Trả lời nhanh
Nhận xét A “Khối lượng của một vật chỉ lượng chất tạo nên vật” là ĐÚNG, nên A không phải đáp án của câu hỏi “nhận xét nào sau đây sai”. Đáp án sai nằm ở phương án nói khối lượng đổi theo vị trí, đo bằng lực kế hoặc đồng nhất với trọng lượng. Em dùng bảng đúng – sai bên dưới để đối chiếu từng phương án.
Đề bài và phạm vi kiến thức
Câu hỏi có dạng: “Nhận xét nào sau đây sai? A. Khối lượng của một vật chỉ lượng chất tạo nên vật…”. Các phương án B, C, D thường là những nhận xét khác về khối lượng, đơn vị khối lượng hoặc cách đo. Vì vậy, thay vì học thuộc một đáp án, em cần nắm chắc các ý đúng để loại trừ nhanh.
Lưu ý: ở đây ta chỉ khẳng định được phương án A. Nếu đề của em có B, C, D khác nhau, hãy đối chiếu từng câu với bảng ở phần sau.
Vì sao phương án A đúng?
Khối lượng của một vật cho biết vật đó chứa nhiều hay ít chất. Một thanh sắt to chứa nhiều sắt hơn một chiếc đinh sắt nên có khối lượng lớn hơn. Đây chính là cách hiểu “lượng chất tạo nên vật”.
Đơn vị chính của khối lượng trong hệ SI là kilôgam (kg). Dụng cụ đo là cân (cân đồng hồ, cân Rô-béc-van, cân điện tử).
Bảng đối chiếu các nhận xét thường gặp về khối lượng
| Nhận xét | Đúng / Sai | Giải thích |
|---|---|---|
| Khối lượng chỉ lượng chất tạo nên vật | Đúng | Đó là ý nghĩa của khối lượng. |
| Đơn vị khối lượng là kg | Đúng | Đơn vị chính trong hệ SI. |
| Dùng cân để đo khối lượng | Đúng | Lực kế đo lực, không đo trực tiếp khối lượng. |
| Khối lượng của vật không đổi khi đưa vật lên Mặt Trăng | Đúng | Lượng chất của vật không đổi. |
| Khối lượng của vật thay đổi theo vị trí đặt vật | Sai | Chỉ trọng lượng mới thay đổi theo nơi đặt vật. |
| Khối lượng và trọng lượng là một | Sai | Khối lượng đo bằng kg; trọng lượng là lực, đo bằng N. |
| Dùng lực kế để đo khối lượng của vật | Sai (nếu nói đo trực tiếp) | Lực kế đo trọng lượng; từ đó mới suy ra khối lượng. |
| 1 tấn = 1000 kg; 1 kg = 1000 g | Đúng | Quy đổi đơn vị chuẩn. |
| Nhào nặn viên đất sét thành hình khác thì khối lượng thay đổi | Sai | Lượng đất sét không đổi, chỉ đổi hình dạng. |
Mẹo nhớ nhanh
- Khối lượng = “bao nhiêu chất”: không đổi dù em mang vật đi đâu, đo bằng cân, đơn vị kg.
- Trọng lượng = “bị Trái Đất kéo mạnh hay yếu”: là lực, đo bằng lực kế, đơn vị N, có thể đổi theo nơi đặt vật.
- Gặp câu “nhận xét nào sai”, hãy tìm câu có các từ khoá như “thay đổi theo vị trí”, “đo bằng lực kế”, “khối lượng chính là trọng lượng”.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc nhầm đề: câu hỏi hỏi nhận xét SAI nhưng em lại chọn câu đúng như phương án A.
- Nhầm “cân nặng” trong đời sống với trọng lượng. Khi nói “bạn nặng 45 kg”, thực chất đó là khối lượng.
- Cho rằng vật nhẹ đi khi lên cao hay lên Mặt Trăng; thực ra lực hút giảm, còn lượng chất không đổi.
Ví dụ minh hoạ (tự đặt)
Một túi gạo có khối lượng 5 kg trên Trái Đất. Trọng lượng của nó xấp xỉ 50 N (tính gần đúng P = 10.m). Nếu đưa túi gạo lên Mặt Trăng, lực hút ở đó yếu hơn nhiều (khoảng một phần sáu), nên trọng lượng giảm còn chừng 8 N. Tuy vậy, khối lượng của túi gạo vẫn là 5 kg.
Bài luyện tập có đáp án
- Đổi đơn vị: 2,5 tấn = ? kg; 450 g = ? kg.
Đáp án: 2500 kg; 0,45 kg. - Đúng hay sai? “Một quả bóng bị bóp méo thì khối lượng của nó giảm.”
Đáp án: Sai, vì lượng chất tạo nên quả bóng không đổi. - Chọn dụng cụ: Để đo khối lượng một túi đường, em dùng cân hay lực kế?
Đáp án: Dùng cân; lực kế dùng để đo lực (trọng lượng).
Kết luận
Phương án A đúng nên em không chọn nó cho câu “nhận xét nào sai”. Hãy đối chiếu các phương án còn lại với bảng đúng – sai: câu nào cho rằng khối lượng đổi theo vị trí hoặc bằng trọng lượng thì đó là nhận xét sai.
Câu hỏi thường gặp
Khối lượng của một vật chỉ lượng chất tạo nên vật đúng hay sai?
Đúng. Khối lượng cho biết vật chứa nhiều hay ít chất, đơn vị là kilôgam (kg).
Khối lượng của vật có thay đổi khi đưa lên Mặt Trăng không?
Không. Lượng chất tạo nên vật không đổi; chỉ trọng lượng giảm vì lực hút của Mặt Trăng yếu hơn.
Khối lượng và trọng lượng khác nhau thế nào?
Khối lượng chỉ lượng chất, đo bằng cân, đơn vị kg. Trọng lượng là lực hút của Trái Đất lên vật, đo bằng lực kế, đơn vị niutơn (N).
Làm sao tìm nhanh nhận xét sai trong câu trắc nghiệm về khối lượng?
Tìm phương án cho rằng khối lượng đổi theo vị trí, đồng nhất với trọng lượng hoặc đo trực tiếp bằng lực kế; các ý này đều sai.