Trả lời nhanh
Đồng bằng Lưỡng Hà nằm ở phần giữa của khu vực Tây Nam Á, kẹp giữa sơn nguyên Iran ở phía đông (đông bắc) và sơn nguyên Ả Rập ở phía tây nam. Đồng bằng do hai sông Ti-grơ và Ơ-phrát bồi đắp, chạy từ sơn nguyên Thổ Nhĩ Kỳ ở phía bắc xuống vịnh Péc-xích ở phía đông nam. Phần lớn đồng bằng thuộc lãnh thổ Y-rắc (Iraq) ngày nay.
Vị trí của đồng bằng Lưỡng Hà trên bản đồ Tây Nam Á
Khi nhìn lược đồ tự nhiên Tây Nam Á, em hãy tìm một dải đất thấp, màu xanh lục, nằm xen giữa hai vùng cao màu vàng – nâu. Đó chính là đồng bằng Lưỡng Hà.
- Phía bắc – tây bắc: sơn nguyên Thổ Nhĩ Kỳ, nơi hai con sông bắt nguồn.
- Phía đông – đông bắc: sơn nguyên Iran và các dãy núi cao (như dãy Da-grốt).
- Phía tây – tây nam: sơn nguyên Ả Rập rộng lớn, phần nhiều là hoang mạc và bán hoang mạc.
- Phía đông nam: đồng bằng mở ra vịnh Péc-xích.
Vì sao gọi là “Lưỡng Hà”?
“Lưỡng Hà” nghĩa là “hai con sông”. Đồng bằng nằm giữa sông Ti-grơ và sông Ơ-phrát. Cả hai sông đều chảy từ vùng núi phía bắc xuống phía đông nam rồi đổ vào vịnh Péc-xích.
Hằng năm, nước sông mang theo phù sa bồi đắp nên một đồng bằng thấp, bằng phẳng và khá màu mỡ. Vì thế đây là nơi tập trung dân cư và sản xuất nông nghiệp giữa một khu vực vốn khô hạn.
Đồng bằng Lưỡng Hà thuộc những quốc gia nào?
Phần lớn diện tích đồng bằng thuộc Y-rắc. Thượng nguồn và một phần nhỏ của hệ thống sông trải qua lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ và Xi-ri; vùng cửa sông gần vịnh Péc-xích tiếp giáp Cô-oét và I-ran. Nếu đề chỉ hỏi “chủ yếu thuộc nước nào”, em trả lời là Y-rắc.
Ý nghĩa của vị trí này
- Nông nghiệp: có nước và phù sa nên trồng lúa mì, chà là, bông… ngay giữa vùng khí hậu khô.
- Lịch sử: là cái nôi của nền văn minh cổ đại Lưỡng Hà (người Xu-me, Ba-bi-lon…), một trong những trung tâm văn minh sớm nhất của nhân loại.
- Kinh tế hiện đại: gần vịnh Péc-xích – nơi có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới – nên khu vực này rất quan trọng về năng lượng.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ câu: “Hai núi kẹp một đồng bằng, hai sông chảy xuống vịnh”. Hai vùng cao là sơn nguyên Iran và sơn nguyên Ả Rập; đồng bằng nằm ở giữa; hai sông là Ti-grơ và Ơ-phrát; vịnh là Péc-xích.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm đồng bằng Lưỡng Hà ở Nam Á hoặc Bắc Phi. Đồng bằng này ở Tây Nam Á; đồng bằng gắn với sông Nin mới ở Bắc Phi (Ai Cập).
- Nhầm với sơn nguyên Ả Rập. Sơn nguyên Ả Rập là vùng cao nằm phía tây nam, không phải đồng bằng.
- Viết đồng bằng “nằm ở phía bắc” khu vực. Phía bắc là sơn nguyên Thổ Nhĩ Kỳ; đồng bằng nằm ở giữa.
Luyện tập
Câu 1. Hai con sông nào bồi đắp nên đồng bằng Lưỡng Hà?
Đáp án: sông Ti-grơ và sông Ơ-phrát.
Câu 2. Đồng bằng Lưỡng Hà nằm giữa hai sơn nguyên nào?
Đáp án: sơn nguyên Iran (phía đông) và sơn nguyên Ả Rập (phía tây nam).
Câu 3. Đồng bằng đổ ra biển (vịnh) nào?
Đáp án: vịnh Péc-xích.
Câu hỏi thường gặp
Đồng bằng Lưỡng Hà nằm ở khu vực nào của châu Á?
Đồng bằng Lưỡng Hà nằm ở khu vực Tây Nam Á, ở phần giữa khu vực, chủ yếu thuộc lãnh thổ Y-rắc ngày nay.
Đồng bằng Lưỡng Hà nằm giữa những sông nào?
Đồng bằng nằm giữa sông Ti-grơ và sông Ơ-phrát, hai sông này bồi đắp phù sa tạo nên đồng bằng.
Đồng bằng Lưỡng Hà nằm giữa những sơn nguyên nào?
Đồng bằng nằm giữa sơn nguyên Iran ở phía đông và sơn nguyên Ả Rập ở phía tây nam.
Vì sao đồng bằng Lưỡng Hà quan trọng?
Đây là vùng đất có phù sa màu mỡ, thuận lợi cho nông nghiệp ở khu vực khô hạn, là cái nôi của văn minh Lưỡng Hà cổ đại và gần vùng dầu mỏ vịnh Péc-xích.