Trả lời nhanh
Gió thổi từ áp cao Bắc Ấn Độ Dương vào nước ta là gió Tây Nam (gió mùa mùa hạ), nên nhận định “đó là gió Tây Nam” là ĐÚNG. Gió này hoạt động mạnh vào đầu mùa hạ, mang theo khối khí nóng ẩm từ vịnh Bengal, gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên và gây khô nóng ở Bắc Trung Bộ.
Vì sao gọi là gió Tây Nam?
Gió luôn được gọi tên theo hướng gió thổi đến. Áp cao Bắc Ấn Độ Dương nằm ở phía tây và tây nam so với lãnh thổ nước ta. Không khí từ vùng áp cao chạy về nơi có áp thấp (áp thấp Bắc Ấn – Myanma hình thành do mùa hạ lục địa châu Á nóng lên), nên khi đến nước ta gió có hướng tây nam.
Mẹo nhớ: gió mùa mùa hạ → hướng Tây Nam; gió mùa mùa đông → hướng Đông Bắc.
Đặc điểm của gió Tây Nam ở nước ta
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Nguồn gốc | Áp cao Bắc Ấn Độ Dương (đầu mùa hạ); về sau còn có luồng từ áp cao cận chí tuyến bán cầu Nam vượt xích đạo lên |
| Thời gian | Khoảng từ tháng 5 đến tháng 10 (mùa hạ) |
| Tính chất | Nóng, ẩm, mang nhiều hơi nước từ biển |
| Hướng gió | Tây Nam |
Ảnh hưởng đến thời tiết, khí hậu
- Nam Bộ và Tây Nguyên: gió đi qua biển, ẩm nên gây mưa lớn, mở đầu mùa mưa.
- Bắc Trung Bộ và ven biển Tây Bắc: gió vượt dãy Trường Sơn và các dãy núi biên giới, mất hơi nước ở sườn đón gió (phía Lào), xuống sườn khuất gió thì khô và nóng lên – gọi là hiệu ứng phơn, tạo ra “gió Lào” khô nóng.
- Toàn quốc: cùng với dải hội tụ nhiệt đới và bão, gió mùa Tây Nam góp phần tạo nên lượng mưa lớn của mùa hạ.
Phân biệt với các loại gió dễ nhầm
- Gió mùa Đông Bắc: xuất phát từ áp cao Xibia (Mông Cổ – Xibia), lạnh và khô, thổi vào mùa đông. Không phải gió từ Bắc Ấn Độ Dương.
- Tín phong bán cầu Bắc: hướng đông bắc, thổi quanh năm từ áp cao cận chí tuyến, gió khô, tạo mùa khô ở nhiều vùng.
- Gió Đông Nam: thổi từ áp cao Thái Bình Dương vào Bắc Bộ giữa mùa hạ, mang mưa nhẹ, mát cho miền Bắc.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “gió Tây Nam” với “gió Tây Nam khô nóng”: gió Tây Nam vốn ẩm, chỉ trở nên khô nóng sau khi qua núi (phơn).
- Nghĩ gió mùa Tây Nam chỉ thổi ở miền Nam: thực tế gió ảnh hưởng cả nước, chỉ khác về hệ quả.
- Gọi tên gió theo nơi xuất phát, trong khi phải gọi theo hướng gió thổi đến.
Luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Vào đầu mùa hạ, khối khí từ áp cao ……… thổi vào nước ta theo hướng ……… gây mưa cho Nam Bộ và Tây Nguyên.”
Đáp án: Bắc Ấn Độ Dương; tây nam.
Câu 2. Vì sao Bắc Trung Bộ có thời tiết khô nóng khi gió Tây Nam hoạt động?
Đáp án: Gió ẩm gây mưa ở sườn đón gió phía tây Trường Sơn, sau khi vượt núi xuống sườn đông thì khô, nhiệt độ tăng do không khí hạ xuống thấp (hiệu ứng phơn).
Câu 3. Đúng hay sai: “Gió từ áp cao Xibia thổi vào mùa hạ là gió Tây Nam.”
Đáp án: Sai. Áp cao Xibia gắn với gió mùa Đông Bắc vào mùa đông.
Câu hỏi thường gặp
Gió từ áp cao Bắc Ấn Độ Dương thổi vào nước ta là gió gì?
Là gió Tây Nam, còn gọi là gió mùa mùa hạ, hoạt động mạnh vào đầu mùa hạ và mang theo không khí nóng ẩm.
Gió Tây Nam gây mưa ở khu vực nào của nước ta?
Chủ yếu gây mưa lớn cho Nam Bộ và Tây Nguyên, mở đầu mùa mưa ở các vùng này.
Vì sao gió Tây Nam gây khô nóng ở Bắc Trung Bộ?
Do hiệu ứng phơn: gió ẩm mất hơi nước khi lên sườn đón gió dãy Trường Sơn, xuống sườn khuất gió thì khô và nóng lên.
Gió mùa mùa đông ở nước ta có hướng nào?
Hướng đông bắc, xuất phát từ áp cao Xibia, tính chất lạnh và khô ở đầu mùa, lạnh ẩm ở cuối mùa.