Trả lời nhanh
Nhận định “Ở nước ta, những nơi có lượng mưa lớn nhất là các đồng bằng châu thổ” là SAI. Nơi mưa nhiều nhất là các sườn núi cao đón gió ẩm như Hoàng Liên Sơn, Bạch Mã, vùng núi Móng Cái, Tây Nghệ An… Ở đó gió ẩm bị núi chắn, buộc phải bốc lên cao, lạnh đi và gây mưa địa hình, nên lượng mưa có thể vượt 3000 mm/năm.
Câu hỏi này đang hỏi điều gì?
Đây là câu hỏi về sự phân bố mưa ở Việt Nam trong bài khí hậu (Địa lí 8). Chưa có đủ dữ kiện để chắc về cách trình bày các phương án gốc, nên ở đây ta xét theo dạng nhận định đúng/sai: “nơi mưa lớn nhất là đồng bằng châu thổ”. Nếu đề của em là câu điền khuyết, chỗ trống sẽ là “các sườn núi đón gió” (hoặc “các vùng núi cao đón gió”).
Vì sao các đồng bằng không phải nơi mưa nhiều nhất?
- Địa hình thấp, không cản gió. Đồng bằng châu thổ (sông Hồng, sông Cửu Long) bằng phẳng, khối không khí ẩm đi qua dễ dàng, ít bị ép bốc lên cao.
- Mưa địa hình là kiểu mưa lớn nhất. Khi gió ẩm gặp núi, không khí bị đẩy lên, nhiệt độ giảm, hơi nước ngưng tụ thành mây dày và mưa nhiều.
- Số liệu thực tế: phần lớn đồng bằng có lượng mưa trung bình năm khoảng 1500 – 2000 mm, trong khi nhiều sườn núi đón gió trên 3000 mm.
Những nơi mưa lớn nhất nước ta
| Khu vực | Vì sao mưa nhiều |
|---|---|
| Hoàng Liên Sơn (Tây Bắc) | Dãy núi cao chắn gió mùa mùa hạ, mưa địa hình mạnh ở sườn đón gió |
| Vùng núi Móng Cái, Quảng Ninh (Đông Bắc) | Sườn đón gió đông nam từ biển vào, cánh cung núi đón gió |
| Bạch Mã, vùng núi Thừa Thiên Huế | Dãy Trường Sơn Bắc đón gió Đông Bắc mùa thu đông và bão, mưa rất lớn, thường trên 3000 mm |
| Một số sườn đón gió ở Tây Nguyên, Nam Trung Bộ | Chắn gió mùa tây nam mùa hạ |
Ngược lại, những nơi khuất gió như thung lũng sâu ở Tây Bắc, Ninh Thuận – Bình Thuận lại mưa rất ít (có nơi dưới 800 mm/năm).
Mẹo nhớ
- Nhớ cụm “núi đón gió – mưa to; núi khuất gió – mưa nhỏ”.
- Trường Sơn Bắc đón gió Đông Bắc vào thu đông, nên Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ có mùa mưa lệch về cuối năm.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ “đồng bằng nhiều sông thì mưa nhiều”. Sông nhiều nước không có nghĩa nơi đó mưa nhiều nhất; còn do lượng mưa ở thượng nguồn.
- Nhầm “mưa nhiều” với “ngập nhiều”. Đồng bằng ngập vì thấp trũng, nhận nước từ thượng nguồn.
- Quên yếu tố hướng gió: cùng độ cao, sườn đón gió mưa nhiều hơn sườn khuất gió.
Luyện tập
- Đúng hay sai: “Sườn núi khuất gió thường có lượng mưa lớn hơn sườn đón gió.”
Đáp án: Sai, vì sườn khuất gió không khí ẩm đã mất nước khi vượt núi, lại có hiệu ứng khô nóng. - Điền khuyết: “Mưa địa hình xảy ra khi gió ẩm gặp … bị đẩy lên cao.”
Đáp án: địa hình núi (sườn núi chắn gió). - Giải thích ngắn: Vì sao Ninh Thuận – Bình Thuận mưa ít?
Đáp án gợi ý: khu vực này nằm khuất gió trước các khối núi, lại có địa hình thấp, chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam đã khô sau khi vượt núi, nên mưa rất ít.
Câu hỏi thường gặp
Ở nước ta nơi nào có lượng mưa lớn nhất?
Các sườn núi cao đón gió ẩm như Hoàng Liên Sơn, Bạch Mã, vùng núi Móng Cái. Lượng mưa ở đó có thể trên 3000 mm/năm.
Vì sao đồng bằng châu thổ mưa không nhiều bằng vùng núi?
Đồng bằng thấp và phẳng nên không cản gió ẩm, ít có mưa địa hình; lượng mưa thường chỉ khoảng 1500 – 2000 mm/năm.
Mưa địa hình là gì?
Là kiểu mưa xảy ra khi gió ẩm gặp núi bị đẩy lên cao, hơi nước lạnh đi, ngưng tụ thành mây và gây mưa ở sườn đón gió.
Nơi nào ở nước ta mưa ít nhất?
Các vùng khuất gió như Ninh Thuận, Bình Thuận và một số thung lũng sâu ở Tây Bắc, với lượng mưa có nơi dưới 800 mm/năm.