Trả lời nhanh
Gió mùa mùa hạ thổi vào nước ta theo hướng tây nam. Riêng ở miền Bắc, do ảnh hưởng của vị trí các khối khí và áp thấp phía bắc, gió lệch thành hướng đông nam. Gió hoạt động từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mang nhiều hơi ẩm nên gây mưa lớn trên phần lớn cả nước.
Đề bài và cách làm
Câu hỏi thường gặp là: “Gió mùa mùa hạ thổi vào Việt Nam theo hướng nào sau đây?”. Trong các phương án, em chọn hướng tây nam. Nếu đề có thêm phương án “đông nam”, hãy đọc kỹ xem đề hỏi cả nước hay chỉ miền Bắc.
Mẹo nhớ: mùa hạ nóng – gió từ biển, từ phía nam thổi lên; mùa đông lạnh – gió từ lục địa phía bắc thổi xuống. Vậy hạ là tây nam (đông nam), đông là đông bắc.
Nguồn gốc của gió mùa mùa hạ
Mùa hạ, lục địa châu Á nóng lên, hình thành vùng áp thấp. Các khối khí ẩm từ đại dương ở nam bán cầu và Bắc Ấn Độ Dương tràn vào thay thế. Gió thổi vào nước ta theo hai đợt chính:
- Đầu mùa hạ (khoảng tháng 5–6): khối khí từ áp cao Bắc Ấn Độ Dương qua vịnh Bengan thổi theo hướng tây nam. Gió gây mưa cho Nam Bộ và Tây Nguyên. Khi vượt dãy Trường Sơn xuống đồng bằng ven biển Trung Bộ và Tây Bắc, gió bị khô nóng (hiệu ứng phơn, thường gọi là gió “Lào”).
- Giữa và cuối mùa hạ (khoảng tháng 7–10): khối khí từ áp cao cận chí tuyến nam bán cầu vượt xích đạo, đổi hướng thành tây nam. Gió này kết hợp với dải hội tụ nhiệt đới gây mưa lớn cho Nam Bộ, Tây Nguyên. Ở miền Bắc, gió chuyển sang hướng đông nam, gây mưa lớn và có thể mang bão.
Bảng so sánh hai loại gió mùa
| Tiêu chí | Gió mùa mùa hạ | Gió mùa mùa đông |
|---|---|---|
| Thời gian | Khoảng tháng 5–10 | Khoảng tháng 11–4 năm sau |
| Hướng gió | Tây nam; miền Bắc là đông nam | Đông bắc |
| Tính chất | Nóng, ẩm, mưa nhiều | Lạnh, khô (đầu mùa), ẩm (cuối mùa) |
| Phạm vi | Cả nước | Mạnh ở miền Bắc, yếu dần vào phía nam |
Loại trừ phương án sai
- Đông bắc: đây là hướng gió mùa mùa đông, xuất phát từ cao áp Xi-bia (lục địa lạnh), nên sai với mùa hạ.
- Tây bắc: không phải hướng gió mùa chính ở nước ta; gió từ phía bắc đem không khí lạnh khô, không hợp với mùa hạ nóng ẩm.
- Đông nam: chỉ đúng riêng cho miền Bắc. Nếu đề hỏi “hướng chủ yếu” hoặc “trên cả nước”, đáp án vẫn là tây nam.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm tên gió với nơi gió đến: “gió tây nam” là gió thổi từ phía tây nam tới, không phải thổi đi về phía tây nam.
- Cho rằng gió tây nam luôn gây mưa. Thực tế, ở Bắc Trung Bộ và Tây Bắc, gió vượt núi thành gió phơn khô nóng.
- Quên rằng miền Bắc có hướng đông nam vào mùa hạ.
Luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: Gió mùa mùa đông ở nước ta có hướng ……, còn gió mùa mùa hạ có hướng …… (miền Bắc ……).
Đáp án: đông bắc; tây nam; đông nam.
Câu 2. Vì sao gió mùa mùa hạ mang lại lượng mưa lớn cho Nam Bộ và Tây Nguyên?
Đáp án: Gió có nguồn gốc từ biển, đi qua vùng biển rộng nên giàu hơi ẩm; khi gặp địa hình và dải hội tụ nhiệt đới, hơi nước ngưng tụ thành mưa.
Câu 3. Hiện tượng nào xảy ra ở Bắc Trung Bộ khi gió tây nam vượt Trường Sơn?
Đáp án: Hiệu ứng phơn, gió khô nóng (gió Lào) ở sườn đón gió phía đông.
Câu hỏi thường gặp
Gió mùa mùa hạ ở Việt Nam thổi từ tháng nào đến tháng nào?
Gió mùa mùa hạ hoạt động khoảng từ tháng 5 đến tháng 10, thời gian có thể lệch chút ít giữa các vùng và các năm.
Vì sao miền Bắc có gió mùa mùa hạ hướng đông nam?
Do ảnh hưởng của vùng áp thấp phía bắc và vị trí địa hình, gió tây nam từ phía nam bị lệch hướng khi ra miền Bắc, trở thành gió đông nam.
Gió mùa mùa hạ khác gió mùa mùa đông ở điểm nào?
Gió mùa mùa hạ có hướng tây nam (miền Bắc đông nam), nóng ẩm, mưa nhiều. Gió mùa mùa đông có hướng đông bắc, lạnh và khô hơn.
Gió phơn (gió Lào) có phải gió mùa mùa hạ không?
Gió Lào là hệ quả của gió mùa tây nam khi vượt núi Trường Sơn, bị biến tính thành khô nóng ở sườn đón gió phía đông.