Trả lời nhanh
Đất feralit ở nước ta có đặc điểm nổi bật là chua, nghèo mùn, nhiều sét và có màu đỏ vàng. Màu đỏ vàng do oxit sắt (Fe2O3) và oxit nhôm (Al2O3) tích tụ. Nguyên nhân là khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều làm rửa trôi các chất bazơ dễ tan (Ca2+, Mg2+, K+) ở vùng đồi núi thấp.
Đất feralit là loại đất gì?
Feralit là loại đất hình thành trong điều kiện nhiệt đới ẩm gió mùa, tập trung ở vùng đồi núi thấp. Đây là nhóm đất chiếm diện tích lớn nhất cả nước, khoảng 65% diện tích đất tự nhiên.
Tên “feralit” ghép từ fe (sắt) và al (nhôm), gợi ngay hai nguyên tố làm nên màu sắc đặc trưng của loại đất này.
Vì sao đất feralit chua, nghèo mùn, màu đỏ vàng?
Bạn nên nhớ theo chuỗi nguyên nhân – kết quả sau:
- Nhiệt độ cao, mưa nhiều: đá mẹ bị phong hoá mạnh, tầng vỏ phong hoá dày.
- Mưa lớn tập trung theo mùa: nước cuốn trôi các chất bazơ dễ tan, đất mất dần Ca, Mg, K nên chua (nhiều ion H+, Al3+).
- Còn lại oxit sắt, oxit nhôm: chúng tích tụ lại, nhuộm đất thành màu đỏ vàng.
- Chất hữu cơ phân giải nhanh trong nền nhiệt cao, lại bị rửa trôi, nên lớp mùn nghèo.
- Silic tan bị cuốn đi, phần còn lại giàu hạt mịn nên đất nhiều sét, dễ bí chặt khi khô, dính khi ướt.
Bảng tóm tắt đặc điểm đất feralit
| Tiêu chí | Đặc điểm |
|---|---|
| Phân bố | Đồi núi thấp, chiếm khoảng 65% diện tích đất tự nhiên |
| Màu sắc | Đỏ vàng (do Fe, Al tích tụ) |
| Tính chất | Chua, nghèo mùn, nhiều sét |
| Đá mẹ | Quyết định độ phì: feralit trên đá badan (đất đỏ badan) tốt hơn hẳn feralit trên đá axit như granit, đá phiến |
| Sử dụng | Trồng rừng, cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su, chè…), cây ăn quả |
Loại trừ các nhận định hay gặp trong đề
- “Nhiều mùn, màu đen, tơi xốp”: sai, đó là đặc điểm của đất phù sa sông, đất đen giàu mùn, không phải feralit.
- “Giàu bazơ, trung tính hoặc kiềm”: sai, feralit bị rửa trôi bazơ nên chua.
- “Nhiễm mặn, nhiễm phèn”: sai, đó là đất mặn, đất phèn ở vùng ven biển và đồng bằng.
- “Hình thành ở vùng núi cao trên 2000 m, nhiều mùn thô”: sai, đó là đất mùn núi cao.
Nếu đề có phương án chứa các cụm “chua”, “nghèo mùn”, “nhiều sét”, “đỏ vàng” thì chọn phương án đó.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ câu: “Feralit – Chua, Cằn, Sét, Sắc đỏ vàng”. Chữ “cằn” nhắc bạn đất nghèo mùn. Khi gặp đá badan, nhớ thêm ngoại lệ: đất đỏ badan giàu dinh dưỡng, tơi xốp hơn, phân bố nhiều ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “đỏ vàng” với “giàu dinh dưỡng”. Màu đỏ vàng chỉ cho biết đất có nhiều Fe, Al, không nói đất màu mỡ.
- Nhầm feralit với đất phù sa vì cùng được dùng trong nông nghiệp.
- Quên rằng đất feralit đồi núi thấp, không phải đất của đồng bằng.
Bài luyện tập
Câu 1. Nguyên nhân chính làm đất feralit có màu đỏ vàng là:
A. nhiều mùn thực vật; B. tích tụ oxit sắt và oxit nhôm; C. nhiễm phèn; D. có nhiều muối khoáng.
Đáp án: B. Các chất bazơ bị rửa trôi, Fe2O3 và Al2O3 còn lại tích tụ.
Câu 2. Vì sao đất feralit thường chua?
Gợi ý đáp án: mưa nhiều trong nền nhiệt cao làm rửa trôi Ca2+, Mg2+, K+; đất còn lại nhiều ion H+, Al3+ nên có tính axit.
Câu 3. Nêu một biện pháp cải tạo đất feralit ở đồi núi.
Gợi ý đáp án: trồng rừng, trồng cây phủ đất, làm ruộng bậc thang để chống xói mòn; bón vôi và phân hữu cơ để giảm chua, tăng mùn.
Câu hỏi thường gặp
Đất feralit chiếm bao nhiêu phần trăm diện tích nước ta?
Đất feralit ở đồi núi thấp chiếm khoảng 65% diện tích đất tự nhiên của nước ta, là nhóm đất có diện tích lớn nhất.
Vì sao đất feralit có màu đỏ vàng?
Do khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều làm rửa trôi các chất bazơ dễ tan, còn lại oxit sắt và oxit nhôm tích tụ nên đất có màu đỏ vàng.
Đất feralit trên đá badan có giống feralit trên các đá khác không?
Không. Đất đỏ badan giàu dinh dưỡng, tơi xốp, rất thích hợp cho cà phê, cao su, hồ tiêu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Feralit trên đá axit như granit thường nghèo dinh dưỡng hơn.
Đất feralit thích hợp trồng loại cây nào?
Đất feralit thích hợp để trồng rừng, cây công nghiệp lâu năm như cà phê, cao su, chè và nhiều cây ăn quả, nhưng cần chống xói mòn và cải tạo độ chua.