Trả lời nhanh
Nhận định “Độ muối của nước biển phụ thuộc vào lượng nước sông chảy vào biển” là ĐÚNG, nên nó không phải đáp án của câu hỏi “nhận định nào không đúng”. Độ muối nước biển phụ thuộc chủ yếu vào tương quan giữa lượng bốc hơi, lượng mưa và lượng nước sông đổ vào. Nhận định sai thường gặp là cho rằng độ muối cao nhất ở xích đạo – thực tế cao nhất ở vùng chí tuyến.
Đề bài
Nhận định nào sau đây không đúng về độ muối của nước biển và đại dương? Trong đề, phương án A là: “Độ muối của nước biển phụ thuộc vào lượng nước sông chảy vào biển”.
Vì các phiên bản đề lưu hành có thứ tự phương án khác nhau, dưới đây thầy cô hướng dẫn em cách xét đúng – sai từng nhận định thường xuất hiện trong dạng câu hỏi này. Nắm được cách xét, em sẽ chọn đúng dù đề đảo phương án.
Xét đúng – sai các nhận định thường gặp
| Nhận định | Đúng/Sai | Lý do |
|---|---|---|
| Độ muối phụ thuộc vào lượng nước sông chảy vào biển | Đúng | Nước sông là nước ngọt, đổ vào nhiều thì pha loãng nước biển, độ muối giảm (vùng cửa sông lớn). |
| Độ muối phụ thuộc vào lượng bốc hơi và lượng mưa | Đúng | Bốc hơi mạnh làm nước mất đi nhưng muối ở lại → độ muối tăng; mưa nhiều → độ muối giảm. |
| Độ muối trung bình của nước biển khoảng 35‰ | Đúng | Nghĩa là trong 1 000 g nước biển có khoảng 35 g muối hoà tan. |
| Độ muối cao nhất ở vùng xích đạo | Sai | Xích đạo mưa rất nhiều nên độ muối thấp hơn vùng chí tuyến; cao nhất là vùng chí tuyến (ít mưa, bốc hơi lớn). |
| Độ muối không phụ thuộc vào nước sông, chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ | Sai | Nhiệt độ chỉ tác động gián tiếp qua bốc hơi; nước sông, mưa, băng tan đều làm thay đổi độ muối. |
Kết luận: Phương án A (độ muối phụ thuộc vào lượng nước sông chảy vào biển) là nhận định đúng, vì vậy em không chọn A. Đáp án là phương án mang nội dung sai kiến thức như “độ muối cao nhất ở xích đạo” hoặc “độ muối không phụ thuộc vào nước sông”.
Giải thích chi tiết: vì sao nước sông làm giảm độ muối?
Hình dung một cốc nước muối: rót thêm nước lọc, muối không đổi nhưng nước tăng nên nhạt đi. Nơi có sông lớn đổ ra biển cũng vậy.
Ngược lại, ở nơi khô nóng, nước bốc hơi bay lên nhưng muối không bay theo. Muối “ở lại” trong lượng nước ít hơn, nên độ muối tăng.
- Biển Đỏ: khí hậu khô nóng, gần như không có sông lớn đổ vào → thuộc nhóm biển có độ muối cao nhất thế giới (khoảng trên 40‰).
- Biển Ban-tích: khí hậu mát, bốc hơi yếu, nhiều sông đổ vào, khá khép kín → độ muối rất thấp.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc lướt chữ “không đúng”: nhiều em thấy A đúng kiến thức liền khoanh A. Hãy gạch chân từ phủ định trước khi làm.
- Nhầm “nóng nhất” với “mặn nhất”: xích đạo nóng nhưng mưa nhiều nên không mặn nhất.
Kiến thức cần nhớ: độ muối của nước biển
Độ muối là lượng muối hoà tan trong nước biển, thường tính bằng phần nghìn (‰). Độ muối trung bình của nước biển và đại dương khoảng 35‰.
Các nhân tố ảnh hưởng tới độ muối gồm:
- Lượng bốc hơi: bốc hơi càng mạnh, độ muối càng cao.
- Lượng mưa: mưa càng nhiều, độ muối càng thấp.
- Lượng nước sông đổ vào: nhiều nước sông, độ muối giảm, rõ nhất ở vùng cửa sông.
- Băng tan ở vùng cực bổ sung nước ngọt làm giảm độ muối.
- Mức độ khép kín của biển: biển kín ít trao đổi với đại dương nên chịu tác động mạnh của khí hậu và sông ngòi địa phương.
Về phân bố theo vĩ độ: độ muối cao nhất ở vùng chí tuyến, thấp hơn ở xích đạo và giảm dần về phía hai cực. Mẹo nhớ: “Chí tuyến khô – mặn nhất; xích đạo mưa – nhạt hơn; cực có băng – nhạt nữa”.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Độ muối của nước biển cao nhất ở vùng nào?
A. Xích đạo. B. Chí tuyến. C. Ôn đới. D. Cực.
Đáp án: B. Vùng chí tuyến có áp cao, ít mưa, bốc hơi mạnh.
Câu 2. Nhân tố nào sau đây làm giảm độ muối của nước biển?
A. Bốc hơi mạnh. B. Khí hậu khô hạn. C. Nhiều sông lớn đổ vào. D. Ít mưa.
Đáp án: C. Nước sông là nước ngọt, pha loãng nước biển; ba phương án còn lại đều làm tăng độ muối.
Câu 3. Vì sao biển Đỏ có độ muối rất cao?
Gợi ý trả lời: Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới khô nóng, mưa ít, bốc hơi mạnh, hầu như không có sông lớn đổ vào và biển tương đối khép kín.
Câu hỏi thường gặp
Độ muối trung bình của nước biển là bao nhiêu?
Khoảng 35‰, tức là trung bình 1 000 g nước biển chứa khoảng 35 g muối hoà tan.
Vì sao vùng xích đạo nóng nhưng độ muối không cao nhất?
Vì xích đạo có lượng mưa rất lớn, nước mưa pha loãng nước biển; vùng chí tuyến ít mưa, bốc hơi mạnh nên độ muối cao hơn.
Nước sông ảnh hưởng thế nào đến độ muối nước biển?
Nước sông là nước ngọt nên làm giảm độ muối, rõ nhất ở vùng cửa sông và các biển kín có nhiều sông đổ vào.
Những nhân tố chính nào quyết định độ muối nước biển?
Lượng bốc hơi, lượng mưa, lượng nước sông đổ vào, băng tan ở vùng cực và mức độ khép kín của biển.