Trả lời nhanh
Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 30°–60° ở mỗi bán cầu). Do lực Cô-ri-ô-lít làm lệch hướng chuyển động, gió có hướng chủ yếu là tây: tây nam ở bán cầu Bắc và tây bắc ở bán cầu Nam. Gió thổi quanh năm, mang theo nhiều hơi ẩm, gây mưa nhiều.
Đề bài
Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao
A. cận chí tuyến về áp thấp ôn đới.
B. cực về áp thấp ôn đới.
C. cận chí tuyến về áp thấp xích đạo.
D. cực về áp thấp xích đạo.
Lưu ý: các đề có thể diễn đạt khác (ví dụ “áp cao chí tuyến về ôn đới”); em chọn phương án có nội dung “từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới”.
Đáp án: A. Từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới
Không khí luôn di chuyển từ nơi áp cao về nơi áp thấp. Ở khoảng vĩ độ 30° có đai áp cao cận chí tuyến, còn ở khoảng vĩ độ 60° có đai áp thấp ôn đới. Gió thổi từ đai áp cao 30° lên đai áp thấp 60° chính là gió Tây ôn đới.
Vì sao các phương án khác sai?
- B. Từ áp cao cực về áp thấp ôn đới: đây là hướng thổi của gió Đông cực, không phải gió Tây ôn đới.
- C. Từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp xích đạo: đây là gió Mậu dịch (Tín phong), thổi về phía xích đạo.
- D. Từ áp cao cực về áp thấp xích đạo: không tồn tại loại gió hành tinh nào như vậy, vì giữa cực và xích đạo còn các đai áp xen kẽ.
Giải thích chi tiết: vì sao lại là “gió Tây”?
Nếu Trái Đất không tự quay, gió từ 30° sẽ thổi thẳng về phía cực. Nhưng do Trái Đất tự quay, lực Cô-ri-ô-lít làm vật chuyển động lệch hướng: lệch sang phải ở bán cầu Bắc và sang trái ở bán cầu Nam.
Kết quả là gió bị bẻ cong, thổi từ phía tây sang. Ở bán cầu Bắc, gió Tây ôn đới chủ yếu có hướng tây nam; ở bán cầu Nam, chủ yếu hướng tây bắc.
Mẹo nhớ “đọc tên gọi theo hướng gió đến”: tên gió gọi theo hướng gió thổi đến từ. “Gió Tây” là gió từ phía tây thổi tới. Còn đường đi trên sơ đồ: 30° → 60°.
Bảng so sánh ba loại gió hành tinh
| Loại gió | Thổi từ | Thổi về | Hướng (bán cầu Bắc) | Tính chất |
|---|---|---|---|---|
| Gió Mậu dịch | Áp cao cận chí tuyến | Áp thấp xích đạo | Đông bắc | Khô, ít mưa |
| Gió Tây ôn đới | Áp cao cận chí tuyến | Áp thấp ôn đới | Tây nam | Ẩm, mưa nhiều |
| Gió Đông cực | Áp cao cực | Áp thấp ôn đới | Đông bắc | Lạnh, khô |
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm gió Tây ôn đới với gió Mậu dịch vì cả hai đều xuất phát từ áp cao cận chí tuyến. Hãy nhớ: Mậu dịch đi về xích đạo, Tây ôn đới đi về ôn đới.
- Hiểu “gió Tây” là gió thổi về phía tây. Thực ra là gió thổi từ phía tây đến.
- Quên rằng hướng gió ở hai bán cầu khác nhau do lực Cô-ri-ô-lít lệch ngược chiều.
Kiến thức cần nhớ: các đai khí áp và gió Tây ôn đới
Trên Trái Đất, các đai khí áp cao và áp thấp phân bố xen kẽ, đối xứng qua đai áp thấp xích đạo. Đi từ xích đạo về cực ta có: áp thấp xích đạo → áp cao cận chí tuyến (khoảng 30°) → áp thấp ôn đới (khoảng 60°) → áp cao cực.
Gió Tây ôn đới có các đặc điểm chính:
- Phạm vi: khoảng từ vĩ độ 30° đến 60° ở mỗi bán cầu.
- Nguồn gốc: thổi từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới.
- Thời gian hoạt động: quanh năm.
- Hướng: chủ yếu tây nam (bán cầu Bắc), tây bắc (bán cầu Nam).
- Tính chất: thường mang hơi ẩm từ đại dương vào, gây mưa nhiều, nên bờ tây các lục địa ở vùng ôn đới (ví dụ Tây Âu) có khí hậu ẩm, mưa quanh năm.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Gió Mậu dịch thổi từ
A. áp cao cận chí tuyến về áp thấp xích đạo. B. áp cao cực về áp thấp ôn đới. C. áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới. D. áp thấp xích đạo về áp cao cận chí tuyến.
Đáp án: A.
Câu 2. Ở bán cầu Bắc, gió Tây ôn đới chủ yếu có hướng
A. đông bắc. B. tây nam. C. tây bắc. D. đông nam.
Đáp án: B. Gió bị lệch sang phải do lực Cô-ri-ô-lít.
Câu 3. Vì sao gió Tây ôn đới thường gây mưa nhiều?
Đáp án: Vì gió thổi từ đại dương vào lục địa, mang theo nhiều hơi nước, gặp lạnh hoặc địa hình chắn thì ngưng tụ gây mưa.
Câu hỏi thường gặp
Gió Tây ôn đới hoạt động trong phạm vi vĩ độ nào?
Khoảng từ vĩ độ 30° đến 60° ở cả bán cầu Bắc và bán cầu Nam.
Gió Tây ôn đới có hướng nào?
Ở bán cầu Bắc chủ yếu là hướng tây nam, ở bán cầu Nam chủ yếu là hướng tây bắc, do lực Cô-ri-ô-lít làm lệch hướng.
Gió Tây ôn đới và gió Mậu dịch khác nhau thế nào?
Cả hai đều xuất phát từ áp cao cận chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch thổi về áp thấp xích đạo, còn gió Tây ôn đới thổi về áp thấp ôn đới.
Tính chất của gió Tây ôn đới là gì?
Thổi quanh năm, thường mang nhiều hơi ẩm từ đại dương nên gây mưa nhiều cho các vùng ven biển phía tây lục địa ở đới ôn hoà.