Đặc điểm nào sau đây không phải là đặc điểm vị trí của châu Á?

Đề bài này thường xuất hiện với 4 phương án khác nhau tuỳ đề. Vì vậy, thay vì học thuộc một đáp án, em hãy nắm chắc “bộ đặc điểm đúng” của châu Á rồi loại trừ. Phần dưới sẽ giúp em làm được mọi biến thể của câu này.

Đặc điểm vị trí đúng của châu Á

• Vị trí bán cầu: phần lớn lãnh thổ nằm ở bán cầu Bắc và bán cầu Đông.
• Phạm vi theo vĩ độ: từ vùng cực Bắc (khoảng 77°44′B ở mũi Sê-liu-xkin) xuống gần xích đạo (cực Nam phần đất liền khoảng 1°16′B ở mũi Pi-ai). Một số đảo của Indonesia còn nằm qua xích đạo.
• Tiếp giáp đại dương: phía bắc là Bắc Băng Dương, phía đông là Thái Bình Dương, phía nam là Ấn Độ Dương.
• Tiếp giáp châu lục: phía tây giáp châu Âu (ranh giới là dãy U-ran, sông U-ran, biển Ca-xpi, dãy Cáp-ca, Biển Đen và các eo biển); phía tây nam gần châu Phi, hai châu nối nhau qua eo đất Xuy-ê.
• Kích thước: là châu lục có diện tích lớn nhất thế giới, khoảng 44 triệu km² (tính cả các đảo).
• Hệ quả: trải dài qua nhiều vĩ độ nên có đủ các đới khí hậu từ hàn đới, ôn đới đến nhiệt đới và xích đạo.

Bảng đối chiếu: mệnh đề đúng và mệnh đề sai

Các mệnh đề dưới đây do mình tự đặt để em luyện cách loại trừ, không phải phương án của một đề cụ thể.

Cách làm dạng câu “không phải là đặc điểm vị trí”

1. Gạch chân từ “không phải”. Đây là lỗi sai hay gặp nhất: học sinh chọn mệnh đề đúng vì đọc vội.
2. Kiểm tra từng phương án theo 4 tiêu chí: bán cầu – vĩ độ – tiếp giáp – kích thước.
3. Chú ý từ tuyệt đối như “hoàn toàn”, “chỉ”, “toàn bộ”: các từ này thường biến một ý đúng thành sai.
4. Phân biệt vị trí với đặc điểm khác. Nếu phương án nói về địa hình (nhiều núi, cao nguyên), dân cư (đông dân nhất), hay khí hậu thì nó không phải đặc điểm vị trí, dù bản thân nó có thể đúng.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm “tiếp giáp châu Phi” với “giáp châu Phi bằng biên giới dài”: thực tế hai châu chỉ nối nhau qua eo Xuy-ê (nay có kênh đào Xuy-ê).
• Cho rằng châu Á giáp Đại Tây Dương vì giáp châu Âu. Hai ý này khác nhau.
• Gộp “vị trí” với “hệ quả của vị trí” (khí hậu đa dạng). Đề trắc nghiệm có thể xem hệ quả là ý riêng.

Mẹo nhớ

Nhớ câu “Bắc – Đông, ba đại dương, một lục địa chung với Âu“: Bắc – Đông là bán cầu chủ yếu; ba đại dương là Bắc Băng Dương, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương; lục địa chung là Á–Âu.

Luyện tập

Câu 1. Mệnh đề “Châu Á tiếp giáp Bắc Băng Dương” có phải là đặc điểm vị trí của châu Á không?
Đáp án: Có. Bờ biển phía bắc của châu Á giáp Bắc Băng Dương.

Câu 2. Trong các ý sau, ý nào không phải đặc điểm vị trí: (a) giáp Thái Bình Dương; (b) có nhiều hệ thống núi và sơn nguyên cao đồ sộ; (c) nối liền với châu Âu?
Đáp án: (b), vì đó là đặc điểm địa hình.

Câu 3. Sửa lại cho đúng: “Châu Á nằm hoàn toàn ở bán cầu Bắc.”
Đáp án: “Châu Á nằm chủ yếu ở bán cầu Bắc”, vì một số đảo của Indonesia vượt qua xích đạo.