Trả lời nhanh
Ở nước ta, động đất xảy ra mạnh nhất ở vùng Tây Bắc (Lai Châu, Điện Biên, Sơn La), nơi có nhiều đứt gãy sâu như sông Hồng, sông Mã, sông Đà. Ngược lại, các vùng nền ổn định, xa đới đứt gãy lớn như đồng bằng Nam Bộ (đặc biệt Đồng bằng sông Cửu Long) thuộc nhóm ít xảy ra động đất nhất.
Hiểu đúng câu hỏi
Có hai câu hỏi hay gặp, dễ nhầm với nhau: “động đất mạnh nhất ở vùng nào?” và “vùng nào ít xảy ra động đất nhất?”. Hai câu này có đáp án ngược nhau, nên đọc kĩ từ “mạnh nhất” hay “ít nhất” trước khi chọn.
Vì đề không nêu sẵn các phương án, bài này trình bày theo cách tổng quát: em đối chiếu với bảng dưới đây rồi chọn vùng có mức độ phù hợp.
Bảng so sánh nguy cơ động đất giữa các vùng
| Vùng | Mức độ động đất | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tây Bắc | Mạnh nhất, nguy cơ cao nhất | Nhiều đứt gãy sâu; từng có trận động đất mạnh ở khu vực Điện Biên, Tuần Giáo |
| Đông Bắc, Bắc Trung Bộ | Trung bình | Có các đới đứt gãy như sông Mã, sông Cả |
| Đồng bằng sông Hồng | Trung bình – thấp | Chịu ảnh hưởng của đới đứt gãy sông Hồng |
| Nam Trung Bộ, vùng biển ven bờ | Có động đất nhỏ đến vừa | Liên quan đến các đứt gãy ven biển |
| Đồng bằng Nam Bộ | Thấp, thuộc nhóm ít nhất | Nền địa chất tương đối ổn định, xa đới đứt gãy lớn |
Vì sao Tây Bắc động đất mạnh, Nam Bộ ít động đất?
- Tây Bắc: là vùng núi trẻ, địa hình bị nâng mạnh trong vận động Tân kiến tạo, có các đứt gãy sâu chạy theo hướng tây bắc – đông nam. Khi các khối đất đá dịch chuyển, năng lượng tích tụ được giải phóng thành động đất.
- Nam Bộ: nằm trên khối nền tương đối ổn định, lớp trầm tích dày, ít đứt gãy hoạt động mạnh nên động đất hiếm và thường yếu.
- Nguyên tắc chung: động đất tập trung ở nơi vỏ Trái Đất đang bị nén ép, nâng hạ hoặc trượt dọc đứt gãy; nơi nền ổn định thì ít xảy ra.
Mẹo nhớ
Nhớ ba chữ “núi – đứt gãy – động đất”: núi cao trẻ, nhiều đứt gãy thì động đất mạnh (Tây Bắc); đồng bằng rộng, nền bằng phẳng và ổn định thì ít động đất (Nam Bộ).
Lỗi sai thường gặp
- Chọn vùng đồng bằng sông Hồng vì nghĩ “đông dân thì có động đất”. Mức độ động đất phụ thuộc cấu trúc địa chất, không phụ thuộc dân cư.
- Nhầm “ít xảy ra” với “không bao giờ xảy ra”. Nước ta nằm ngoài vành đai lửa Thái Bình Dương nên nhìn chung động đất yếu, nhưng không có vùng nào hoàn toàn miễn nhiễm.
- Đọc nhầm “mạnh nhất” thành “ít nhất” và ngược lại.
Bài luyện tập
- Câu 1. Vùng nào của nước ta có hoạt động động đất mạnh nhất? Đáp án: Tây Bắc.
- Câu 2. Nêu hai nguyên nhân khiến Tây Bắc dễ xảy ra động đất. Gợi ý: địa hình núi trẻ còn được nâng; có nhiều đứt gãy sâu đang hoạt động.
- Câu 3. Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long ít chịu ảnh hưởng của động đất hơn miền núi phía Bắc? Gợi ý: nền ổn định, ít đứt gãy hoạt động mạnh, xa các đới đứt gãy lớn.
Biện pháp ứng phó khi có động đất
- Trong nhà: trú dưới bàn chắc hoặc đứng sát tường chịu lực, tránh xa cửa kính, tủ cao.
- Ngoài trời: ra chỗ trống, tránh xa nhà cao tầng, cột điện.
- Vùng nguy cơ cao như Tây Bắc cần xây nhà theo tiêu chuẩn kháng chấn và quy hoạch tránh vùng đứt gãy.
Câu hỏi thường gặp
Ở nước ta động đất xảy ra mạnh nhất ở vùng nào?
Vùng Tây Bắc (Lai Châu, Điện Biên, Sơn La) có động đất mạnh nhất do có nhiều đứt gãy sâu và địa hình núi trẻ.
Vùng nào ít xảy ra động đất nhất ở Việt Nam?
Các vùng nền ổn định như đồng bằng Nam Bộ, đặc biệt Đồng bằng sông Cửu Long, thuộc nhóm ít động đất nhất. Nếu đề có phương án, hãy chọn vùng xa đứt gãy lớn và có nền ổn định.
Việt Nam có nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương không?
Không. Nước ta nằm ngoài vành đai lửa nên động đất nhìn chung không mạnh, nhưng vẫn có thể xảy ra dọc các đới đứt gãy.
Vì sao Tây Bắc dễ xảy ra động đất?
Vì đây là vùng núi cao, được nâng mạnh trong giai đoạn Tân kiến tạo và có nhiều đứt gãy hoạt động như sông Hồng, sông Mã, sông Đà.