Trả lời nhanh
Dân cư châu Phi tập trung đông đúc ở vùng duyên hải, cực Bắc và cực Nam của lục địa. Đây là những nơi khí hậu ôn hoà hơn, có nước và đất tốt, giao thông biển thuận lợi. Ngược lại, các hoang mạc lớn và rừng xích đạo ẩm ướt ở trung tâm lại rất thưa dân.
Câu hỏi và phương án đúng
Câu hỏi thường gặp: “Dân cư châu Phi tập trung đông đúc ở…”. Phương án đúng là: vùng duyên hải, cực Bắc và cực Nam.
Lưu ý: nếu đề của bạn có các phương án khác, hãy chọn phương án nói về ven biển, vùng ven Địa Trung Hải, thung lũng sông Nin, vịnh Ghi-nê hoặc cao nguyên Đông Phi. Tuyệt đối không chọn phương án nhắc đến hoang mạc Xa-ha-ra, Ca-la-ha-ri, Na-míp hay lòng chảo Công-gô.
Vì sao dân cư tập trung ở những nơi này?
- Cực Bắc (ven Địa Trung Hải): khí hậu địa trung hải mát, có mưa mùa đông, thuận lợi trồng cây ăn quả, lúa mì, ô liu. Các nước như Ma-rốc, An-giê-ri, Tuy-ni-di, Ai Cập có nhiều đô thị lớn ở dải ven biển.
- Cực Nam: khí hậu cận nhiệt ôn hoà, đất đai màu mỡ, khoáng sản phong phú và kinh tế phát triển hơn, nên hút dân cư (đặc biệt ở Cộng hoà Nam Phi).
- Duyên hải: có mưa, đồng bằng ven biển, cảng biển và thương mại, nên nhiều thành phố lớn nằm gần biển, nhất là ven vịnh Ghi-nê.
- Thung lũng sông Nin và cao nguyên Đông Phi: có nước ngọt dồi dào hoặc khí hậu mát mẻ do độ cao, rất thuận lợi cho canh tác.
Những nơi dân cư thưa thớt
| Khu vực | Nguyên nhân thưa dân |
|---|---|
| Hoang mạc Xa-ha-ra | Cực kỳ khô hạn, thiếu nước, nắng nóng gay gắt |
| Hoang mạc Ca-la-ha-ri, Na-míp | Mưa rất ít, đất cằn, khó trồng trọt |
| Rừng rậm xích đạo (lòng chảo Công-gô) | Nóng ẩm quanh năm, rừng rậm khó khai thác, nhiều bệnh tật |
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ quy tắc: “Có nước, khí hậu dễ chịu, gần biển thì đông dân; khô cằn hoặc rừng rậm thì thưa dân.” Dân cư châu Phi bám vào “rìa” và các dải nước, còn “lõi” lục địa là hoang mạc và rừng nhiệt đới nên vắng người.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ châu Phi nóng nên đâu cũng thưa dân. Thực tế châu Phi có dân số lớn, tăng nhanh, nhưng phân bố rất chênh lệch.
- Nhầm vùng xích đạo với nơi đông dân. Rừng xích đạo ẩm ướt tuy nhiều mưa nhưng điều kiện sống khó khăn nên mật độ thấp hơn các vùng ven biển và thung lũng sông.
- Quên thung lũng sông Nin: dải đất hẹp ven sông này tập trung phần lớn dân Ai Cập, trong khi hoang mạc xung quanh gần như không có người.
Bài luyện tập
- Chọn đáp án đúng: Khu vực nào của châu Phi có mật độ dân số thấp nhất? A. Thung lũng sông Nin; B. Ven vịnh Ghi-nê; C. Hoang mạc Xa-ha-ra; D. Ven Địa Trung Hải.
Đáp án: C – vì hoang mạc khô hạn, thiếu nước nên rất ít người sinh sống. - Điền khuyết: Ở Ai Cập, dân cư tập trung chủ yếu dọc theo ………… và vùng châu thổ của nó.
Đáp án: sông Nin. - Giải thích: Vì sao vùng rừng xích đạo ở châu Phi dù mưa nhiều vẫn thưa dân hơn ven biển?
Gợi ý: rừng rậm, nóng ẩm quanh năm, đất dễ bị rửa trôi, giao thông khó khăn, nhiều dịch bệnh, kinh tế khó phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Dân cư châu Phi tập trung đông đúc ở đâu?
Chủ yếu ở vùng duyên hải, cực Bắc (ven Địa Trung Hải), cực Nam, thung lũng sông Nin, ven vịnh Ghi-nê và cao nguyên Đông Phi, nơi có khí hậu và nguồn nước thuận lợi.
Khu vực nào ở châu Phi thưa dân nhất?
Các hoang mạc như Xa-ha-ra, Ca-la-ha-ri, Na-míp và một phần vùng rừng xích đạo ở lòng chảo Công-gô có mật độ dân số rất thấp.
Vì sao dân cư châu Phi phân bố không đều?
Do khác biệt về khí hậu, nguồn nước, địa hình, đất đai và trình độ phát triển kinh tế giữa các vùng. Nơi thuận lợi thì đông dân, nơi khô hạn hoặc rừng rậm thì thưa dân.