Trả lời nhanh
Khí hậu gió mùa châu Á phân bố chủ yếu ở Đông Á, Đông Nam Á và Nam Á. Vì vậy, nếu phải chọn giữa Bắc Á, Trung Á và Đông Á thì đáp án đúng là Đông Á. Bắc Á có khí hậu ôn đới lục địa, còn Trung Á có khí hậu lục địa khô hạn, nên hai khu vực này không có khí hậu gió mùa.
Vì sao gió mùa tập trung ở phía đông và nam châu Á?
Châu Á có lục địa rất rộng, phía đông và phía nam giáp các đại dương lớn (Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương). Sự chênh lệch nhiệt độ giữa lục địa và đại dương làm hướng gió đổi theo mùa.
- Mùa đông: lục địa lạnh, hình thành khối khí lạnh khô từ cao áp trung tâm châu Á thổi ra biển. Thời tiết lạnh, khô, ít mưa.
- Mùa hạ: lục địa nóng, gió thổi từ đại dương vào. Thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều.
Các khu vực ven đại dương ở phía đông và nam chịu ảnh hưởng rõ nhất của sự đổi hướng gió này, nên có khí hậu gió mùa điển hình.
Bảng so sánh các khu vực của châu Á
| Khu vực | Kiểu khí hậu chính | Có gió mùa? |
|---|---|---|
| Bắc Á | Ôn đới lục địa, phía bắc có khí hậu cận cực | Không |
| Trung Á | Ôn đới lục địa khô hạn, nhiều hoang mạc và bán hoang mạc | Không |
| Tây Nam Á | Nhiệt đới khô | Không |
| Đông Á | Cận nhiệt gió mùa và ôn đới gió mùa ở phần phía đông | Có |
| Đông Nam Á | Nhiệt đới gió mùa, phần hải đảo có khí hậu xích đạo | Có |
| Nam Á | Nhiệt đới gió mùa | Có |
Lưu ý: phần phía tây của Đông Á (nội địa) lại có khí hậu lục địa khô. Vì vậy khi nói “Đông Á có gió mùa” thì hiểu là phần phía đông của khu vực này, giáp Thái Bình Dương.
Loại trừ từng lựa chọn
- Bắc Á: sai. Nằm ở vĩ độ cao, mùa đông rất lạnh và kéo dài, khí hậu ôn đới lục địa và cận cực.
- Trung Á: sai. Nằm sâu trong nội địa, xa đại dương nên ít mưa, khô hạn, biên độ nhiệt năm lớn.
- Đông Á: đúng. Giáp Thái Bình Dương nên gió đổi hướng theo mùa, có mùa đông lạnh khô và mùa hạ nóng ẩm mưa nhiều.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ quy tắc “gió mùa ở rìa đông và rìa nam“. Khu vực nào nằm sâu trong lục địa hoặc ở vĩ độ rất cao thì thuộc nhóm khí hậu lục địa. Gió mùa luôn đi kèm với mùa mưa rõ rệt, nên bạn hãy nhớ đến vùng mưa lớn như Sê-ra-pun-di ở Ấn Độ (Nam Á).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “Đông Nam Á” với “Tây Nam Á”: Tây Nam Á khô nóng, không phải gió mùa.
- Cho rằng toàn bộ châu Á đều có gió mùa. Thực tế, các khu vực nội địa và Tây Nam Á thuộc nhóm khí hậu lục địa.
- Quên rằng gió mùa mùa đông là gió khô, lạnh, không phải gió ẩm.
Bài luyện tập
- Kể tên ba khu vực của châu Á có khí hậu gió mùa. Đáp án: Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á.
- Vì sao Trung Á không có khí hậu gió mùa? Đáp án: Vì nằm sâu trong nội địa, xa đại dương, ảnh hưởng của gió từ biển rất yếu nên khô hạn.
- Gió mùa mùa hạ ở Nam Á mang đặc điểm gì? Đáp án: Thổi từ Ấn Độ Dương vào lục địa, nóng, ẩm, gây mưa lớn.
Câu hỏi thường gặp
Khí hậu gió mùa châu Á gồm những kiểu nào?
Gồm các kiểu như nhiệt đới gió mùa (Nam Á, Đông Nam Á), cận nhiệt gió mùa và ôn đới gió mùa (Đông Á).
Việt Nam có thuộc khu vực khí hậu gió mùa châu Á không?
Có. Việt Nam nằm ở Đông Nam Á, nơi có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh khô và mùa hạ nóng ẩm.
Vì sao Bắc Á không có khí hậu gió mùa?
Bắc Á nằm ở vĩ độ cao, nhiệt độ thấp quanh năm và ít chịu tác động của gió từ đại dương nên có khí hậu ôn đới lục địa và cận cực.
Khu vực nào của châu Á có khí hậu lục địa?
Khí hậu lục địa phân bố ở các vùng nội địa và Tây Nam Á, như Bắc Á, Trung Á và phần phía tây của Đông Á.