Trả lời nhanh
Nhận định không đúng với địa hình Việt Nam thường là những câu nói đồng bằng chiếm phần lớn diện tích, núi cao trên 2000 m chiếm ưu thế, hay địa hình cao dần về phía đông nam. Sự thật: đồi núi chiếm khoảng 3/4 diện tích, trong đó đồi núi thấp (dưới 1000 m) chiếm tới 85%, địa hình nghiêng theo hướng tây bắc – đông nam.
Bốn đặc điểm chung của địa hình Việt Nam
- Đồi núi chiếm phần lớn diện tích nhưng chủ yếu là đồi núi thấp. Đồi núi khoảng 3/4 diện tích đất liền, đồng bằng chỉ khoảng 1/4.
- Cấu trúc địa hình khá đa dạng. Địa hình là kết quả của quá trình lâu dài: nền móng cổ được vận động tạo núi nâng lên, trẻ lại, nên có nhiều bậc kế tiếp nhau.
- Địa hình mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa. Mưa nhiều, nhiệt cao làm đá bị phong hoá mạnh, đất trượt, xói mòn, bồi tụ nhanh ở hạ lưu.
- Địa hình chịu tác động mạnh của con người. Đào đắp, làm ruộng bậc thang, đô thị hoá, khai thác khoáng sản khiến địa hình thay đổi.
Các con số cần thuộc
| Dạng địa hình | Tỉ lệ so với diện tích lãnh thổ đất liền |
|---|---|
| Đồi núi nói chung | Khoảng 3/4 |
| Đồng bằng | Khoảng 1/4 |
| Độ cao dưới 1000 m | Khoảng 85% |
| Núi cao trên 2000 m | Chỉ khoảng 1% |
Phan Xi Păng ở dãy Hoàng Liên Sơn cao hơn 3000 m, là đỉnh cao nhất cả nước, nhưng loại địa hình này rất ít nên không thể nói “núi cao chiếm ưu thế”.
Hướng và sự phân bậc của địa hình
- Địa hình thấp dần từ nội địa ra biển, nghiêng chung theo hướng tây bắc – đông nam: vùng núi cao tập trung ở phía tây và tây bắc, đồng bằng và thềm lục địa ở phía đông.
- Hai hướng chính của dãy núi: tây bắc – đông nam (Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn Bắc) và vòng cung (các cánh cung vùng Đông Bắc như Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều).
- Đồng bằng lớn nhất là đồng bằng sông Cửu Long, tiếp đó là đồng bằng sông Hồng; dải đồng bằng ven biển miền Trung nhỏ hẹp và bị chia cắt.
Cách loại trừ phương án sai
Trong một câu “không đúng”, em đọc từng phương án rồi đối chiếu với năm điểm sau:
- Phương án nói đồng bằng chiếm phần lớn hoặc đồi núi chỉ chiếm 1/4: sai, vì đồi núi mới là 3/4.
- Phương án nói núi cao chiếm ưu thế: sai, vì đồi núi thấp mới chiếm ưu thế.
- Phương án nói địa hình cao ở đông nam, thấp ở tây bắc: sai, địa hình ngược lại, cao ở tây bắc.
- Phương án nói địa hình chỉ có một hướng duy nhất: sai, có ít nhất hai hướng là tây bắc – đông nam và vòng cung.
- Phương án nói địa hình không bị con người tác động: sai, vì tác động của con người là một đặc điểm của địa hình nước ta.
Nếu đề của em có phương án khác với những mẫu trên, em chỉ cần xem nó có vi phạm một trong bốn đặc điểm chung ở phần đầu hay không.
Mẹo nhớ
Em nhớ cụm “3 đồi 1 bằng, 85 thấp, 1 cao“: ba phần tư là đồi núi, một phần tư là đồng bằng; 85% dưới 1000 m; 1% trên 2000 m. Câu nào nói ngược lại các con số này đều là bẫy.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy Việt Nam có hai đồng bằng lớn nên tưởng đồng bằng chiếm nhiều diện tích.
- Nhầm “đồi núi chiếm 3/4” với “núi cao chiếm 3/4”.
- Nhầm hướng nghiêng của địa hình với hướng đón gió.
Luyện tập
- Điền số: đồi núi thấp dưới 1000 m chiếm khoảng … % diện tích. Đáp án: 85.
- Dãy núi Trường Sơn Bắc có hướng nào? Đáp án: tây bắc – đông nam.
- Địa hình nước ta có chịu tác động của con người không? Đáp án: có, rõ nhất ở ruộng bậc thang, đê điều và đô thị.
Câu hỏi thường gặp
Địa hình đồi núi chiếm bao nhiêu phần diện tích nước ta?
Khoảng 3/4 diện tích đất liền; đồng bằng chiếm khoảng 1/4. Trong đồi núi, phần dưới 1000 m chiếm khoảng 85%.
Địa hình Việt Nam nghiêng theo hướng nào?
Nghiêng chung theo hướng tây bắc - đông nam, cao ở tây và tây bắc, thấp dần ra phía đông và đông nam.
Vì sao nói địa hình Việt Nam mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa?
Vì khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều làm đá phong hoá mạnh, đất bị xói mòn ở miền núi và bồi tụ ở đồng bằng, tạo nên những dấu ấn riêng trên bề mặt địa hình.