Trả lời nhanh
Ở vùng biển nước ta, khu vực tập trung động đất chủ yếu là ven biển Nam Trung Bộ (cùng vùng biển, thềm lục địa phía nam miền Trung). Nguyên nhân là nơi đây có các đới đứt gãy sâu còn hoạt động, vỏ Trái Đất kém ổn định hơn so với Bắc Bộ và đồng bằng Nam Bộ.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi thường gặp trong phần địa lí tự nhiên Việt Nam: “Ở vùng biển nước ta, khu vực tập trung động đất là ven biển …”. Chỗ trống cần điền tên một khu vực của nước ta.
Điều cần chú ý là câu hỏi hỏi về vùng biển và ven biển, không phải toàn lãnh thổ. Nếu hỏi động đất mạnh trên đất liền, đáp án sẽ khác (thường nhắc tới vùng núi Tây Bắc).
Đáp án: ven biển Nam Trung Bộ
Điền vào chỗ trống: Nam Trung Bộ. Câu hoàn chỉnh: “Ở vùng biển nước ta, khu vực tập trung động đất là ven biển Nam Trung Bộ.”
Vì sao động đất tập trung ở ven biển Nam Trung Bộ?
- Có đứt gãy sâu còn hoạt động: dải ven biển và thềm lục địa miền Trung – Nam Trung Bộ có nhiều đứt gãy theo phương kinh tuyến và á kinh tuyến. Khi các khối vỏ dịch chuyển, năng lượng được giải phóng và gây động đất.
- Thềm lục địa hẹp, dốc: ở Nam Trung Bộ, vùng núi chạy sát biển, thềm lục địa hẹp và sâu nhanh. Đây là nơi vỏ Trái Đất có sự phân dị mạnh về độ cao.
- Chịu ảnh hưởng của hoạt động kiến tạo Biển Đông: khu vực này nằm gần rìa các mảng kiến tạo, nơi vỏ chưa thật ổn định.
Nhìn chung, nước ta không nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương nên động đất thường ở mức yếu đến trung bình. Tuy vậy, vẫn có những khu vực cần theo dõi và dự báo.
Phân biệt: động đất trên đất liền và trên vùng biển
| Phạm vi | Khu vực thường nhắc tới | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| Trên đất liền | Vùng núi Tây Bắc (dọc đới đứt gãy sông Hồng, sông Mã, sông Đà) | Có các trận mạnh nhất cả nước |
| Vùng biển, ven biển | Ven biển Nam Trung Bộ | Liên quan các đứt gãy ven bờ và thềm lục địa |
| Đồng bằng Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long | Rất ít động đất | Nền móng tương đối ổn định, trầm tích dày |
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ cặp: “Tây Bắc – trên núi; Nam Trung Bộ – ven biển”. Thấy chữ “vùng biển/ven biển” trong đề thì nghĩ ngay tới Nam Trung Bộ.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn Tây Bắc vì nhớ “động đất mạnh nhất ở Tây Bắc”. Đúng cho đất liền, nhưng đề đang hỏi vùng biển.
- Chọn Bắc Bộ hoặc Nam Bộ chỉ vì “nghe quen”. Đồng bằng châu thổ có nền trầm tích dày, ít động đất.
- Nhầm động đất với sóng thần: sóng thần chỉ xuất hiện khi có động đất mạnh dưới đáy biển, rất hiếm ở nước ta.
Luyện tập
- Điền khuyết: “Ở nước ta, động đất mạnh trên đất liền chủ yếu tập trung ở vùng núi …”. Đáp án: Tây Bắc.
- Đúng hay sai? “Đồng bằng sông Cửu Long là nơi tập trung nhiều động đất nhất cả nước.” Đáp án: Sai, khu vực này ít động đất do nền ổn định hơn.
- Giải thích ngắn: vì sao ven biển Nam Trung Bộ dễ xảy ra động đất? Gợi ý: có các đứt gãy sâu còn hoạt động, thềm lục địa hẹp và dốc, vỏ Trái Đất chưa ổn định.
Lưu ý khi làm bài
Khi gặp đề dạng này, hãy gạch chân cụm xác định phạm vi như “vùng biển”, “ven biển”, “đất liền”. Sau đó đối chiếu với bảng phân biệt ở trên để chọn đúng khu vực. Nếu đề có các phương án khác nhau, hãy loại trừ Bắc Bộ và Nam Bộ trước, vì đó là các khu vực ít xảy ra động đất.
Câu hỏi thường gặp
Ở vùng biển nước ta, động đất tập trung chủ yếu ở khu vực nào?
Chủ yếu ở khu vực ven biển Nam Trung Bộ, nơi có các đứt gãy sâu còn hoạt động và thềm lục địa hẹp, dốc.
Động đất mạnh trên đất liền ở nước ta tập trung ở đâu?
Tập trung ở vùng núi Tây Bắc, dọc các đới đứt gãy lớn như sông Hồng, sông Mã, sông Đà.
Vì sao đồng bằng sông Cửu Long ít động đất?
Vì đây là vùng nền tương đối ổn định, phủ trầm tích dày và không nằm trên các đới đứt gãy hoạt động mạnh.
Việt Nam có nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương không?
Không. Vì vậy nước ta chủ yếu có động đất yếu đến trung bình, ít xảy ra những trận cực mạnh.