Trả lời nhanh
Đáp án là nhận định đi ngược với các đặc điểm sau: biển Đông là biển rộng, tương đối kín, mang tính nhiệt đới gió mùa; nước ấm, độ muối 30–33‰; thủy triều phức tạp; thềm lục địa rộng ở Bắc Bộ và Nam Bộ, hẹp và sâu ở miền Trung; tài nguyên khoáng sản và sinh vật phong phú. Ví dụ, câu nói “thềm lục địa miền Trung rộng và nông” là sai.
Cách làm câu “không đúng”
Đề gốc thường cho 4 nhận định, trong đó 3 nhận định đúng và 1 nhận định sai. Vì vậy em đừng tìm câu “hay nhất”, mà hãy tìm câu mâu thuẫn với kiến thức đã học. Câu sai thường đảo ngược một từ khoá: rộng thành hẹp, nóng thành lạnh, nghèo thành giàu.
Các bước làm nhanh:
- Gạch chân từ khoá của từng phương án (vị trí, nhiệt độ, độ muối, thềm lục địa, tài nguyên…).
- Đối chiếu từng từ khoá với bảng đặc điểm đúng bên dưới.
- Chọn phương án có từ khoá bị đảo ngược hoặc có số liệu sai.
Những đặc điểm ĐÚNG về thiên nhiên vùng biển và thềm lục địa
| Nội dung | Đặc điểm đúng |
|---|---|
| Vị trí, quy mô | Biển Đông là biển rộng, tương đối kín, nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa. Vùng biển Việt Nam rộng khoảng 1 triệu km², bờ biển dài khoảng 3260 km, có hơn 3000 đảo lớn nhỏ. |
| Khí hậu biển | Chịu ảnh hưởng gió mùa nhưng điều hòa hơn đất liền: biên độ nhiệt năm nhỏ, mưa ít hơn trên đất liền. Gió trên biển mạnh hơn, nhất là mùa đông. |
| Nước biển | Nhiệt độ nước tầng mặt cao (trung bình năm trên 23°C), độ muối trung bình khoảng 30–33‰. Hướng dòng biển đổi theo mùa gió. |
| Thủy triều | Có nhiều chế độ: nhật triều, bán nhật triều và hỗn hợp, nên không đồng nhất giữa các vùng. |
| Thềm lục địa | Mở rộng ở Bắc Bộ và Nam Bộ, thu hẹp và dốc, sâu ở miền Trung. |
| Hệ sinh thái ven bờ | Đa dạng: rừng ngập mặn, rạn san hô, đầm phá, vũng vịnh nước sâu, bãi triều. |
| Tài nguyên | Dầu khí (các bể Cửu Long, Nam Côn Sơn…), sa khoáng titan, cát thủy tinh, muối biển, hải sản phong phú, tiềm năng du lịch và giao thông biển. |
| Thiên tai | Bão, sạt lở bờ biển, nước biển dâng, cát bay, cát chảy lấn đồng ruộng. |
Các nhận định SAI hay gặp (dùng làm đáp án nhiễu)
Bảng này do mình tổng hợp từ lỗi thường gặp, không phải bốn phương án của một đề cụ thể. Em có thể dùng nó để nhận ra câu sai nhanh hơn.
- “Thềm lục địa miền Trung rộng, thoải.” Sai, vì miền Trung có thềm lục địa hẹp, sâu và dốc.
- “Biển Đông là biển hở, không chịu ảnh hưởng của gió mùa.” Sai, vì biển Đông tương đối kín và mang đậm tính chất nhiệt đới gió mùa.
- “Nước biển lạnh, biên độ nhiệt năm lớn.” Sai, vì nhiệt độ nước biển cao và biên độ nhiệt nhỏ.
- “Thủy triều chỉ có một chế độ duy nhất trên cả vùng biển.” Sai, vì có nhật triều, bán nhật triều và hỗn hợp.
- “Tài nguyên khoáng sản và sinh vật biển nghèo nàn.” Sai, vì biển nước ta giàu dầu khí, titan, muối, hải sản.
- “Dòng biển không đổi hướng theo mùa.” Sai, vì hướng dòng biển thay đổi theo mùa gió.
Mẹo nhớ
Em nhớ cụm “nóng – mặn vừa – triều phức tạp – thềm Bắc Nam rộng, giữa hẹp“. Thềm lục địa có hình dạng liên quan đến địa hình đất liền: đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ thấp, rộng nên thềm lục địa rộng. Miền Trung có núi lan sát biển nên thềm hẹp và sâu.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “thềm lục địa” với “vùng biển”. Thềm lục địa là phần đáy biển kéo dài từ đất liền ra, còn vùng biển gồm cả mặt nước và vùng trời phía trên.
- Nhớ số liệu độ muối thành 10–20‰. Đây là độ muối nước lợ, không phải nước biển.
- Cho rằng biển điều hòa nên không có thiên tai. Thực tế biển vẫn chịu bão và nước biển dâng.
Luyện tập
- Nhận định “Nhiệt độ nước biển tầng mặt của biển Đông thấp, dưới 15°C quanh năm” đúng hay sai? Đáp án: Sai, vì nước biển nước ta ấm, trung bình năm trên 23°C.
- Vì sao thềm lục địa Nam Bộ có tiềm năng dầu khí lớn? Đáp án: Thềm lục địa ở đây rộng, có các bể trầm tích dày như Cửu Long và Nam Côn Sơn, thuận lợi cho việc tích tụ dầu khí.
- Nêu hai biểu hiện cho thấy khí hậu biển điều hòa hơn đất liền. Đáp án: Biên độ nhiệt năm nhỏ hơn; lượng mưa trên biển thường ít hơn trên đất liền.
Nếu đề của em có bốn phương án cụ thể, hãy đối chiếu từng phương án với hai bảng trên. Phương án nào trái với bảng “đặc điểm đúng” chính là đáp án cần chọn.
Câu hỏi thường gặp
Thềm lục địa nước ta có đặc điểm gì nổi bật?
Thềm lục địa mở rộng ở Bắc Bộ và Nam Bộ, thu hẹp và sâu ở miền Trung. Hình dạng thềm phản ánh địa hình đất liền kề bên.
Độ muối trung bình của nước biển Việt Nam là bao nhiêu?
Khoảng 30–33‰. Con số này cao hơn nhiều so với nước lợ ở cửa sông.
Khí hậu vùng biển khác đất liền như thế nào?
Khí hậu biển điều hòa hơn: biên độ nhiệt năm nhỏ, mưa ít hơn đất liền và gió mạnh hơn, nhất là vào mùa đông.
Vì sao thủy triều ở các vùng biển nước ta không giống nhau?
Do hình dạng bờ biển và độ sâu khác nhau, nên có cả nhật triều, bán nhật triều và hỗn hợp tuỳ từng vùng.