Trả lời nhanh
Đặc điểm quan trọng nhất của lớp manti dưới là vật chất ở trạng thái rắn. Lớp này nằm ở độ sâu khoảng 700 km đến 2900 km, dưới manti trên và trên nhân ngoài. Nhiệt độ rất cao nhưng áp suất cực lớn nên đá không nóng chảy được mà vẫn giữ thể rắn.
Manti dưới nằm ở đâu trong cấu trúc Trái Đất?
Từ ngoài vào trong, Trái Đất gồm ba lớp chính: vỏ Trái Đất, manti và nhân. Lớp manti dày nhất, chiếm phần lớn thể tích hành tinh, và được chia thành hai tầng: manti trên và manti dưới.
Manti dưới là tầng sâu hơn. Phía trên nó là manti trên, phía dưới là nhân ngoài (nhân ngoài ở thể lỏng).
Các đặc điểm chính của lớp manti dưới
- Trạng thái: rắn.
- Độ sâu: khoảng 700 km đến 2900 km, tức dày hơn 2000 km.
- Vật chất: chủ yếu là các khoáng vật silicat giàu magie và sắt.
- Điều kiện: nhiệt độ cao hơn manti trên và áp suất rất lớn.
Vì sao nóng mà vẫn rắn?
Nhiều bạn thắc mắc: ở sâu như vậy nhiệt độ lên tới hàng nghìn độ C, sao đá không chảy lỏng? Lý do là áp suất. Áp suất càng tăng thì nhiệt độ nóng chảy của đá càng tăng. Ở manti dưới, áp suất lớn đến mức đá vẫn bị “nén cứng” lại, nên giữ trạng thái rắn.
Đến nhân ngoài (từ khoảng 2900 km), điều kiện thay đổi và vật chất kim loại mới ở thể lỏng.
So sánh manti trên và manti dưới
| Tiêu chí | Manti trên | Manti dưới |
|---|---|---|
| Vị trí | Ngay dưới vỏ Trái Đất, đến khoảng 700 km | Từ khoảng 700 km đến 2900 km |
| Trạng thái | Có phần quánh dẻo (quyển mềm), phần trên cùng cùng vỏ tạo thành thạch quyển | Rắn |
| Vai trò | Là nơi phát sinh macma; liên quan đến chuyển động của các mảng kiến tạo | Truyền nhiệt từ nhân ra phía ngoài |
Mẹo nhớ nhanh
Từ manti dưới đi vào tâm, em nhớ chuỗi Rắn – Lỏng – Rắn: manti dưới (rắn) → nhân ngoài (lỏng) → nhân trong (rắn). Còn manti trên thì nhớ là lớp “quánh dẻo” ở phần quyển mềm, không phải rắn hoàn toàn.
Loại trừ phương án sai khi làm trắc nghiệm
Khi đề hỏi “Đặc điểm của lớp manti dưới là…”, em hãy gạch các ý sau vì chúng sai:
- Ý nói manti dưới ở trạng thái lỏng: sai, vì lỏng là đặc điểm của nhân ngoài.
- Ý nói manti dưới ở trạng thái quánh dẻo: sai, vì quánh dẻo gắn với quyển mềm thuộc manti trên.
- Ý nói manti dưới nằm ngay sát bề mặt hoặc sâu dưới 700 km: sai về độ sâu.
- Ý nói manti dưới là nơi chứa macma phun lên mặt đất: thường gắn với manti trên, không phải đặc trưng của manti dưới.
Phương án đúng sẽ là phương án có chữ rắn (hoặc độ sâu khoảng 700–2900 km).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “nhiệt độ cao” với “trạng thái lỏng”. Nhiệt độ cao chưa chắc là lỏng vì còn phụ thuộc áp suất.
- Nhầm ranh giới manti dưới với ranh giới nhân. Manti dưới kết thúc ở khoảng 2900 km, sau đó mới là nhân ngoài.
- Đánh đồng cả lớp manti là “quánh dẻo”. Chỉ một phần manti trên có tính chất này.
Bài luyện tập
- Điền vào chỗ trống: “Lớp manti dưới nằm ở độ sâu từ khoảng … km đến … km và ở trạng thái …”.
Đáp án: 700; 2900; rắn. - Lớp nào của Trái Đất nằm ngay dưới manti dưới và ở thể lỏng?
Đáp án: nhân ngoài. - Giải thích ngắn gọn vì sao manti dưới có nhiệt độ rất cao mà vẫn ở thể rắn.
Đáp án gợi ý: vì áp suất rất lớn làm tăng nhiệt độ nóng chảy của đá, nên vật chất không chuyển sang thể lỏng.
Tóm tắt
Manti dưới: nằm sâu khoảng 700–2900 km, vật chất ở trạng thái rắn, nhiệt độ và áp suất lớn. Em chỉ cần nhớ từ khoá “rắn” và chuỗi Rắn – Lỏng – Rắn là làm đúng dạng câu hỏi này.
Câu hỏi thường gặp
Đặc điểm của lớp manti dưới là gì?
Manti dưới nằm ở độ sâu khoảng 700–2900 km, vật chất ở trạng thái rắn, nhiệt độ và áp suất rất lớn.
Manti dưới ở thể lỏng hay thể rắn?
Thể rắn. Dù nhiệt độ cao nhưng áp suất cực lớn làm đá không nóng chảy. Thể lỏng là của nhân ngoài.
Manti trên khác manti dưới ở điểm nào?
Manti trên nằm gần vỏ hơn, có phần quánh dẻo (quyển mềm) và là nơi phát sinh macma. Manti dưới nằm sâu hơn và ở trạng thái rắn.
Dưới manti dưới là lớp nào?
Là nhân ngoài của Trái Đất, bắt đầu từ khoảng 2900 km và ở thể lỏng.