Glucozơ không có tính chất nào dưới đây? Đáp án

Trả lời nhanh

Trong dạng câu hỏi này, tính chất glucozơ không có thường là phản ứng thủy phân. Glucozơ là monosaccharide (monosaccharit), không thể bị cắt thành phân tử đường nhỏ hơn bởi nước. Ngược lại, glucozơ có tính chất của anđehit (–CHO) và của ancol đa chức (poliol) vì có 1 nhóm –CHO và 5 nhóm –OH.

Cấu tạo quyết định tính chất của glucozơ

Glucozơ có công thức phân tử C₆H₁₂O₆. Dạng mạch hở là CH₂OH–(CHOH)₄–CHO: một nhóm anđehit ở đầu mạch và năm nhóm –OH, trong đó bốn nhóm –OH nằm ở các cacbon liền kề.

Từ cấu tạo này, ta suy ra ba nhóm tính chất: tính chất của anđehit, tính chất của poliol và phản ứng lên men. Không có liên kết glicozit nào để nước cắt, nên không có thủy phân.

Bảng đối chiếu: glucozơ có / không có tính chất nào?

Gặp đề có 4 phương án, bạn hãy đối chiếu từng phương án với bảng dưới đây.

Tính chất	Glucozơ	Giải thích ngắn
Tráng bạc (AgNO₃/NH₃)	Có	Nhóm –CHO bị oxi hoá
Khử Cu(OH)₂/OH^– khi đun nóng, tạo kết tủa đỏ gạch	Có	Nhóm –CHO bị oxi hoá
Làm mất màu nước brom	Có	–CHO bị oxi hoá thành –COOH
Cộng H₂ tạo sobitol	Có	Nhóm C=O của –CHO bị khử
Hoà tan Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường, tạo dung dịch xanh lam	Có	Nhiều –OH kề nhau (poliol)
Tạo este với anhiđrit axetic	Có	Cả 5 nhóm –OH tham gia
Lên men rượu	Có	Có enzim, tạo C₂H₅OH và CO₂
Thủy phân	Không	Là monosaccharit, không còn liên kết để thủy phân
Làm đổi màu quỳ tím	Không	Không có nhóm axit hay bazơ rõ rệt
Phản ứng màu với dung dịch iot	Không	Đây là đặc trưng của hồ tinh bột

Các phương trình cần nhớ

Tráng bạc: CH₂OH[CHOH]₄CHO + 2AgNO₃ + 3NH₃ + H₂O → (t°) CH₂OH[CHOH]₄COONH₄ + 2Ag↓ + 2NH₄NO₃. Hiện tượng: có lớp bạc sáng bám thành ống nghiệm.
Với Cu(OH)₂/NaOH, đun nóng: CH₂OH[CHOH]₄CHO + 2Cu(OH)₂ + NaOH → (t°) CH₂OH[CHOH]₄COONa + Cu₂O↓ + 3H₂O. Hiện tượng: kết tủa đỏ gạch.
Với nước brom: CH₂OH[CHOH]₄CHO + Br₂ + H₂O → CH₂OH[CHOH]₄COOH + 2HBr. Hiện tượng: nước brom mất màu.
Hiđro hoá: CH₂OH[CHOH]₄CHO + H₂ → (Ni, t°) CH₂OH[CHOH]₄CH₂OH (sobitol).
Tạo phức xanh lam: 2C₆H₁₂O₆ + Cu(OH)₂ → (C₆H₁₁O₆)₂Cu + 2H₂O. Hiện tượng: kết tủa xanh tan, thu được dung dịch xanh lam.
Lên men: C₆H₁₂O₆ → (enzim, 30–35°C) 2C₂H₅OH + 2CO₂.

Vì sao glucozơ không thủy phân?

Thủy phân là phản ứng cắt liên kết giữa các đơn vị đường nhờ nước, xúc tác axit hoặc enzim. Saccarozơ có liên kết glicozit nên thủy phân ra glucozơ và fructozơ. Tinh bột và xenlulozơ thủy phân ra nhiều phân tử glucozơ.

Glucozơ chính là sản phẩm cuối của quá trình đó, nên đã “đến đáy”: không thể thủy phân thêm.

Lỗi sai thường gặp

Nhầm “glucozơ có nhóm –CHO” với “glucozơ là anđehit đơn chức”. Thực ra glucozơ là hợp chất tạp chức (anđehit + poliol).
Cho rằng glucozơ làm mất màu nước brom nên có liên kết đôi C=C. Brom ở đây oxi hoá nhóm –CHO, không cộng vào C=C.
Quên rằng fructozơ cũng cho phản ứng tráng bạc, vì trong môi trường kiềm nó chuyển thành glucozơ. Nhưng fructozơ không làm mất màu nước brom.

Mẹo nhớ: “Đường đơn thì không thủy phân; đường đôi và đường đa mới thủy phân”.

Bài luyện tập

Đun nóng 18 gam glucozơ với lượng dư dung dịch AgNO₃/NH₃, hiệu suất 100%. Tính khối lượng Ag.
Đáp án: n(glucozơ) = 18/180 = 0,1 mol, nên n(Ag) = 0,2 mol, m(Ag) = 0,2 × 108 = 21,6 gam.
Lên men hoàn toàn 36 gam glucozơ thu được bao nhiêu gam ancol etylic?
Đáp án: n(glucozơ) = 0,2 mol, nên n(C₂H₅OH) = 0,4 mol, m = 0,4 × 46 = 18,4 gam.
Một dung dịch hoà tan được Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường thành dung dịch xanh lam, đun nóng thì có kết tủa đỏ gạch. Dung dịch này có thể chứa chất nào?
Đáp án: Glucozơ, vì vừa có nhiều nhóm –OH kề nhau vừa có nhóm –CHO.

Lưu ý: bài viết không có bản đề gốc kèm 4 phương án, nên phần trên được trình bày theo bảng đối chiếu. Nếu đề của bạn có phương án khác, hãy tra bảng để biết tính chất đó glucozơ có hay không.

Câu hỏi thường gặp

Glucozơ có tham gia phản ứng thủy phân không?

Không. Glucozơ là monosaccharit nên không bị thủy phân. Chỉ đisaccarit (saccarozơ, mantozơ) và polisaccarit (tinh bột, xenlulozơ) mới thủy phân.

Vì sao glucozơ vừa tráng bạc vừa hoà tan được Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường?

Vì glucozơ có nhóm –CHO nên tráng bạc được. Nó cũng có nhiều nhóm –OH liền kề nên tạo phức xanh lam với Cu(OH)2.

Glucozơ có làm đổi màu quỳ tím không?

Không. Dung dịch glucozơ trung tính nên không làm quỳ tím đổi màu.

Glucozơ và fructozơ phân biệt bằng cách nào?

Dùng nước brom: glucozơ làm mất màu nước brom, fructozơ thì không.