nguyên tử H của NH3 bị thay thế, vì vậy đây là amin bậc I. Vòng benzen có 6 nguyên tử C nhưng vẫn chỉ tính là một gốc.

Loại trừ các phương án

  • A. bậc II – sai. Amin bậc II phải có 2 gốc hiđrocacbon trên N, ví dụ N-metylanilin C6H5NHCH3. Phenylamin chỉ có 1 gốc.
  • B. bậc I – đúng, vì N gắn với 1 gốc C6H5– và nhóm –NH2 còn nguyên.
  • C. bậc IV – sai. Amin chỉ có bậc I, II, III. “Bậc IV” chỉ gặp ở muối amoni bậc bốn, như [(CH3)4N]+Cl–, không phải amin.
  • Nếu đề có thêm phương án “bậc III” thì cũng sai, vì amin bậc III cần 3 gốc hiđrocacbon trên N.

Lỗi sai thường gặp

  • Nhầm với bậc của ancol hoặc dẫn xuất halogen. Bậc của ancol tính theo cacbon mang nhóm –OH. Bậc của amin tính theo số gốc gắn với nitơ. Ví dụ isopropylamin (CH3)2CH–NH2 có cacbon bậc II nhưng vẫn là amin bậc I.
  • Thấy vòng benzen “to” nên cho rằng bậc cao hơn. Kích thước gốc không ảnh hưởng đến bậc.
  • Nhầm anilin với amin thơm bậc cao. Phenylamin, anilin, benzenamin chỉ là các tên gọi khác nhau của cùng một chất.

Mẹo nhớ: đếm số “cánh tay” R bám vào N. Có 1 R là bậc I, 2 R là bậc II, 3 R là bậc III.

Một vài tính chất của phenylamin cần nhớ

  • Là bazơ rất yếu, không làm đổi màu quỳ tím. Anilin phản ứng với axit mạnh:
    C6H5NH2 + HCl → C6H5NH3Cl (phenylamoni clorua).
  • Làm mất màu nước brom, tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromanilin:
    C6H5NH2 + 3Br2 → C6H2Br3NH2↓ + 3HBr.

Phản ứng với brom xảy ra dễ vì nhóm –NH2 làm giàu mật độ electron ở các vị trí ortho và para của vòng benzen.

Bài luyện tập

  1. Xác định bậc của amin: CH3–NH–C6H5.
    Đáp án: bậc II, vì N gắn với 2 gốc (metyl và phenyl).
  2. Amin (CH3)2CH–NH2 có bậc mấy?
    Đáp án: bậc I, vì N chỉ gắn với 1 gốc isopropyl. Cacbon bậc II không liên quan đến bậc amin.
  3. Benzylamin C6H5CH2NH2 có phải là phenylamin không? Nó là amin bậc mấy?
    Đáp án: Không phải. Ở benzylamin, N gắn với nhóm CH2, không gắn trực tiếp vào vòng benzen. Đây là amin bậc I nhưng tính bazơ mạnh hơn anilin.

Câu hỏi thường gặp

Phenylamin là amin bậc mấy?

Phenylamin C6H5NH2 là amin bậc I, vì nguyên tử nitơ chỉ liên kết trực tiếp với một gốc hiđrocacbon là gốc phenyl.

Phenylamin và anilin có giống nhau không?

Giống nhau. Phenylamin, anilin và benzenamin là các tên gọi khác nhau của cùng một chất có công thức C6H5NH2.

Bậc của amin khác bậc của ancol ở điểm nào?

Bậc của amin tính theo số gốc hiđrocacbon gắn trực tiếp với nguyên tử N. Bậc của ancol tính theo bậc của nguyên tử cacbon mang nhóm –OH.

Có amin bậc IV không?

Không. Amin chỉ có bậc I, II, III. Hợp chất có 4 gốc hiđrocacbon trên N là muối amoni bậc bốn, không gọi là amin.

Bài học liên quan