Dãy nào sau đây chỉ gồm các polime tổng hợp? Cách chọn

Trả lời nhanh

Dãy đúng là dãy mà mọi chất đều do con người điều chế từ monome bằng phản ứng trùng hợp hoặc trùng ngưng, ví dụ: polipropilen, polietilen, poli(vinyl clorua), nilon-6,6. Chỉ cần dãy có một chất thiên nhiên (tinh bột, xenlulozơ, protein, tơ tằm, bông, len, cao su thiên nhiên) hoặc bán tổng hợp (tơ visco, tơ axetat) thì dãy đó bị loại.

Đề bài thường gặp và cách hiểu

Câu hỏi có dạng: «Dãy nào sau đây chỉ gồm các polime tổng hợp?», trong đó một chất luôn xuất hiện là polipropilen (PP), kèm vài chất khác ở mỗi phương án. Đây là câu nhận biết, không cần tính toán. Em chỉ cần xếp từng chất vào đúng nhóm rồi loại phương án có «chất lạ».

Lưu ý: bản lưu của đề gốc không còn nên trang này không chép lại 4 phương án cụ thể. Em hãy áp dụng phương pháp dưới đây cho đề của mình, các ví dụ bên dưới là ví dụ do thầy tự đặt.

Ba nhóm polime cần phân biệt

Nhóm	Nguồn gốc	Đại diện thường gặp
Thiên nhiên	Có sẵn trong tự nhiên	Tinh bột, xenlulozơ, protein, tơ tằm, bông, len, cao su thiên nhiên
Bán tổng hợp (nhân tạo)	Chế hoá một phần polime thiên nhiên	Tơ visco, tơ xenlulozơ axetat
Tổng hợp	Trùng hợp / trùng ngưng từ monome	PE, PP, PVC, PS, PMMA, teflon, tơ nilon-6,6, tơ capron, tơ nitron (olon), tơ lapsan, cao su buna, buna-S, buna-N, nhựa PPF

Polipropilen thuộc nhóm nào?

Polipropilen được điều chế bằng phản ứng trùng hợp propilen nên là polime tổng hợp:

n CH₂=CH–CH₃ → (–CH₂–CH(CH₃)–)_n (điều kiện: xúc tác, nhiệt độ, áp suất).

Vì vậy PP luôn «an toàn». Việc quyết định phương án đúng nằm ở các chất còn lại trong dãy.

Cách làm nhanh: loại trừ theo từ khoá

Gặp tinh bột, xenlulozơ, protein, tơ tằm, len, bông, cao su thiên nhiên → thiên nhiên → loại.
Gặp tơ visco, tơ axetat → bán tổng hợp (nhân tạo) → loại, vì xuất phát từ xenlulozơ.
Các chất còn lại có tên «poli…», «nilon», «teflon», «buna», «lapsan», «nitron», «capron» → tổng hợp.

Mẹo nhớ: chất nào có nguồn từ cây cối, con tằm, con cừu, cây cao su thì là thiên nhiên; chất nào sinh ra từ nhà máy hoá chất bằng monome như etilen, vinyl clorua, caprolactam thì là tổng hợp.

Ví dụ minh hoạ (thầy tự đặt)

Dãy chất	Kết luận	Lý do
Polipropilen, polietilen, poli(vinyl clorua), nilon-6,6	Đúng	Cả bốn đều do trùng hợp hoặc trùng ngưng
Polipropilen, xenlulozơ, PVC	Sai	Xenlulozơ là polime thiên nhiên
Polipropilen, tơ visco, tơ capron	Sai	Tơ visco là tơ bán tổng hợp
Polipropilen, tơ tằm, cao su buna	Sai	Tơ tằm là protein thiên nhiên

Lỗi sai thường gặp

Nhầm tơ visco, tơ axetat là tổng hợp. Hai loại này làm từ xenlulozơ nên gọi là tơ nhân tạo (bán tổng hợp).
Nhầm cao su buna với cao su thiên nhiên. Cao su buna, buna-S, buna-N và cao su isopren điều chế trong công nghiệp là tổng hợp; chỉ cao su lấy từ mủ cây cao su mới là thiên nhiên.
Nhầm tơ nilon-6 với tơ thiên nhiên vì nghe giống «tơ tằm». Nilon-6 (tơ capron) điều chế bằng trùng hợp caprolactam nên là tổng hợp.
Nghĩ polime tổng hợp chỉ do trùng hợp. Nilon-6,6, tơ lapsan, nhựa PPF điều chế bằng trùng ngưng, vẫn là tổng hợp.

Bài luyện tập

Câu 1. Dãy gồm polietilen, polistiren, teflon, nilon-7 có chỉ gồm polime tổng hợp không?

Đáp án: Có. Cả bốn đều điều chế từ monome (etilen, stiren, tetrafloetilen, axit 7-aminoheptanoic).

Câu 2. Dãy gồm PVC, tơ axetat, cao su buna-N có chỉ gồm polime tổng hợp không?

Đáp án: Không. Tơ axetat là tơ bán tổng hợp (từ xenlulozơ).

Câu 3. Dãy nào chỉ gồm polime thiên nhiên: (a) tinh bột, xenlulozơ, protein; (b) tinh bột, PVC, len?

Đáp án: Dãy (a). Dãy (b) có PVC là polime tổng hợp.

Ghi nhớ

Với câu «dãy nào chỉ gồm polime tổng hợp», em gạch ngay các chất thiên nhiên và bán tổng hợp. Phương án còn lại, nơi mọi chất đều từ monome, chính là đáp án.

Câu hỏi thường gặp

Polipropilen là polime tổng hợp hay thiên nhiên?

Polipropilen là polime tổng hợp, điều chế bằng phản ứng trùng hợp propilen CH2=CH–CH3 với xúc tác, nhiệt độ và áp suất thích hợp.

Tơ visco có phải polime tổng hợp không?

Không. Tơ visco làm từ xenlulozơ nên là tơ bán tổng hợp (nhân tạo), không thuộc nhóm polime tổng hợp.

Cao su buna thuộc loại polime nào?

Cao su buna được điều chế từ buta-1,3-đien bằng trùng hợp nên là polime tổng hợp, khác với cao su thiên nhiên lấy từ mủ cây cao su.

Nilon-6,6 điều chế bằng phản ứng nào?

Nilon-6,6 điều chế bằng trùng ngưng hexametylenđiamin với axit ađipic, là polime tổng hợp.