Trả lời nhanh
Địa hình nước ta thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Vùng núi cao nhất nằm ở phía tây và tây bắc (dãy Hoàng Liên Sơn), còn đồng bằng, thềm lục địa nằm ở phía đông và đông nam. Vì vậy câu nói “thấp dần từ Đông Nam xuống Tây Bắc” là sai, vì nó đảo ngược hướng nghiêng thực tế.
Hiểu đúng câu hỏi
Cụm từ “thấp dần từ Đông Nam xuống Tây Bắc” thường xuất hiện khi đề bài cho sẵn một nhận định để em đánh giá đúng hay sai. Chỗ dễ nhầm là hai vế bị đảo chỗ. Nói “thấp dần từ A xuống B” nghĩa là A cao, B thấp.
Với Việt Nam, điểm cao nằm ở Tây Bắc, điểm thấp nằm ở Đông Nam. Cách nói đúng là: địa hình nước ta thấp dần từ tây bắc xuống đông nam. Cách nói tương đương: cao ở phía tây và tây bắc, thấp dần về phía đông và đông nam.
Dẫn chứng cho hướng nghiêng Tây Bắc – Đông Nam
- Ở phía Tây Bắc: Hoàng Liên Sơn có đỉnh Fansipan cao 3143 m, được gọi là “nóc nhà Đông Dương”. Đây là vùng núi cao, đồ sộ nhất cả nước.
- Ở phía Đông Nam: đồng bằng sông Hồng nằm thấp, bằng phẳng, rồi mở ra vịnh Bắc Bộ. Ở phía nam là đồng bằng sông Cửu Long, địa hình rất thấp.
- Sông ngòi: nhiều sông lớn ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ chảy theo hướng tây bắc – đông nam, như sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả. Nước chảy từ nơi cao đến nơi thấp, nên hướng sông cho biết hướng dốc của địa hình.
- Cấu trúc theo bậc: từ nội địa ra biển, địa hình thường theo thứ tự núi cao, rồi đồi núi thấp, rồi đồng bằng, rồi thềm lục địa.
Vì sao có hướng nghiêng này?
Lãnh thổ Việt Nam chịu tác động của quá trình vận động nâng lên ở phía tây trong giai đoạn Tân kiến tạo. Quá trình này làm địa hình trẻ lại, nâng mạnh vùng núi phía tây và tây bắc. Phần phía đông bị hạ thấp tương đối, nhận phù sa sông bồi tụ thành đồng bằng và tiếp giáp biển Đông.
Thêm vào đó, đồi núi chiếm khoảng 3/4 diện tích lãnh thổ, trong đó núi thấp dưới 1000 m chiếm tỉ lệ lớn. Núi cao trên 2000 m chỉ chiếm phần rất nhỏ và tập trung chủ yếu ở phía tây bắc.
Đừng nhầm với hướng núi
Đây là lỗi sai rất hay gặp. Có hai khái niệm khác nhau:
| Khái niệm | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hướng nghiêng của địa hình | Địa hình cao ở đâu, thấp dần về đâu | Thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam |
| Hướng của các dãy núi | Đường kéo dài của dãy núi | Hướng tây bắc – đông nam (Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn Bắc) và hướng vòng cung (vùng núi Đông Bắc, Trường Sơn Nam) |
Mẹo nhớ: “Cao Tây, thấp Đông, sông chảy ra biển”. Chỉ cần nhớ biển Đông nằm ở phía đông, nước chảy về đó thì địa hình phải thấp dần về phía đó.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc ngược “từ… xuống…” nên chọn nhầm hướng.
- Lẫn hướng nghiêng với hướng núi, rồi cho rằng núi vòng cung làm địa hình thấp dần theo hướng khác.
- Quên rằng ở vùng Tây Nguyên, địa hình có dạng cao nguyên xếp tầng. Đây là đặc điểm riêng của khu vực, không phủ nhận hướng nghiêng chung của cả nước.
Luyện tập
- Đúng hay sai: “Sông Hồng chảy theo hướng tây bắc – đông nam, phù hợp với hướng nghiêng chung của địa hình.”
Đáp án: Đúng. Sông chảy từ vùng núi cao phía tây bắc về đồng bằng và biển ở đông nam. - Điền khuyết: “Địa hình nước ta cao ở phía ……… và thấp dần về phía ……….”
Đáp án: tây và tây bắc; đông và đông nam. - Sửa câu sai: “Địa hình nước ta thấp dần từ Đông Nam xuống Tây Bắc.”
Đáp án: sửa thành “thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam”.
Câu hỏi thường gặp
Địa hình nước ta thấp dần từ đâu đến đâu?
Địa hình nước ta thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, thể hiện rõ ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, với núi cao ở phía tây và đồng bằng, biển ở phía đông.
Nói địa hình thấp dần từ Đông Nam xuống Tây Bắc có đúng không?
Không đúng. Đó là cách nói ngược. Đỉnh cao như Fansipan nằm ở Tây Bắc, còn đồng bằng sông Hồng và vịnh Bắc Bộ nằm ở phía đông nam.
Hướng nghiêng địa hình khác hướng núi như thế nào?
Hướng nghiêng cho biết địa hình thấp dần về đâu. Hướng núi là hướng kéo dài của các dãy núi, gồm tây bắc – đông nam và vòng cung.
Sông ngòi nước ta thể hiện hướng nghiêng địa hình ra sao?
Nhiều sông lớn như sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả chảy theo hướng tây bắc – đông nam, từ vùng núi cao ra đồng bằng và biển.