Trả lời nhanh
Nhận định «mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam» là ĐÚNG, và nó là đặc điểm cần chọn trong câu hỏi về hoạt động của bão ở nước ta. Bão thường đến Bắc Bộ sớm nhất, rồi muộn dần ở Trung Bộ, và muộn nhất ở phía nam. Nguyên nhân chính là dải hội tụ nhiệt đới và không khí lạnh dịch chuyển dần xuống vĩ độ thấp khi mùa bão tiến triển.
Đề bài và cách hiểu đúng
Đề thường hỏi: «Hoạt động của bão ở nước ta có đặc điểm nào sau đây?», trong đó có phương án «Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam». Từ khoá cần nắm là «chậm dần», nghĩa là thời điểm bão xuất hiện muộn dần khi đi từ Bắc vào Nam. Cụm này không có nghĩa là bão yếu đi hay số bão ít đi.
Vì không có bản đề gốc kèm đủ bốn phương án, bài này trình bày theo hướng giải thích đặc điểm, rồi chỉ ra các nhận định sai thường được dùng làm phương án nhiễu.
Đặc điểm hoạt động của bão ở nước ta
- Mùa bão: kéo dài khoảng từ tháng 6 đến tháng 11, nhiều bão nhất vào khoảng tháng 8–10.
- Chậm dần từ Bắc vào Nam: bão đến các vùng phía bắc trước, các vùng phía nam sau.
- Bão tập trung nhiều ở dải ven biển từ Bắc Bộ đến Bắc Trung Bộ và Trung Bộ; Nam Bộ rất ít bão trực tiếp.
- Tính biến động lớn: có năm nhiều bão, có năm ít; đường đi và cường độ thất thường.
| Khu vực | Thời gian bão hoạt động mạnh (khái quát) |
|---|---|
| Bắc Bộ | Khoảng giữa mùa hè đến đầu thu (khoảng tháng 7–9) |
| Bắc Trung Bộ, Trung Bộ | Muộn hơn, khoảng tháng 9–10 |
| Nam Trung Bộ trở vào | Muộn nhất, khoảng tháng 10–11 trở đi, số bão ít |
Các mốc tháng chỉ mang tính khái quát để nhớ quy luật «Bắc sớm – Nam muộn». Khi làm bài, em chỉ cần nhớ chiều tiến của mùa bão.
Vì sao mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam?
- Bão ở nước ta phần lớn hình thành ở Tây Thái Bình Dương và Biển Đông. Đầu mùa, bão thường di chuyển theo hướng tây hoặc tây bắc rồi đổ bộ vào vùng phía bắc nước ta.
- Dải hội tụ nhiệt đới dịch chuyển dần xuống phía nam. Khi vào cuối mùa, vị trí hình thành xoáy thuận nhiệt đới lùi về vĩ độ thấp hơn, nên bão tác động đến Trung Bộ và phía nam muộn hơn.
- Không khí lạnh (gió mùa Đông Bắc) tràn xuống từ thu đông. Nó cùng với địa hình ven biển trải dài theo hướng Bắc – Nam làm quỹ đạo bão lệch dần xuống phía nam, nhất là khu vực Trung Bộ.
Mẹo nhớ: Mùa bão giống một «làn sóng» đi từ trên xuống: Bắc đón trước, Trung đón giữa, Nam đón sau và nhẹ nhất.
Loại trừ các nhận định sai thường gặp
- «Bão hoạt động quanh năm»: sai, bão tập trung trong mùa khoảng tháng 6–11.
- «Bão chỉ ảnh hưởng miền Bắc»: sai, bão đổ bộ cả Trung Bộ, ít hơn ở phía nam.
- «Nam Bộ là nơi nhiều bão nhất»: sai, Nam Bộ ít bão do vĩ độ thấp, gần xích đạo.
- «Mùa bão sớm dần từ Bắc vào Nam»: sai chiều, vì đúng phải là chậm dần.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc nhầm «chậm dần» thành «yếu dần» hoặc «ít dần».
- Nhầm mùa bão với mùa mưa. Mùa mưa ở nhiều nơi liên quan đến gió mùa; bão chỉ là một nguyên nhân gây mưa lớn.
- Nhầm vùng nhiều bão với vùng bão đến sớm nhất.
Bài luyện tập
Câu 1. Điền khuyết: Mùa bão ở nước ta bắt đầu từ khoảng tháng … và kết thúc khoảng tháng …; bão đến … sớm hơn ….
Đáp án: tháng 6; tháng 11; Bắc Bộ; các vùng phía nam.
Câu 2. Đúng hay sai: «Càng vào phía nam, bão đến càng sớm và càng nhiều.»
Đáp án: Sai. Càng vào nam, bão đến muộn hơn và ít hơn.
Câu 3. Nêu một nguyên nhân khiến mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam.
Đáp án gợi ý: Dải hội tụ nhiệt đới và không khí lạnh dịch chuyển xuống vĩ độ thấp khi mùa bão tiến triển, nên bão đổ bộ phía nam muộn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam nghĩa là gì?
Nghĩa là thời điểm bão xuất hiện muộn dần khi đi từ Bắc vào Nam: Bắc Bộ đón bão sớm nhất, các vùng phía nam đón bão muộn hơn. Cụm này nói về thời gian, không nói về cường độ.
Mùa bão ở nước ta kéo dài từ tháng nào đến tháng nào?
Khoảng từ tháng 6 đến tháng 11, nhiều bão nhất vào khoảng tháng 8–10.
Vì sao Nam Bộ ít bão?
Do nằm ở vĩ độ thấp, gần xích đạo, lực làm lệch của Trái Đất yếu nên bão khó hình thành và ít đi vào khu vực này.
Bão có phải là nguyên nhân duy nhất gây mưa lớn trong mùa bão không?
Không. Mưa lớn còn do dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa và địa hình. Bão chỉ là một trong các nguyên nhân quan trọng.