Trả lời nhanh
Ở phần lãnh thổ phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra), thành phần loài động, thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế. Do có mùa đông lạnh, ở đây còn có thêm nhiều loài cận nhiệt đới và ôn đới. Còn phần lãnh thổ phía Nam, thiên nhiên mang sắc thái cận xích đạo gió mùa nên xuất hiện nhiều loài xích đạo và cận xích đạo.
Phần lãnh thổ phía Bắc ở đâu?
Theo sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Bắc – Nam, nước ta chia thành hai phần lớn với ranh giới là dãy Bạch Mã. Phần lãnh thổ phía Bắc gồm miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ, Tây Bắc, đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, tức từ dãy Bạch Mã trở ra.
Vì sao nhiệt đới chiếm ưu thế?
- Việt Nam nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến nên nền nhiệt cao, nhận lượng bức xạ Mặt Trời lớn.
- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa là nền chung khiến phần lớn thực vật, động vật thuộc nhóm nhiệt đới.
- Cảnh quan tiêu biểu là đới rừng nhiệt đới gió mùa, trong đó cây họ Dầu, Đậu, Xoan… phát triển.
Vì sao còn có loài cận nhiệt và ôn đới?
Phía Bắc chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, mùa đông có từ 2 đến 3 tháng nhiệt độ trung bình dưới 18°C. Khí hậu có mùa đông lạnh tạo điều kiện để các loài cận nhiệt, ôn đới di cư xuống hoặc sinh trưởng, nhất là ở miền núi cao.
Một số biểu hiện: thực vật cận nhiệt như dẻ, re, các loài họ Long não; cây ôn đới ở vùng núi cao như sa mu, pơ mu, thông; các loài chim, thú di cư từ phương Bắc xuống trú đông.
Bảng so sánh hai phần lãnh thổ
| Tiêu chí | Phía Bắc (từ Bạch Mã trở ra) | Phía Nam (từ Bạch Mã trở vào) |
|---|---|---|
| Khí hậu | Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh | Cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm |
| Thành phần loài ưu thế | Nhiệt đới, xen cận nhiệt và ôn đới | Xích đạo, cận xích đạo |
| Cảnh quan tiêu biểu | Đới rừng nhiệt đới gió mùa | Rừng cận xích đạo gió mùa |
| Số mùa | Có mùa đông lạnh rõ rệt | Hai mùa: mưa và khô |
Mẹo làm bài trắc nghiệm
Khi gặp câu có từ “phía Bắc”, hãy nhớ ba chữ nhiệt đới – lạnh – ôn đới: nền nhiệt đới nhưng có mùa đông lạnh nên có thêm loài cận nhiệt, ôn đới. Với từ “phía Nam”, nhớ chữ xích đạo. Nếu một phương án chỉ ghi “loài ôn đới chiếm ưu thế”, hãy loại ngay vì ôn đới chỉ xuất hiện ở núi cao hoặc theo mùa chứ không chiếm ưu thế.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng phía Bắc chủ yếu là loài ôn đới vì có mùa đông lạnh.
- Nhầm đặc điểm phía Nam (xích đạo, cận xích đạo) sang phía Bắc.
- Quên rằng nền chung vẫn là nhiệt đới, lạnh chỉ là yếu tố bổ sung.
Luyện tập
- Câu 1. Ranh giới phân chia thiên nhiên hai phần Bắc – Nam là dãy núi nào? Đáp án: dãy Bạch Mã.
- Câu 2. Nguyên nhân chính khiến phía Bắc có thêm loài cận nhiệt, ôn đới? Đáp án: do có mùa đông lạnh và ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc.
- Câu 3. Thành phần loài xích đạo, cận xích đạo thường gặp ở phần lãnh thổ nào? Đáp án: phần lãnh thổ phía Nam.
Câu hỏi thường gặp
Thành phần loài chiếm ưu thế ở phần lãnh thổ phía Bắc nước ta là gì?
Là các loài nhiệt đới. Ngoài ra còn có nhiều loài cận nhiệt đới và ôn đới nhờ mùa đông lạnh.
Ranh giới phần lãnh thổ phía Bắc và phía Nam là gì?
Dãy Bạch Mã. Từ dãy Bạch Mã trở ra là phần lãnh thổ phía Bắc.
Phần lãnh thổ phía Nam có thành phần loài ưu thế nào?
Phía Nam có thành phần loài xích đạo và cận xích đạo, do khí hậu cận xích đạo gió mùa nóng quanh năm.