Trả lời nhanh
Dung dịch làm quỳ tím chuyển sang màu xanh là dung dịch có tính bazơ (pH lớn hơn 7). Trong đề thường gặp, chất đúng là NaOH (cùng KOH, Ba(OH)2), ngoài ra còn amin no như CH3NH2, amoniac NH3, lysin và muối của axit yếu với bazơ mạnh như Na2CO3.
Quỳ tím đổi màu theo nguyên tắc nào?
Quỳ tím là chất chỉ thị màu. Màu của nó phụ thuộc vào môi trường dung dịch:
- Môi trường axit (pH nhỏ hơn 7): quỳ tím hóa đỏ.
- Môi trường bazơ (pH lớn hơn 7): quỳ tím hóa xanh.
- Môi trường trung tính (pH bằng 7): quỳ tím không đổi màu, vẫn tím.
Vì vậy muốn trả lời đúng, em chỉ cần xác định dung dịch của chất đó có bazơ hay không.
Các nhóm chất làm xanh quỳ tím
| Nhóm | Ví dụ | Vì sao |
|---|---|---|
| Bazơ tan (kiềm) | NaOH, KOH, Ba(OH)2, Ca(OH)2 | Điện li hoàn toàn ra OH–. |
| Amoniac và amin no, mạch hở | NH3, CH3NH2, C2H5NH2 | Nguyên tử N còn cặp electron nhận H+ của nước, tạo OH–. |
| Amino axit có số nhóm NH2 nhiều hơn COOH | Lysin | Có hai nhóm NH2 và một nhóm COOH nên dung dịch có tính bazơ. |
| Muối của axit yếu và bazơ mạnh | Na2CO3, CH3COONa | Anion bị thủy phân tạo OH–. |
Chất không làm xanh quỳ tím
- Làm quỳ hóa đỏ: axit như HCl, H2SO4, CH3COOH, axit glutamic (có hai nhóm COOH, một nhóm NH2).
- Không đổi màu: glyxin, alanin (số nhóm NH2 bằng COOH), muối NaCl, KNO3, glucozơ, saccarozơ, anilin (bazơ rất yếu, không đủ làm đổi màu quỳ).
Anilin hay bị nhầm vì có nhóm NH2. Nhưng cặp electron của N bị liên hợp với vòng benzen nên tính bazơ quá yếu, dung dịch anilin không làm xanh quỳ tím.
Cách làm bài trắc nghiệm
- Gạch trước các axit (HCl, H2SO4, axit hữu cơ).
- Gạch các chất trung tính: muối của axit mạnh với bazơ mạnh, đường, glyxin, alanin, anilin.
- Trong số còn lại, chọn kiềm, amin no, amoniac, lysin hoặc muối có tính bazơ.
Nếu đề cho NaOH trong các phương án thì NaOH là đáp án chắc chắn, vì là bazơ mạnh tan hoàn toàn.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm anilin làm xanh quỳ tím.
- Nhầm mọi amino axit đều không đổi màu quỳ. Chỉ khi số nhóm NH2 bằng số nhóm COOH mới không đổi màu.
- Quên rằng dung dịch Na2CO3 có tính bazơ do thủy phân: CO32- + H2O ⇌ HCO3– + OH–.
- Nhầm kết tủa Cu(OH)2, Fe(OH)3 làm xanh quỳ. Bazơ không tan không tạo dung dịch nên không đổi màu quỳ.
Luyện tập
- Câu 1. Dung dịch etylamin có làm xanh quỳ tím không? Đáp án: có, vì là amin no có tính bazơ.
- Câu 2. Dung dịch glyxin làm quỳ tím đổi màu thế nào? Đáp án: không đổi màu, vì số nhóm NH2 bằng số nhóm COOH.
- Câu 3. Vì sao dung dịch CH3COONa làm xanh quỳ tím? Đáp án: do ion CH3COO– thủy phân tạo OH–.
Câu hỏi thường gặp
Dung dịch chất nào làm xanh quỳ tím?
Dung dịch có tính bazơ như NaOH, KOH, Ba(OH)2, amin no, amoniac, lysin và một số muối thủy phân cho môi trường bazơ như Na2CO3.
Anilin có làm xanh quỳ tím không?
Không. Anilin có tính bazơ rất yếu do cặp electron của nitơ liên hợp với vòng benzen nên không làm đổi màu quỳ tím.
Glyxin làm quỳ tím đổi màu thế nào?
Glyxin có một nhóm NH2 và một nhóm COOH nên dung dịch gần trung tính, quỳ tím không đổi màu.